Thuật ngữ pháp luật vần N

89 thuật ngữ · trang 1/2 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.

• Năm tài chính Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu

  Năm tài chính là kỳ kế toán năm 12 tháng của đơn vị, mặc định từ 01/01 đến 31/12; đơn vị có đặc thù được chọn 12 tháng bắt đầu từ ngày 01 tháng đầu quý và phải báo cơ quan tài chính, thuế.

• Năng lực hành vi dân sự Dân sự chuyên sâu

  Năng lực hành vi dân sự là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự (Điều 19 BLDS 2015); người từ đủ 18 tuổi có năng lực đầy đủ, trừ khi bị Tòa án tuyên bố khác.

• Năng lực pháp luật dân sự Dân sự chuyên sâu

  Năng lực pháp luật dân sự là khả năng của cá nhân, pháp nhân có quyền dân sự và nghĩa vụ dân sự; với cá nhân, nó có từ khi sinh ra, chấm dứt khi chết và mọi người đều như nhau (Điều 16 BLDS 2015).

• Năng lực trách nhiệm hình sự Hình sự chuyên sâu

  Năng lực trách nhiệm hình sự là khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của người đã đủ tuổi luật định; người mắc bệnh làm mất khả năng đó khi thực hiện hành vi thì không phải chịu trách nhiệm hình sự (Điều 21 BLHS).

• Năng lượng tái tạo Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu

  Năng lượng tái tạo là năng lượng từ các nguồn có khả năng tự phục hồi như mặt trời, gió, sức nước, địa nhiệt, sinh khối, đại dương và chất thải; pháp luật điện lực gọi điện sản xuất từ các nguồn này là điện năng lượng tái tạo.

• Ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện Đầu tư chuyên sâu

  Ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành mà nhà đầu tư phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh, trật tự, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng, liệt kê tại Phụ lục IV Luật Đầu tư (Điều 7 Luật Đầu tư 2025).

• Ngành nghề kinh doanh có điều kiện Doanh nghiệp chuyên sâu

  Ngành nghề kinh doanh có điều kiện là ngành mà muốn hoạt động phải đáp ứng điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng; danh mục nằm ở Phụ lục IV Luật Đầu tư.

• Ngành nghề ưu đãi đầu tư Đầu tư chuyên sâu

  Ngành nghề ưu đãi đầu tư là ngành được Nhà nước ưu tiên thu hút, liệt kê trong Danh mục tại Phụ lục II Nghị định 96/2026, chia hai mức: đặc biệt ưu đãi đầu tư và ưu đãi đầu tư (Điều 15 Luật Đầu tư 2025).

• Ngày nghỉ lễ, tết Lao động chuyên sâu

  Ngày nghỉ lễ, tết là những ngày người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương theo Điều 112 BLLĐ 2019; từ năm 2026 có 12 ngày, gồm 11 ngày của Bộ luật và ngày 24/11 (Ngày Văn hóa Việt Nam).

• Nghị án Tố tụng chuyên sâu

  Nghị án là việc các thành viên Hội đồng xét xử vào phòng nghị án sau phần tranh luận để thảo luận, biểu quyết theo đa số từng vấn đề của vụ án, làm cơ sở ra bản án; chỉ Thẩm phán và Hội thẩm trong Hội đồng mới được nghị án.

• Nghỉ hằng năm Lao động chuyên sâu

  Nghỉ hằng năm (phép năm) là số ngày người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương mỗi năm: 12, 14 hoặc 16 ngày làm việc tùy điều kiện lao động, cộng 1 ngày cho mỗi 5 năm làm việc (Điều 113–114 Bộ luật Lao động).

• Nghĩa vụ báo trước Lao động chuyên sâu

  Nghĩa vụ báo trước là việc bên muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động phải thông báo cho bên kia trước một thời hạn luật định: 45 ngày, 30 ngày, 03 ngày làm việc hoặc 120 ngày với một số nghề đặc thù (Điều 35, 36 BLLĐ 2019).

• Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa các thành viên gia đình Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa các thành viên gia đình là nghĩa vụ đóng góp tiền, tài sản cho người thân không sống chung đang cần được nuôi, thực hiện theo từng cặp quan hệ và thứ tự luật định tại Điều 107–115 Luật HNGĐ 2014.

• Nghĩa vụ chứng minh Tố tụng chuyên sâu

  Nghĩa vụ chứng minh là trách nhiệm của đương sự phải thu thập, giao nộp chứng cứ để chứng minh yêu cầu hoặc sự phản đối của mình là có căn cứ và hợp pháp; không chứng minh được thì chịu bất lợi.

• Nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng là các khoản nợ, nghĩa vụ mà cả hai vợ chồng cùng phải thực hiện bằng tài sản chung và liên đới chịu trách nhiệm, gồm sáu nhóm tại Điều 37 Luật HNGĐ 2014.

• Nghĩa vụ của khách du lịch Du lịch chuyên sâu

  Nghĩa vụ của khách du lịch là bốn nhóm việc khách phải làm theo Điều 12 Luật Du lịch: tuân thủ pháp luật và ứng xử văn minh, thực hiện nội quy nơi đến, thanh toán tiền dịch vụ và phí, bồi thường thiệt hại theo pháp luật dân sự.

• Nghĩa vụ dân sự Dân sự chuyên sâu

  Nghĩa vụ dân sự là việc một bên phải chuyển giao vật, chuyển giao quyền, trả tiền, giấy tờ có giá, làm hoặc không được làm một việc vì lợi ích của bên có quyền (Điều 274 BLDS 2015).

• Nghĩa vụ kê khai trung thực Bảo hiểm chuyên sâu

  Nghĩa vụ kê khai trung thực là nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm cung cấp đầy đủ, đúng sự thật mọi thông tin doanh nghiệp bảo hiểm yêu cầu về đối tượng bảo hiểm; cố ý khai sai để được trả tiền thì hợp đồng có thể bị hủy.

• Nghĩa vụ liên đới Dân sự chuyên sâu

  Nghĩa vụ liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện, trong đó bên có quyền được yêu cầu bất kỳ ai trong số họ thực hiện toàn bộ nghĩa vụ (khoản 1 Điều 288 BLDS 2015).

• Nghĩa vụ nuôi dưỡng Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Nghĩa vụ nuôi dưỡng là nghĩa vụ trực tiếp chăm lo ăn, ở, học tập, chữa bệnh cho thành viên gia đình cần được nuôi, gắn với việc sống chung; khi không sống chung, nó chuyển thành nghĩa vụ cấp dưỡng.

• Nghĩa vụ riêng về tài sản của vợ, chồng Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Nghĩa vụ riêng về tài sản của vợ, chồng là khoản nợ chỉ một người gánh: nợ có trước khi cưới, nợ từ tài sản riêng, nợ không vì nhu cầu gia đình, nợ do vi phạm pháp luật (Điều 45 Luật HNGĐ).

• Nghĩa vụ tài chính về đất đai Đất đai chuyên sâu

  Nghĩa vụ tài chính về đất đai là các khoản tiền người sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước khi được trao, chuyển quyền hoặc đang sử dụng đất: tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế, lệ phí trước bạ, phí, lệ phí.

• Nghĩa vụ thuế Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Nghĩa vụ thuế là toàn bộ những việc người nộp thuế buộc phải làm với Nhà nước về thuế: đăng ký thuế, khai thuế đúng hạn, nộp đủ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt, sử dụng hóa đơn, ghi chép sổ sách và cung cấp thông tin.

• Nghiệm thu công trình Xây dựng chuyên sâu

  Nghiệm thu công trình là việc kiểm tra, đánh giá và xác nhận bằng biên bản rằng công việc, hạng mục hoặc công trình đã thi công đạt yêu cầu thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn để chuyển bước hoặc đưa vào sử dụng.

• Người bào chữa Tố tụng hình sự chuyên sâu

  Người bào chữa là người được người bị buộc tội nhờ hoặc được cơ quan tố tụng chỉ định để bảo vệ họ, và đã được tiếp nhận đăng ký bào chữa; có thể là luật sư, người đại diện, bào chữa viên nhân dân hoặc trợ giúp viên pháp lý.

• Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự Tố tụng chuyên sâu

  Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là người được đương sự nhờ giúp về pháp lý trong vụ án, như luật sư, trợ giúp viên pháp lý, công dân đủ điều kiện; phải được Tòa đăng ký và không thay đương sự quyết định.

• Người bị hại Hình sự chuyên sâu

  Người bị hại (BLTTHS 2015 gọi là "bị hại") là cá nhân bị thiệt hại trực tiếp về thể chất, tinh thần, tài sản, hoặc cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra.

• Người chỉ huy tàu bay Hàng không chuyên sâu

  Người chỉ huy tàu bay là người lái được người khai thác tàu bay chỉ định cho một chuyến bay, có quyền cao nhất trong tàu bay và chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn, an ninh cho tàu bay, người và tài sản suốt chuyến bay.

• Người chưa thành niên phạm tội Hình sự chuyên sâu

  Người chưa thành niên phạm tội là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội theo Bộ luật Hình sự; từ 01/01/2026 được xử lý theo Luật Tư pháp người chưa thành niên với biện pháp xử lý chuyển hướng và hình phạt nhẹ hơn.

• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Tố tụng chuyên sâu

  Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là người không khởi kiện, không bị kiện nhưng kết quả giải quyết vụ án ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của họ, nên được đưa vào tố tụng; họ là đương sự, có quyền đưa yêu cầu độc lập và kháng cáo.

• Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại là người được luật giao thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại: lần đầu là người đã ra quyết định bị khiếu nại, lần hai là thủ trưởng cấp trên trực tiếp.

• Người đại diện theo pháp luật Doanh nghiệp chuyên sâu

  Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân nhân danh doanh nghiệp thực hiện quyền, nghĩa vụ từ giao dịch và đứng ra trước Tòa án, Trọng tài; công ty TNHH, cổ phần có thể có một hoặc nhiều người.

• Người đại diện Dân sự chuyên sâu

  Người đại diện là cá nhân, pháp nhân nhân danh và vì lợi ích của người khác (người được đại diện) xác lập, thực hiện giao dịch dân sự; quyền đại diện phát sinh theo ủy quyền hoặc theo pháp luật (Điều 134, 135 BLDS 2015).

• Người được bảo hiểm Bảo hiểm chuyên sâu

  Người được bảo hiểm là tổ chức, cá nhân có tài sản, trách nhiệm dân sự, sức khỏe, tính mạng, nghĩa vụ hoặc lợi ích kinh tế được bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm.

• Người được di tặng Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Người được di tặng là cá nhân, tổ chức được người lập di chúc dành cho một phần di sản xác định; cá nhân phải còn sống (hoặc đã thành thai), tổ chức phải còn tồn tại khi mở thừa kế (khoản 2 Điều 646 BLDS 2015).

• Người giám định Tố tụng chuyên sâu

  Người giám định là người có kiến thức chuyên môn được Tòa án, cơ quan tố tụng trưng cầu hoặc đương sự yêu cầu để kết luận về một vấn đề chuyên môn trong vụ án, như chữ ký, thương tích, nguyên nhân cháy, chất lượng công trình.

• Người giám hộ Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Người giám hộ là cá nhân, pháp nhân do luật xác định, được UBND cấp xã cử, Tòa án chỉ định hoặc được chọn trước, để chăm sóc, bảo vệ người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự (Điều 46 BLDS).

• Người hành nghề khám chữa bệnh Y tế - Dược chuyên sâu

  Người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh là người đã được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp giấy phép hành nghề, thuộc một trong mười chức danh như bác sỹ, y sỹ, điều dưỡng, hộ sinh, lương y.

• Người học Giáo dục chuyên sâu

  Người học là người đang học tập tại cơ sở giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân: trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh và học viên giáo dục thường xuyên.

• Người khai hải quan Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Người khai hải quan là người đứng tên khai, nộp hồ sơ và làm thủ tục hải quan cho hàng hóa, phương tiện vận tải: chủ hàng, chủ phương tiện, người lái phương tiện, đại lý làm thủ tục hải quan hoặc người được ủy quyền.

• Người không được quyền hưởng di sản Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Người không được quyền hưởng di sản là người thừa kế bị luật tước quyền vì đã xâm phạm người để lại di sản, bỏ mặc nghĩa vụ nuôi dưỡng, hại người thừa kế khác hoặc gian dối về di chúc (Điều 621 BLDS 2015).

• Người làm chứng di chúc Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Người làm chứng di chúc là người chứng kiến và ký xác nhận việc lập di chúc; mọi người đều được làm chứng, trừ người thừa kế, người có quyền lợi liên quan và người chưa thành niên, mất hoặc hạn chế nhận thức (Điều 632 BLDS 2015).

• Người làm chứng Tố tụng chuyên sâu

  Người làm chứng là người biết các tình tiết liên quan đến vụ việc, vụ án và được cơ quan tiến hành tố tụng triệu tập để khai báo; họ phải khai trung thực, có mặt theo giấy triệu tập và có thể bị dẫn giải nếu cố tình vắng mặt.

• Người lao động cao tuổi Lao động chuyên sâu

  Người lao động cao tuổi là người tiếp tục lao động sau tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường; năm 2026 là nam từ đủ 61 tuổi 6 tháng, nữ từ đủ 57 tuổi (Điều 148, khoản 2 Điều 169 BLLĐ 2019).

• Người lao động Lao động chuyên sâu

  Người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của họ; tuổi tối thiểu là đủ 15, trừ ngoại lệ (khoản 1 Điều 3 BLLĐ 2019).

• Người nhận hàng Hàng hải chuyên sâu

  Người nhận hàng là người có quyền nhận hàng từ người vận chuyển tại cảng trả hàng: người có tên trong vận đơn đích danh, người ký hậu cuối cùng của vận đơn theo lệnh hoặc người xuất trình vận đơn vô danh.

• Người nộp thuế Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Người nộp thuế là tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế, khoản thu khác vào ngân sách theo luật thuế, kể cả tổ chức, cá nhân khấu trừ và nộp thay thuế cho người khác.

• Người phiên dịch Tố tụng chuyên sâu

  Người phiên dịch là người tham gia tố tụng để dịch lời nói, chữ viết giữa tiếng Việt và ngôn ngữ khác, hoặc ngôn ngữ ký hiệu, khi có người tham gia tố tụng không sử dụng được tiếng Việt.

• Người phụ thuộc Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Người phụ thuộc là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng, như con chưa thành niên, con đi học, cha mẹ không có khả năng lao động; mỗi người giúp giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng khi tính thuế thu nhập cá nhân.

• Người quản lý di sản Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Người quản lý di sản là người được di chúc chỉ định hoặc được những người thừa kế cử ra để giữ gìn di sản cho tới khi chia; chưa cử được thì người đang chiếm hữu, sử dụng di sản tiếp tục quản lý (Điều 616 BLDS 2015).

410 thuật ngữ vần N định nghĩa nguyên văn trong luật →