Thuật ngữ pháp luật vần B

71 thuật ngữ · trang 1/2 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.

Bản án có hiệu lực pháp luật Tố tụng chuyên sâu
Bản án có hiệu lực pháp luật là bản án không còn bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm (hoặc đã qua phúc thẩm), có giá trị bắt buộc thi hành và chỉ có thể bị xem lại bằng giám đốc thẩm, tái thẩm.
Bản án sơ thẩm Tố tụng chuyên sâu
Bản án sơ thẩm là văn bản do Hội đồng xét xử sơ thẩm ban hành nhân danh Nhà nước sau khi xét xử vụ án lần đầu, ghi nhận định và phán quyết về toàn bộ yêu cầu; chưa có hiệu lực ngay mà có thể bị kháng cáo, kháng nghị.
Bản cáo bạch Chứng khoán chuyên sâu
Bản cáo bạch là tài liệu hoặc dữ liệu điện tử công khai thông tin chính xác, trung thực, khách quan liên quan đến việc chào bán hoặc niêm yết chứng khoán của tổ chức phát hành, làm căn cứ để nhà đầu tư quyết định.
Bàn giao nhà ở Nhà ở - Chung cư chuyên sâu
Bàn giao nhà ở là việc bên bán, chủ đầu tư giao nhà cho người mua, thuê mua sử dụng, lập thành biên bản; với nhà trong dự án chỉ được bàn giao sau khi nghiệm thu nhà và hạ tầng (khoản 4 Điều 37 Luật Nhà ở 2023).
Bán hàng đa cấp Cạnh tranh chuyên sâu
Bán hàng đa cấp là bán hàng hóa qua mạng lưới cá nhân nhiều cấp, nhiều nhánh, người tham gia hưởng hoa hồng từ việc bán của mình và của tuyến dưới; chỉ hợp pháp khi doanh nghiệp có giấy chứng nhận do Bộ Công Thương cấp.
Bán hàng dưới giá thành nhằm loại bỏ đối thủ Cạnh tranh chuyên sâu
Bán hàng dưới giá thành nhằm loại bỏ đối thủ là bán hàng hóa, dịch vụ thấp hơn giá thành toàn bộ, dẫn đến hoặc có khả năng loại bỏ doanh nghiệp khác; bị cấm theo khoản 6 Điều 45 và điểm a khoản 1 Điều 27 Luật Cạnh tranh.
Ban kiểm soát Doanh nghiệp chuyên sâu
Ban kiểm soát là cơ quan giám sát Hội đồng quản trị, Giám đốc trong quản lý, điều hành công ty, gồm 03–05 Kiểm soát viên ở công ty cổ phần do Đại hội đồng cổ đông bầu (Điều 168–174 Luật Doanh nghiệp 2020).
Ban quản trị nhà chung cư Nhà ở - Chung cư chuyên sâu
Ban quản trị nhà chung cư là tổ chức do Hội nghị nhà chung cư bầu, đại diện chủ sở hữu quản lý kinh phí bảo trì, ký hợp đồng quản lý vận hành; bắt buộc với nhà nhiều chủ sở hữu từ 20 căn hộ.
Bảng cân đối kế toán Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu
Bảng cân đối kế toán là báo cáo phản ánh tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp tại một thời điểm; từ năm tài chính 2026 mẫu B01-DN mang tên báo cáo tình hình tài chính.
Bảng giá đất Đất đai chuyên sâu
Bảng giá đất là văn bản do HĐND cấp tỉnh quyết định, quy định giá từng loại đất theo khu vực, vị trí; từ 01/01/2026 cùng hệ số điều chỉnh giá đất là căn cứ tính tiền sử dụng đất, thuế, phí, bồi thường.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là báo cáo trong bộ báo cáo tài chính phản ánh doanh thu, chi phí và lãi, lỗ của doanh nghiệp trong một kỳ, chia theo hoạt động kinh doanh chính, tài chính và khác (mẫu B02-DN).
Báo cáo kiểm toán Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu
Báo cáo kiểm toán là văn bản do kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán lập sau khi kết thúc kiểm toán, đưa ra ý kiến về báo cáo tài chính và nội dung khác đã kiểm toán theo hợp đồng.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là báo cáo bắt buộc trong bộ báo cáo tài chính, cho biết tiền và tương đương tiền vào, ra trong kỳ từ ba hoạt động: kinh doanh, đầu tư và tài chính (mẫu B03-DN theo Thông tư 99/2025).
Báo cáo tài chính Doanh nghiệp chuyên sâu
Báo cáo tài chính là hệ thống thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán, lập theo chuẩn mực, chế độ kế toán; gồm báo cáo tình hình tài chính, kết quả kinh doanh, lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh.
Bảo đảm đầu tư Đầu tư chuyên sâu
Bảo đảm đầu tư là các cam kết pháp lý của Nhà nước với nhà đầu tư: không quốc hữu hóa tài sản hợp pháp, không ép nội địa hóa, cho chuyển vốn, lợi nhuận ra nước ngoài, giữ ưu đãi khi luật đổi (Điều 9–13 Luật Đầu tư 2025).
Bảo đảm tiền vay Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu
Bảo đảm tiền vay là việc dùng thế chấp, cầm cố, bảo lãnh, ký quỹ hoặc biện pháp bảo đảm khác để tổ chức tín dụng chắc chắn thu hồi được khoản vay; có áp dụng hay không do hai bên thỏa thuận.
Bảo hành công trình Xây dựng chuyên sâu
Bảo hành công trình là cam kết của nhà thầu về trách nhiệm khắc phục, sửa chữa trong một thời gian nhất định các hư hỏng, khiếm khuyết phát sinh khi khai thác, sử dụng công trình (khoản 14 Điều 2 Nghị định 207/2026/NĐ-CP).
Bảo hiểm bắt buộc Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm bắt buộc là sản phẩm bảo hiểm luật buộc một số tổ chức, cá nhân phải mua nhằm bảo vệ lợi ích công cộng, môi trường và an toàn xã hội, với điều kiện, mức phí, số tiền bảo hiểm tối thiểu do Chính phủ quy định.
Bảo hiểm du lịch Du lịch chuyên sâu
Bảo hiểm du lịch là sản phẩm bảo hiểm rủi ro trong chuyến đi: tai nạn, ốm đau, chi phí y tế, mất hành lý, hủy chuyến. Doanh nghiệp lữ hành phải mua cho khách trong suốt chương trình du lịch (Điều 37 Luật Du lịch).
Bảo hiểm hàng hải Hàng hải chuyên sâu
Bảo hiểm hàng hải là bảo hiểm các rủi ro liên quan đến hành trình đường biển, theo đó người được bảo hiểm nộp phí và người bảo hiểm bồi thường tổn thất hàng hải thuộc trách nhiệm bảo hiểm theo điều kiện đã thỏa thuận.
Bảo hiểm nhân thọ Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm nhân thọ là loại hình bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hoặc chết; doanh nghiệp trả số tiền đã thỏa thuận khi người đó chết, thương tật hoặc còn sống đến thời điểm đáo hạn.
Bảo hiểm phi nhân thọ Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm phi nhân thọ là loại hình bảo hiểm cho thiệt hại về tài sản, các tổn thất khác hoặc trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba, gồm hợp đồng bảo hiểm tài sản, thiệt hại và trách nhiệm.
Bảo hiểm tài sản Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm tài sản là loại bảo hiểm phi nhân thọ có đối tượng là tài sản theo Bộ luật Dân sự; khi tài sản bị tổn thất do rủi ro được bảo hiểm, doanh nghiệp bồi thường theo giá thị trường và mức thiệt hại thực tế.
Bảo hiểm tiền gửi Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu
Bảo hiểm tiền gửi là sự bảo đảm hoàn trả tiền gửi của cá nhân trong hạn mức chi trả khi tổ chức tín dụng đổ vỡ; từ 13/7/2026 hạn mức là 350 triệu đồng/người/tổ chức tín dụng, gồm cả gốc và lãi.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là bảo hiểm có đối tượng là trách nhiệm bồi thường của người được bảo hiểm đối với người thứ ba; doanh nghiệp trả thay khoản bồi thường trong giới hạn trách nhiệm đã thỏa thuận.
Bảo hiểm xã hội Lao động chuyên sâu
Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập khi người tham gia ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, nghỉ hưu hoặc chết (Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).
Bảo hiểm xe cơ giới Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm xe cơ giới gồm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe — trả thiệt hại xe gây ra cho người khác, tối đa 150 triệu đồng/người — và các bảo hiểm tự nguyện như vật chất xe, tai nạn người ngồi trên xe.
Bảo hiểm y tế (chi trả khám chữa bệnh) Y tế - Dược chuyên sâu
Bảo hiểm y tế chi trả khám chữa bệnh là việc cơ quan bảo hiểm xã hội thanh toán chi phí trong phạm vi quyền lợi: qua cơ sở khám bệnh có hợp đồng, hoặc trả thẳng cho người bệnh trong một số trường hợp luật định.
Bảo hiểm y tế Bảo hiểm chuyên sâu
Bảo hiểm y tế là bảo hiểm bắt buộc, không vì lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức để chi trả chi phí khám chữa bệnh; mức đóng 4,5% tiền lương, quỹ trả 80%, 95% hoặc 100% tùy đối tượng.
Bảo lãnh ngân hàng Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu
Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng: tổ chức tín dụng cam kết trả thay khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ tài chính với bên nhận bảo lãnh, rồi khách hàng phải nhận nợ bắt buộc và hoàn trả.
Bảo lãnh Dân sự chuyên sâu
Bảo lãnh là việc người thứ ba cam kết với bên có quyền sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ nếu đến hạn mà bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đúng (Điều 335 Bộ luật Dân sự 2015).
Bảo lĩnh Tố tụng hình sự chuyên sâu
Bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam: cơ quan, tổ chức hoặc ít nhất hai người thân thích cam đoan quản lý bị can, bị cáo để người đó được ở ngoài trong khi vụ án được giải quyết.
Bạo lực gia đình Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu
Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế cho thành viên khác (khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình).
Bạo lực học đường Giáo dục chuyên sâu
Bạo lực học đường là hành vi hành hạ, đánh đập, xâm hại thân thể, lăng mạ, cô lập hoặc hành vi cố ý khác gây tổn hại thể chất, tinh thần của người học trong cơ sở giáo dục (khoản 5 Điều 2 Nghị định 80/2017/NĐ-CP).
Bảo trì công trình Xây dựng chuyên sâu
Bảo trì công trình là tập hợp các công việc kiểm tra, quan trắc, kiểm định, bảo dưỡng, sửa chữa nhằm duy trì công trình làm việc bình thường, an toàn trong quá trình khai thác, không làm thay đổi công năng, quy mô.
Bảo trì nhà chung cư Nhà ở - Chung cư chuyên sâu
Bảo trì nhà chung cư là duy tu, bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa hư hỏng để tòa nhà vận hành an toàn; chủ căn hộ tự bảo trì phần riêng, phần sở hữu chung bảo trì bằng kinh phí 2% theo kế hoạch Hội nghị nhà chung cư thông qua.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân CNTT - Dữ liệu cá nhân chuyên sâu
Bảo vệ dữ liệu cá nhân là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng lực lượng, phương tiện, biện pháp để phòng, chống hoạt động xâm phạm dữ liệu cá nhân (khoản 4 Điều 2 Luật 91/2025/QH15, hiệu lực 01/01/2026).
Bảo vệ khoáng sản chưa khai thác Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu
Bảo vệ khoáng sản chưa khai thác là nghĩa vụ của Nhà nước, doanh nghiệp, người sử dụng đất, cộng đồng giữ khoáng sản (kể cả ở bãi thải mỏ đã đóng cửa) không bị khai thác trái phép, thất thoát (Điều 7 Luật Địa chất và khoáng sản).
Bảo vệ môi trường Môi trường chuyên sâu
Bảo vệ môi trường là hoạt động phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố; khắc phục ô nhiễm, suy thoái; sử dụng hợp lý tài nguyên, đa dạng sinh học và ứng phó biến đổi khí hậu.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Thương mại chuyên sâu
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là hệ thống quy định về quyền của người mua, dùng hàng hóa, dịch vụ không vì mục đích thương mại, trách nhiệm của bên kinh doanh và cách giải quyết tranh chấp giữa hai bên (Luật số 19/2023/QH15).
Bảo vệ rừng Nông nghiệp - Lâm nghiệp chuyên sâu
Bảo vệ rừng là toàn bộ hoạt động giữ gìn hệ sinh thái rừng, thực vật rừng, động vật rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, phòng trừ sinh vật gây hại và ngăn chặn vi phạm; là trách nhiệm của chủ rừng, Kiểm lâm và của mọi người dân.
Bảo vệ thực vật Nông nghiệp - Lâm nghiệp chuyên sâu
Bảo vệ thực vật là hoạt động phòng, chống sinh vật gây hại cho cây và sản phẩm của cây; gồm quản lý dịch hại, quản lý thuốc bảo vệ thực vật từ đăng ký, sản xuất, buôn bán tới sử dụng và thu gom bao gói.
Bất động sản Dân sự chuyên sâu
Bất động sản là đất đai; nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất; tài sản khác gắn liền với đất, nhà, công trình và tài sản khác do pháp luật quy định (khoản 1 Điều 107 BLDS 2015).
Bắt người Tố tụng hình sự chuyên sâu
Bắt người là biện pháp ngăn chặn cưỡng chế, tước tự do của một người để đưa về cơ quan có thẩm quyền; luật chỉ cho phép năm trường hợp bắt, mỗi trường hợp có thẩm quyền và thủ tục riêng.
Bên kiểm soát dữ liệu cá nhân CNTT - Dữ liệu cá nhân chuyên sâu
Bên kiểm soát dữ liệu cá nhân là cơ quan, tổ chức, cá nhân quyết định mục đích và phương tiện xử lý dữ liệu cá nhân, và chịu trách nhiệm trước chủ thể dữ liệu về thiệt hại do việc xử lý gây ra (Điều 2, Điều 37 Luật 91/2025/QH15).
Bên mua bảo hiểm Bảo hiểm chuyên sâu
Bên mua bảo hiểm là tổ chức, cá nhân giao kết hợp đồng bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm và đóng phí bảo hiểm; là chủ thể nắm các quyền hợp đồng như hủy, chấm dứt, chuyển giao, chỉ định người thụ hưởng.
Bên xử lý dữ liệu cá nhân CNTT - Dữ liệu cá nhân chuyên sâu
Bên xử lý dữ liệu cá nhân là cơ quan, tổ chức, cá nhân xử lý dữ liệu cá nhân theo yêu cầu của bên kiểm soát thông qua hợp đồng, không tự quyết mục đích và phương tiện xử lý (khoản 8 Điều 2 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025).
Bệnh nghề nghiệp Lao động chuyên sâu
Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động; chỉ bệnh thuộc Danh mục của Bộ Y tế và gây suy giảm khả năng lao động từ 5% mới được hưởng chế độ (Luật ATVSLĐ 2015).
Bị can Hình sự chuyên sâu
Bị can là người hoặc pháp nhân đã bị khởi tố về hình sự, tức đang bị buộc tội trong giai đoạn điều tra và truy tố, trước khi Tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử.
Bị cáo Hình sự chuyên sâu
Bị cáo là người hoặc pháp nhân đã bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử; tư cách này kéo dài qua phiên sơ thẩm, phúc thẩm cho tới khi bản án có hiệu lực.

235 thuật ngữ vần B định nghĩa nguyên văn trong luật →