Nghĩa vụ của khách du lịch

Nghĩa vụ của khách du lịch là những việc mà người đi du lịch buộc phải làm theo luật: tuân thủ pháp luật nơi đến và ứng xử văn minh, chấp hành nội quy khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở dịch vụ, trả đủ tiền dịch vụ và các khoản phí, bồi thường nếu gây thiệt hại. Nghĩa vụ đi cùng quyền: khách được bảo vệ rộng rãi nhưng cũng chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Điều 12. Nghĩa vụ của khách du lịch
1. Tuân thủ pháp luật Việt Nam và pháp luật của quốc gia, vùng lãnh thổ nơi đến du lịch; ứng xử văn minh, tôn trọng phong tục, tập quán, bản sắc văn hóa địa phương, bảo vệ và giữ gìn tài nguyên du lịch, môi trường du lịch; không gây phương hại đến hình ảnh quốc gia, truyền thống văn hóa dân tộc của Việt Nam.
2. Thực hiện nội quy của khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở cung cấp dịch vụ du lịch.
3. Thanh toán tiền dịch vụ theo hợp đồng, phí, lệ phí và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.
4. Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật về dân sự.

Điều 12 Luật Du lịch số 09/2017/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2018).

Giải nghĩa dễ hiểu

Nghĩa vụ 1: pháp luật hai nơi và ứng xử

Khách Việt Nam ra nước ngoài phải theo cả luật Việt Nam lẫn luật nước đến; khách nước ngoài vào Việt Nam phải theo luật Việt Nam. Vế "không gây phương hại đến hình ảnh quốc gia" đặt ra cả với khách Việt Nam ở nước ngoài, vì Luật Du lịch áp dụng cho cá nhân Việt Nam hoạt động du lịch ở nước ngoài (khoản 1 Điều 2). Điều 8 khoản 5 nhắc lại trách nhiệm giữ gìn cảnh quan, môi trường, bản sắc văn hóa.

Nghĩa vụ 2: nội quy nơi đến

Nội quy khu, điểm du lịch, khách sạn, tàu du lịch có giá trị ràng buộc khi đã được công khai. Ban hành nội quy là quyền của tổ chức quản lý điểm du lịch (điểm b khoản 1 Điều 25). Khách vi phạm, cơ sở lưu trú có quyền từ chối tiếp nhận hoặc hủy hợp đồng dịch vụ (khoản 1 Điều 53).

Nghĩa vụ 3: thanh toán

Gồm tiền dịch vụ theo hợp đồng, phí tham quan, lệ phí thị thực và khoản thu khác do pháp luật quy định. Khoản "phí" do tư nhân tự đặt, không có trong hợp đồng hoặc không được niêm yết, khách không có nghĩa vụ trả.

Nghĩa vụ 4: bồi thường

Áp dụng Bộ luật Dân sự: có hành vi xâm phạm, có thiệt hại, có quan hệ nhân quả thì phải bồi thường (khoản 1 Điều 584); thiệt hại thực tế bồi thường toàn bộ, kịp thời (khoản 1 Điều 585). Người gây thiệt hại không phải bồi thường nếu thiệt hại do bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi bên bị thiệt hại (khoản 2 Điều 584).

Phân biệt nghĩa vụ của khách du lịch với nghĩa vụ của người tiêu dùng

Ví dụ tình huống

Tình huống 1. Ngày 30/4/2026, anh Vũ Đức Thành cùng hai bạn vào một điểm du lịch đồi chè có thu phí tham quan 50.000 đồng/người, nhưng trèo rào lối phụ để khỏi mua vé, sau đó bay flycam trong khu vực có biển cấm. Bảo vệ ghi nhận sự việc, báo công an xã. Hành vi trốn nộp phí bị phạt 1–3 lần số tiền phải nộp, tức 50.000–150.000 đồng mỗi người, kèm buộc nộp đủ phí (khoản 2, 6 Điều 14 Nghị định 45/2019/NĐ-CP); hành vi không thực hiện nội quy bị phạt 0,5–1 triệu đồng (khoản 3). Riêng việc bay flycam trái phép còn có thể bị xử lý theo quy định về quản lý tàu bay không người lái, độc lập với lĩnh vực du lịch.

Tình huống 2. Chị Hà, khách thuê phòng tại một khách sạn ở Hạ Long, làm đổ nến cháy thảm. Khách sạn yêu cầu bồi thường 25 triệu đồng theo "bảng phạt" dán trong phòng. Chị có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại thực tế: giá trị tấm thảm, chi phí thay thế, thu nhập mất do phòng phải đóng sửa. Bảng phạt chỉ ràng buộc nếu là điều kiện giao dịch chung đã được công khai trước khi giao kết; mức cao bất hợp lý so với thiệt hại thật có thể bị tranh chấp, vì điều khoản đặt chế tài bất lợi cho người tiêu dùng không được phép quy định (khoản 12 Điều 25 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng).

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Mức phạt với khách (Điều 14 Nghị định 45/2019/NĐ-CP): cảnh cáo khi không thực hiện đúng thông báo nộp phí, lệ phí; phạt 1–3 lần số tiền khi trốn nộp, tối đa 50 triệu đồng; 0,5–1 triệu đồng khi không thực hiện nội quy; 1–3 triệu đồng khi ứng xử không văn minh, không tôn trọng phong tục, bản sắc văn hóa; 3–5 triệu đồng khi gây phương hại đến hình ảnh quốc gia, truyền thống văn hóa dân tộc.
• Thời hiệu xử phạt trong lĩnh vực du lịch là 01 năm (Điều 2a Nghị định 45/2019/NĐ-CP, bổ sung bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP).
• Hành vi nặng hơn như hủy hoại di tích, xâm hại rừng, gây rối trật tự công cộng bị xử lý theo pháp luật chuyên ngành, có thể đến truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Khách là hành khách trên phương tiện còn có nghĩa vụ có mặt đúng giờ, chấp hành quy định an toàn của bên vận chuyển (Điều 526 Bộ luật Dân sự).

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: đã trả tiền tour là được làm gì tùy thích. Đúng: trả tiền chỉ là một trong bốn nghĩa vụ; vẫn phải theo nội quy, pháp luật nơi đến.
• Sai: ban quản lý khu du lịch được phạt tiền khách. Đúng: chỉ người có thẩm quyền xử phạt mới phạt tiền; ban quản lý chỉ áp dụng nội quy và yêu cầu bồi thường dân sự.
• Sai: "bảng phạt" của khách sạn mặc nhiên có hiệu lực. Đúng: chỉ khi được công khai trước, là một phần thỏa thuận và không bất lợi bất hợp lý cho người tiêu dùng.
• Sai: ở nước ngoài thì chỉ cần theo luật nước đó. Đúng: khoản 1 Điều 12 buộc tuân thủ cả pháp luật Việt Nam và không gây phương hại hình ảnh quốc gia.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Dịch: obligations of tourists hoặc tourist obligations; trong văn bản song ngữ, "nghĩa vụ" nên dịch obligations thay vì "duties" để khớp cặp quyền – nghĩa vụ (rights and obligations). "Nội quy" là internal rules hoặc house rules; "ứng xử văn minh" thường được diễn đạt là responsible conduct. Bộ quy tắc ứng xử của UN Tourism có tên Global Code of Ethics for Tourism.

Thuật ngữ liên quan

• Khách du lịch — chủ thể mang nghĩa vụ
• Quyền của khách du lịch — mặt đối ứng tại Điều 11
• Bồi thường thiệt hại — nghĩa vụ thứ tư dẫn chiếu pháp luật dân sự
• Xử phạt vi phạm hành chính — chế tài khi khách vi phạm
• Tài nguyên du lịch — đối tượng khách phải bảo vệ
• Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng — nhóm nghĩa vụ song song khi mua dịch vụ

Căn cứ pháp lý

• Luật Du lịch số 09/2017/QH14: Điều 8, 11, 12, 25, 37, 53 (đang có hiệu lực).
• Nghị định 45/2019/NĐ-CP, sửa bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP và 348/2025/NĐ-CP: Điều 2a, 14.
• Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13: Điều 526, 584, 585.
• Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15: Điều 5, 25.

Hỏi đáp nhanh

Khách làm vỡ đồ trong phòng khách sạn có phải đền không?

Có, nếu do lỗi của khách. Khách có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo pháp luật dân sự (khoản 4 Điều 12 Luật Du lịch); thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời (khoản 1 Điều 585 Bộ luật Dân sự). Khách sạn không được tự đặt mức phạt vượt xa giá trị thật nếu khách không đồng ý trước.

Khách nước ngoài vi phạm ở Việt Nam bị xử lý như người Việt không?

Có. Nghĩa vụ tại Điều 12 áp dụng cho mọi khách du lịch, kể cả người nước ngoài; Nghị định 45/2019/NĐ-CP xử phạt cả cá nhân nước ngoài.

Ai có quyền phạt khách vi phạm nội quy khu du lịch?

Ban quản lý khu du lịch chỉ được nhắc nhở, từ chối phục vụ hoặc mời ra khỏi khu theo nội quy; quyền phạt tiền thuộc người có thẩm quyền như Chủ tịch UBND cấp xã, thanh tra chuyên ngành, công an (Chương III Nghị định 45/2019/NĐ-CP, đã sửa đổi).

Đi tour nước ngoài, vi phạm luật nước đó thì công ty tour có chịu thay không?

Không. Khách tự chịu trách nhiệm trước pháp luật nước sở tại (khoản 1 Điều 12). Công ty chỉ có nghĩa vụ phổ biến, hướng dẫn khách tuân thủ và phối hợp xử lý (điểm g khoản 1 Điều 37); không phổ biến thì công ty bị phạt riêng.