Thuật ngữ pháp luật vần Đ

70 thuật ngữ · trang 1/2 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.

• Đa dạng sinh học Môi trường chuyên sâu

  Đa dạng sinh học là sự phong phú về gen, loài sinh vật và hệ sinh thái trong tự nhiên (khoản 5 Điều 3 Luật Đa dạng sinh học 2008, sửa đổi 2018, 2025).

• Đại diện cho thương nhân Thương mại chuyên sâu

  Đại diện cho thương nhân là việc một thương nhân nhận ủy nhiệm của thương nhân khác để thực hiện hoạt động thương mại với danh nghĩa, theo chỉ dẫn của thương nhân đó và được hưởng thù lao (Điều 141 Luật Thương mại).

• Đại diện giữa vợ và chồng Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Đại diện giữa vợ và chồng là việc vợ hoặc chồng nhân danh người kia xác lập, thực hiện, chấm dứt giao dịch theo ủy quyền, theo pháp luật hoặc khi cùng kinh doanh (Điều 24–26 Luật HNGĐ 2014).

• Đại diện theo ủy quyền Dân sự chuyên sâu

  Đại diện theo ủy quyền là việc cá nhân, pháp nhân trao cho người khác quyền nhân danh mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, thông qua giấy ủy quyền hoặc hợp đồng ủy quyền (Điều 135, 138 BLDS 2015).

• Đại hội đồng cổ đông Doanh nghiệp chuyên sâu

  Đại hội đồng cổ đông gồm tất cả cổ đông có quyền biểu quyết, là cơ quan quyết định cao nhất của công ty cổ phần; họp thường niên trong 04 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính (Điều 138, 139 Luật Doanh nghiệp 2020).

• Đại lý bảo hiểm Bảo hiểm chuyên sâu

  Đại lý bảo hiểm là tổ chức, cá nhân được doanh nghiệp bảo hiểm ủy quyền qua hợp đồng đại lý để tư vấn, chào bán, thu xếp giao kết hợp đồng, thu phí và thu thập hồ sơ bồi thường.

• Đại lý làm thủ tục hải quan Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Đại lý làm thủ tục hải quan là doanh nghiệp được Cục Hải quan công nhận đủ điều kiện để thay mặt chủ hàng khai và làm thủ tục hải quan, thông qua nhân viên có chứng chỉ nghiệp vụ và mã số do hải quan cấp.

• Đại lý thương mại Thương mại chuyên sâu

  Đại lý thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên đại lý nhân danh chính mình mua, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ cho bên giao đại lý để hưởng thù lao (Điều 166 Luật Thương mại).

• Đăng kiểm tàu biển Hàng hải chuyên sâu

  Đăng kiểm tàu biển là việc tổ chức đăng kiểm kiểm định, phân cấp và cấp giấy chứng nhận kỹ thuật về an toàn, an ninh, lao động hàng hải và phòng ngừa ô nhiễm cho tàu, từ lúc đóng mới, nhập khẩu đến suốt đời khai thác.

• Đăng ký biến động đất đai Đất đai chuyên sâu

  Đăng ký biến động đất đai là thủ tục ghi nhận vào hồ sơ địa chính những thay đổi của thửa đất đã có giấy chứng nhận: đổi người sử dụng, đổi ranh giới, mục đích, thời hạn, thế chấp… Một số trường hợp bắt buộc làm trong 30 ngày.

• Đăng ký doanh nghiệp Doanh nghiệp chuyên sâu

  Đăng ký doanh nghiệp là việc đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế khi thành lập, khi thay đổi nội dung đăng ký, khi lập chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh và các thông báo khác.

• Đăng ký giao dịch bảo đảm Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Đăng ký giao dịch bảo đảm (nay gọi là đăng ký biện pháp bảo đảm) là việc cơ quan có thẩm quyền ghi nhận một tài sản đang bảo đảm cho nghĩa vụ, làm phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba.

• Đăng ký kết hôn Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Đăng ký kết hôn là thủ tục hộ tịch do UBND cấp xã thực hiện, ghi việc kết hôn vào sổ và cấp Giấy chứng nhận kết hôn; không đăng ký thì việc kết hôn không có giá trị pháp lý.

• Đăng ký lưu hành thuốc Y tế - Dược chuyên sâu

  Đăng ký lưu hành thuốc là thủ tục Bộ Y tế thẩm định và cấp giấy đăng ký cho một thuốc cụ thể trước khi được bán tại Việt Nam; giấy đăng ký có hiệu lực 05 năm, hoặc 03 năm với thuốc cần tiếp tục theo dõi.

• Đăng ký nuôi con nuôi Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Đăng ký nuôi con nuôi là thủ tục để cơ quan nhà nước có thẩm quyền ghi nhận việc nhận con nuôi và cấp Giấy chứng nhận nuôi con nuôi; chỉ sau khi đăng ký mới phát sinh quan hệ cha mẹ nuôi – con nuôi.

• Đăng ký sở hữu trí tuệ Sở hữu trí tuệ chuyên sâu

  Đăng ký sở hữu trí tuệ là thủ tục nộp hồ sơ cho cơ quan nhà nước để được cấp văn bằng bảo hộ hoặc giấy chứng nhận; bắt buộc với nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng, tự nguyện với quyền tác giả.

• Đăng ký tàu bay Hàng không chuyên sâu

  Đăng ký tàu bay là việc Cục Hàng không Việt Nam ghi tàu bay vào Sổ đăng bạ tàu bay Việt Nam để xác lập quốc tịch Việt Nam (đăng ký quốc tịch) và ghi nhận các quyền đối với tàu bay như sở hữu, thuê, thế chấp.

• Đăng ký tàu biển Hàng hải chuyên sâu

  Đăng ký tàu biển là việc ghi thông tin về tàu vào Sổ đăng ký tàu biển quốc gia Việt Nam và cấp Giấy chứng nhận đăng ký, xác lập quốc tịch Việt Nam và tình trạng sở hữu của tàu.

• Đăng ký xe Giao thông chuyên sâu

  Đăng ký xe là thủ tục cơ quan Công an cấp chứng nhận đăng ký và biển số cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng có nguồn gốc hợp pháp — điều kiện bắt buộc để xe được tham gia giao thông.

• Đánh giá tác động môi trường Môi trường chuyên sâu

  Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là quá trình phân tích, dự báo tác động đến môi trường của dự án đầu tư và đưa ra biện pháp giảm thiểu tác động xấu, thể hiện bằng báo cáo ĐTM được cơ quan có thẩm quyền thẩm định.

• Đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu

  Đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán là hệ thống nguyên tắc bắt buộc — chính trực, khách quan, năng lực và thận trọng, bảo mật, tư cách nghề nghiệp — cùng các quy định về tính độc lập, ban hành tại Thông tư 70/2015/TT-BTC.

• Đất chưa có giấy chứng nhận Đất đai chuyên sâu

  Đất chưa có giấy chứng nhận là đất đang được sử dụng nhưng chưa được cấp sổ đỏ, sổ hồng. Người sử dụng vẫn có một số quyền, nhưng không được chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp cho đến khi được cấp giấy.

• Đất chưa sử dụng Đất đai chuyên sâu

  Đất chưa sử dụng là nhóm đất chưa xác định mục đích sử dụng và chưa giao, chưa cho thuê cho ai: đất bằng, đồi núi, núi đá không có rừng cây, mặt nước chưa sử dụng và đất thu hồi chưa giao.

• Đặt cọc Dân sự chuyên sâu

  Đặt cọc là việc một bên giao cho bên kia tiền, kim khí quý, đá quý hoặc vật có giá trị khác trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng (Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015).

• Đất công Đất đai chuyên sâu

  Đất công là cách gọi thông dụng của đất do Nhà nước trực tiếp quản lý, chưa giao cho ai sử dụng: đường, kênh mương, bãi sông, đất công ích của xã, đất thu hồi chờ giao. Luật gọi là đất do cơ quan, tổ chức Nhà nước quản lý.

• Đất nông nghiệp trồng cây lâu năm Đất đai chuyên sâu

  Đất nông nghiệp trồng cây lâu năm (ký hiệu CLN) là đất trồng các loại cây gieo trồng một lần, sinh trưởng nhiều năm và cho thu hoạch một hoặc nhiều lần: cây ăn quả, cà phê, cao su, hồ tiêu, chè…

• Đất nông nghiệp Đất đai chuyên sâu

  Đất nông nghiệp là nhóm đất dùng cho trồng trọt, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi tập trung, làm muối và các mục đích nông nghiệp khác — một trong ba nhóm đất theo Điều 9 Luật Đất đai 2024.

• Đất ở Đất đai chuyên sâu

  Đất ở là đất để làm nhà ở và các mục đích khác phục vụ đời sống trong cùng một thửa đất, gồm đất ở tại nông thôn (ONT) và đất ở tại đô thị (ODT); được sử dụng ổn định lâu dài.

• Đất phi nông nghiệp Đất đai chuyên sâu

  Đất phi nông nghiệp là nhóm đất không dùng cho trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, gồm đất ở, đất trụ sở, quốc phòng an ninh, công trình sự nghiệp, sản xuất kinh doanh, công cộng, tôn giáo, nghĩa trang, mặt nước chuyên dùng.

• Đất rừng Đất đai chuyên sâu

  Đất rừng (đất lâm nghiệp) là đất dùng để quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, gồm đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ và đất rừng sản xuất; mỗi loại có đối tượng được giao và quyền định đoạt khác nhau.

• Đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp Đất đai chuyên sâu

  Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp là loại đất phi nông nghiệp gồm đất khu công nghiệp, cụm công nghiệp; đất thương mại, dịch vụ; đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp và đất cho hoạt động khoáng sản.

• Đất thổ cư Đất đai chuyên sâu

  Đất thổ cư là cách gọi dân gian của đất ở — đất dùng để làm nhà ở và các mục đích phục vụ đời sống trong cùng thửa. Luật Đất đai 2024 không dùng chữ thổ cư như một loại đất riêng.

• Đặt tiền để bảo đảm Tố tụng hình sự chuyên sâu

  Đặt tiền để bảo đảm là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam: bị can, bị cáo hoặc người thân nộp một khoản tiền vào tài khoản tạm giữ; giữ đúng cam đoan thì được trả lại, vi phạm thì bị tịch thu.

• Đất trồng cây hằng năm Đất đai chuyên sâu

  Đất trồng cây hằng năm là đất trồng các cây có chu kỳ từ gieo trồng đến kết thúc thu hoạch không quá một năm, gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hằng năm khác (rau, màu, mía, cói…).

• Đấu giá hàng hóa Thương mại chuyên sâu

  Đấu giá hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó người bán tự mình hoặc thuê người tổ chức đấu giá bán hàng công khai để chọn người mua trả giá cao nhất (khoản 1 Điều 185 Luật Thương mại).

• Đấu thầu hàng hóa, dịch vụ Thương mại chuyên sâu

  Đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là hoạt động thương mại trong đó bên mua mời thầu để chọn, trong số các thương nhân dự thầu, bên đáp ứng tốt nhất yêu cầu đặt ra và ký hợp đồng với bên đó (Điều 214 Luật Thương mại).

• Đầu tư ra nước ngoài Đầu tư chuyên sâu

  Đầu tư ra nước ngoài là việc chuyển vốn từ Việt Nam ra nước ngoài và dùng lợi nhuận từ vốn đó để kinh doanh ở nước ngoài (khoản 13 Điều 3 Luật Đầu tư 2025); dự án từ 7 tỷ đồng phải có Giấy chứng nhận của Bộ Tài chính.

• Đầu tư theo phương thức đối tác công tư Đầu tư chuyên sâu

  Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) là hợp tác có thời hạn giữa Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân qua hợp đồng dự án PPP để xây, vận hành hạ tầng, cung cấp dịch vụ công (khoản 10 Điều 3 Luật PPP 64/2020).

• Địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là nơi Hội đồng trọng tài giải quyết tranh chấp theo lựa chọn của các bên hoặc do hội đồng quyết định; ở Việt Nam thì phán quyết coi là tuyên tại Việt Nam.

• Địa điểm kinh doanh Doanh nghiệp chuyên sâu

  Địa điểm kinh doanh là nơi doanh nghiệp tiến hành hoạt động kinh doanh cụ thể ngoài trụ sở chính, như cửa hàng, kho, xưởng; chỉ cần thông báo trong 10 ngày, mã số 5 chữ số không phải mã số thuế.

• Địa điểm mở thừa kế Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; không xác định được thì là nơi có toàn bộ hoặc phần lớn di sản (khoản 2 Điều 611 BLDS 2015).

• Điểm du lịch Du lịch chuyên sâu

  Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch được đầu tư, khai thác phục vụ khách du lịch; được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công nhận khi có ranh giới xác định, hạ tầng, dịch vụ cần thiết và bảo đảm an ninh, môi trường.

• Điện mặt trời mái nhà Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu

  Điện mặt trời mái nhà là điện sản xuất từ tấm quang điện lắp trên mái nhà hoặc công trình có kết cấu dạng nhà; theo pháp luật hiện hành chủ yếu phát triển theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ, được bán phần điện dư.

• Điều chỉnh dự án đầu tư Đầu tư chuyên sâu

  Điều chỉnh dự án đầu tư là việc thay đổi mục tiêu, diện tích, địa điểm, vốn, tiến độ, thời hạn hoặc nhà đầu tư của dự án đang thực hiện, kèm thủ tục với cơ quan đã cấp văn bản (Điều 33 Luật Đầu tư 2025).

• Điều kiện kết hôn Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Điều kiện kết hôn là bốn yêu cầu nam, nữ phải đáp ứng để được đăng ký kết hôn: đủ tuổi (nam từ đủ 20, nữ từ đủ 18), tự nguyện, không mất năng lực hành vi dân sự, không thuộc trường hợp cấm kết hôn.

• Điều kiện tiếp cận thị trường Đầu tư chuyên sâu

  Điều kiện tiếp cận thị trường là điều kiện riêng mà nhà đầu tư nước ngoài phải đáp ứng khi đầu tư vào ngành, nghề thuộc danh mục hạn chế: tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động, năng lực, đối tác.

• Điều kiện vận chuyển Hàng không chuyên sâu

  Điều kiện vận chuyển là bộ điều khoản do hãng hàng không công bố, gồm Điều lệ vận chuyển và điều kiện của từng loại vé, trở thành một phần của hợp đồng vận chuyển khi hành khách mua vé hoặc gửi hàng.

• Điều lệ công ty Doanh nghiệp chuyên sâu

  Điều lệ công ty là văn bản do người góp vốn thỏa thuận, quy định tổ chức, quản lý, hoạt động của công ty — từ quyền thành viên, cổ đông đến tỷ lệ biểu quyết, giải quyết tranh chấp nội bộ (Điều 24 Luật Doanh nghiệp).

• Điều tra Tố tụng chuyên sâu

  Điều tra (điều tra vụ án hình sự) là giai đoạn tố tụng từ khi khởi tố vụ án đến khi kết thúc điều tra, trong đó Cơ quan điều tra thu thập chứng cứ để xác định có tội phạm, ai thực hiện và đề nghị truy tố hoặc đình chỉ.

• Đình chỉ điều tra Tố tụng hình sự chuyên sâu

  Đình chỉ điều tra là quyết định của Cơ quan điều tra chấm dứt điều tra vụ án hoặc đối với bị can khi có căn cứ luật định (không có tội phạm, hết thời hiệu, miễn trách nhiệm…) hoặc hết hạn mà không chứng minh được.

281 thuật ngữ vần Đ định nghĩa nguyên văn trong luật →