Thuật ngữ pháp luật vần T

189 thuật ngữ · trang 1/4 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.

• Tác phẩm phái sinh Sở hữu trí tuệ chuyên sâu

  Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo trên cơ sở một hoặc nhiều tác phẩm đã có thông qua dịch, phóng tác, biên soạn, chú giải, tuyển chọn, cải biên, chuyển thể nhạc và các chuyển thể khác.

• Tác phẩm Sở hữu trí tuệ chuyên sâu

  Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào; là đối tượng của quyền tác giả khi do tác giả trực tiếp sáng tạo và đã được định hình.

• Tách thửa đất Đất đai chuyên sâu

  Tách thửa đất là việc chia một thửa đất đã có giấy chứng nhận thành hai hay nhiều thửa mới, mỗi thửa phải đạt điều kiện và diện tích tối thiểu do UBND cấp tỉnh quy định.

• Tái bảo hiểm Bảo hiểm chuyên sâu

  Tái bảo hiểm là việc doanh nghiệp bảo hiểm chuyển một phần trách nhiệm đã nhận sang doanh nghiệp khác để chia sẻ rủi ro, đổi lại khoản phí tái bảo hiểm; người mua vẫn chỉ làm việc với doanh nghiệp bảo hiểm gốc.

• Tai biến y khoa Y tế - Dược chuyên sâu

  Tai biến y khoa là sự cố y khoa gây tổn hại sức khỏe, tính mạng người bệnh, do rủi ro ngoài ý muốn dù đã làm đúng chuyên môn hoặc do sai sót chuyên môn kỹ thuật (khoản 23 Điều 2 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023).

• Tái chế chất thải Môi trường chuyên sâu

  Tái chế chất thải là quá trình dùng giải pháp công nghệ, kỹ thuật để thu lại các thành phần có giá trị từ chất thải (khoản 7 Điều 3 Nghị định 08/2022/NĐ-CP), khác với tái sử dụng và xử lý chất thải.

• Tái định cư Đất đai chuyên sâu

  Tái định cư là việc Nhà nước bồi thường bằng đất ở, nhà ở tại khu tái định cư hoặc nơi khác phù hợp cho người bị thu hồi đất ở, hoặc hỗ trợ giao đất ở, nhà ở cho người không đủ điều kiện bồi thường nhưng không còn chỗ ở nào khác.

• Tài khoản thanh toán Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Tài khoản thanh toán là tài khoản tiền gửi không kỳ hạn khách hàng mở tại ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài để chuyển, nhận tiền và dùng các dịch vụ thanh toán.

• Tai nạn giao thông Giao thông chuyên sâu

  Tai nạn giao thông đường bộ là va chạm liên quan đến người, phương tiện khi tham gia giao thông, xảy ra ngoài ý muốn và gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản (khoản 12 Điều 2 Luật TTATGT đường bộ 2024).

• Tai nạn hàng hải Hàng hải chuyên sâu

  Tai nạn hàng hải là sự kiện liên quan trực tiếp đến hoạt động của tàu biển gây chết người, mất tích, bị thương nặng, đâm va, chìm đắm, mắc cạn, mất khả năng điều động hoặc ô nhiễm nghiêm trọng (Điều 123 BLHH).

• Tai nạn lao động Lao động chuyên sâu

  Tai nạn lao động là tai nạn gây tổn thương bộ phận, chức năng cơ thể hoặc gây tử vong cho người lao động, xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ (Luật An toàn, vệ sinh lao động).

• Tài nguyên du lịch Du lịch chuyên sâu

  Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và giá trị văn hóa làm cơ sở hình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch; gồm tài nguyên tự nhiên và tài nguyên văn hóa (khoản 4 Điều 3 Luật Du lịch).

• Tài nguyên thiên nhiên Môi trường chuyên sâu

  Tài nguyên thiên nhiên là các nguồn lực sẵn có trong tự nhiên mà con người khai thác được — đất, nước, rừng, khoáng sản, thủy sản, năng lượng tự nhiên — thuộc sở hữu toàn dân (Điều 53 Hiến pháp).

• Tái phạm Hình sự chuyên sâu

  Tái phạm là trường hợp người đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại phạm tội do cố ý, hoặc phạm tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng do vô ý (khoản 1 Điều 53 BLHS).

• Tài sản bảo đảm Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Tài sản bảo đảm là tài sản bên bảo đảm dùng để cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký cược, ký quỹ nhằm bảo đảm một nghĩa vụ; khi nghĩa vụ không được thực hiện, bên nhận bảo đảm được xử lý tài sản đó để thu hồi.

• Tài sản chung của vợ chồng đưa vào kinh doanh Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Tài sản chung của vợ chồng đưa vào kinh doanh là tài sản chung mà vợ chồng thỏa thuận bằng văn bản để một bên dùng vào kinh doanh; người đó được tự mình giao dịch với tài sản này (Điều 36 Luật HNGĐ 2014).

• Tài sản chung của vợ chồng Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Tài sản chung của vợ chồng là tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập, hoa lợi, lợi tức có trong thời kỳ hôn nhân, tài sản thừa kế, tặng cho chung hoặc thỏa thuận là chung; thuộc sở hữu chung hợp nhất (Điều 33 Luật HNGĐ).

• Tài sản riêng của vợ, chồng Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Tài sản riêng của vợ, chồng là tài sản mỗi người có trước khi kết hôn, được thừa kế, tặng cho riêng, được chia riêng, đồ dùng thiết yếu cá nhân và tài sản hình thành từ tài sản riêng (Điều 43 Luật HNGĐ).

• Tài sản Dân sự chuyên sâu

  Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản; tài sản gồm bất động sản và động sản, có thể là tài sản hiện có hoặc hình thành trong tương lai (Điều 105 BLDS 2015).

• Tái thẩm Tố tụng chuyên sâu

  Tái thẩm là thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị vì phát hiện tình tiết mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án mà Tòa án, đương sự không biết được khi xét xử.

• Tạm đình chỉ giải quyết vụ án Tố tụng chuyên sâu

  Tạm đình chỉ giải quyết vụ án là việc Tòa án tạm dừng giải quyết vụ án đã thụ lý vì một trở ngại chưa vượt qua được ngay, như đương sự chết chưa có người kế thừa; hết trở ngại thì Tòa giải quyết tiếp.

• Tạm giam Tố tụng hình sự chuyên sâu

  Tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất, cách ly bị can, bị cáo trong trại tạm giam trong thời hạn luật định để bảo đảm điều tra, truy tố, xét xử hoặc thi hành án.

• Tạm giữ phương tiện Giao thông chuyên sâu

  Tạm giữ phương tiện là biện pháp hành chính cho phép người có thẩm quyền giữ xe vi phạm trước khi ra quyết định xử phạt, để ngăn chặn vi phạm, xác minh tình tiết hoặc bảo đảm thi hành; thời hạn cơ bản 07 ngày.

• Tạm giữ Tố tụng hình sự chuyên sâu

  Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn ngắn hạn (03 ngày, gia hạn tối đa hai lần, tổng không quá 09 ngày) đối với người bị giữ khẩn cấp, bị bắt quả tang, bị bắt theo truy nã hoặc tự thú, đầu thú.

• Tạm ngừng kinh doanh Doanh nghiệp chuyên sâu

  Tạm ngừng kinh doanh là việc doanh nghiệp chủ động dừng hoạt động trong một thời hạn đã thông báo với Cơ quan đăng ký kinh doanh; mỗi lần tối đa 12 tháng và từ 23/7/2026 tổng thời gian liên tiếp không quá 24 tháng.

• Tạm nhập tái xuất Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Tạm nhập tái xuất là việc đưa hàng từ nước ngoài hoặc từ khu vực hải quan riêng vào Việt Nam, có làm thủ tục nhập khẩu, rồi làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam (Điều 29 Luật Thương mại).

• Tăng vốn điều lệ Doanh nghiệp chuyên sâu

  Tăng vốn điều lệ là việc công ty nâng tổng số vốn mà chủ sở hữu, thành viên, cổ đông đã góp hoặc cam kết góp, bằng cách góp thêm, nhận người góp vốn mới hoặc chào bán cổ phần, rồi đăng ký thay đổi trong 10 ngày.

• Tập trung đất nông nghiệp Nông nghiệp - Lâm nghiệp chuyên sâu

  Tập trung đất nông nghiệp là việc tăng diện tích đất nông nghiệp để tổ chức sản xuất qua dồn điền đổi thửa, thuê quyền sử dụng đất hoặc hợp tác sản xuất bằng quyền sử dụng đất, người nông dân vẫn giữ quyền.

• Tập trung kinh tế Cạnh tranh chuyên sâu

  Tập trung kinh tế là việc các doanh nghiệp sáp nhập, hợp nhất, mua lại hoặc liên doanh với nhau, làm thay đổi cấu trúc thị trường; bị kiểm soát theo Chương V Luật Cạnh tranh 2018 và bị cấm nếu hạn chế cạnh tranh đáng kể.

• Tàu bay không người lái Hàng không chuyên sâu

  Tàu bay không người lái (drone, flycam) là phương tiện bay được điều khiển mà không cần người lái trực tiếp trên phương tiện; quản lý theo Luật Phòng không nhân dân 2024, không theo Luật Hàng không dân dụng.

• Tàu bay Hàng không chuyên sâu

  Tàu bay là thiết bị được nâng giữ trong khí quyển nhờ tác động tương hỗ với không khí, gồm máy bay và trực thăng; Luật 2025 loại trừ tàu bay không người lái và phương tiện bay thuộc Luật Phòng không nhân dân.

• Tàu biển Hàng hải chuyên sâu

  Tàu biển là phương tiện nổi di động chuyên dùng hoạt động trên biển, không gồm tàu quân sự, tàu công vụ, tàu cá, phương tiện thủy nội địa, tàu ngầm, tàu lặn, thủy phi cơ, kho chứa nổi, giàn di động, ụ nổi (Điều 13 BLHH).

• Tên thương mại Sở hữu trí tuệ chuyên sâu

  Tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh; được bảo hộ qua sử dụng, không cần đăng ký.

• Thăm dò khoáng sản Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu

  Thăm dò khoáng sản là hoạt động nhằm xác định trữ lượng, chất lượng khoáng sản và thông tin khác phục vụ khai thác; phải có giấy phép thăm dò, thời hạn tối đa 48 tháng (khoản 22 Điều 2, Điều 44 Luật Địa chất và khoáng sản).

• Thẩm phán Tố tụng chuyên sâu

  Thẩm phán là người đủ tiêu chuẩn theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, được Chủ tịch nước bổ nhiệm để xét xử. Từ 01/01/2025 chỉ còn hai ngạch: Thẩm phán TANDTC và Thẩm phán TAND.

• Thẩm quyền của tòa án Tố tụng chuyên sâu

  Thẩm quyền của tòa án là phạm vi vụ việc mà một Tòa án cụ thể được giải quyết, xác định theo ba tiêu chí: loại việc, cấp Tòa án và lãnh thổ; nộp đơn sai Tòa thì bị trả lại đơn hoặc bị chuyển hồ sơ.

• Thẩm quyền của trọng tài Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Thẩm quyền của trọng tài là phạm vi tranh chấp trọng tài được giải quyết: tranh chấp thương mại, có một bên kinh doanh hoặc luật cho phép; trong từng vụ, chỉ khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ.

• Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính là quyền của chức danh do luật và nghị định chỉ định được áp dụng hình thức xử phạt, mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả đối với một hành vi vi phạm.

• Thanh toán giao dịch chứng khoán Chứng khoán chuyên sâu

  Thanh toán giao dịch chứng khoán là khâu hoàn tất sau khớp lệnh: bù trừ nghĩa vụ, chuyển chứng khoán trên tài khoản lưu ký và chuyển tiền qua ngân hàng thanh toán, giao chứng khoán đồng thời với trả tiền.

• Thanh toán nghĩa vụ tài sản do người chết để lại Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Thanh toán nghĩa vụ tài sản do người chết để lại là việc trả các khoản nợ, chi phí của người chết từ di sản, theo thứ tự 10 nhóm ở Điều 658 BLDS 2015; người thừa kế chỉ trả trong phạm vi di sản (Điều 615).

• Thanh tra thuế Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Thanh tra thuế là hoạt động cơ quan thuế từng tiến hành để xem xét việc chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế; Luật Quản lý thuế 2025 đã bỏ chế định này, thay bằng kiểm tra thuế từ 01/7/2026.

• Thành viên góp vốn Doanh nghiệp chuyên sâu

  Thành viên góp vốn là tổ chức hoặc cá nhân bỏ vốn vào công ty hợp danh, chỉ chịu trách nhiệm về nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã cam kết góp và không được tham gia quản lý công ty (Điều 177, 187 Luật Doanh nghiệp).

• Tháo dỡ công trình Xây dựng chuyên sâu

  Tháo dỡ công trình (luật hiện hành gọi là phá dỡ) là dỡ bỏ toàn bộ hay một phần công trình, do chủ sở hữu tự nguyện, do giải phóng mặt bằng, công trình nguy hiểm hoặc vì xây dựng vi phạm (Điều 54 Luật Xây dựng 2025).

• Thao túng thị trường chứng khoán Chứng khoán chuyên sâu

  Thao túng thị trường chứng khoán là dùng giao dịch hoặc thông tin để tạo cung, cầu, giá giả tạo — như mua bán qua lại giữa các tài khoản cùng nhóm, đặt lệnh chi phối lúc mở, đóng cửa, hô hào sau khi đã nắm vị thế.

• Thay đổi người trực tiếp nuôi con Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Thay đổi người trực tiếp nuôi con là việc Tòa án giao con cho người khác nuôi sau ly hôn, khi cha mẹ thỏa thuận phù hợp lợi ích của con hoặc người đang nuôi không còn đủ điều kiện (Điều 84 Luật HNGĐ 2014).

• Thay thế, hủy bỏ di chúc Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Thay thế di chúc là lập di chúc mới thay cho bản cũ, khiến bản cũ bị hủy bỏ; hủy bỏ di chúc là người lập tuyên bố bỏ di chúc đã lập. Cả hai làm được bất cứ lúc nào (khoản 1, 3 Điều 640 BLDS 2015).

• Thế chấp tài sản Dân sự chuyên sâu

  Thế chấp tài sản là việc bên có nghĩa vụ dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ mà không giao tài sản cho bên nhận thế chấp (Điều 317 Bộ luật Dân sự 2015).

• Thế chấp tàu bay Hàng không chuyên sâu

  Thế chấp tàu bay là việc chủ sở hữu dùng tàu bay của mình bảo đảm cho một nghĩa vụ mà không giao tàu bay cho bên nhận thế chấp; chỉ đối kháng được người thứ ba khi đã ghi vào Sổ đăng bạ tàu bay Việt Nam.

• Thế chấp tàu biển Hàng hải chuyên sâu

  Thế chấp tàu biển là việc chủ tàu dùng tàu biển thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ mà không phải giao tàu cho bên nhận thế chấp; chỉ có hiệu lực khi đã ghi vào Sổ đăng ký tàu biển quốc gia.

• Thẻ hướng dẫn viên du lịch Du lịch chuyên sâu

  Thẻ hướng dẫn viên du lịch là giấy tờ do cơ quan du lịch cấp tỉnh cấp, cho phép người đủ điều kiện hành nghề hướng dẫn du lịch; gồm thẻ quốc tế, nội địa (hạn 05 năm) và thẻ tại điểm.

756 thuật ngữ vần T định nghĩa nguyên văn trong luật →