Thuật ngữ Hành chính - Thuế

• Áp dụng pháp luậtchuyên sâu

  Áp dụng pháp luật là hoạt động của cơ quan, người có thẩm quyền căn cứ quy định pháp luật để giải quyết vụ việc cụ thể bằng văn bản cá biệt; đồng thời là các quy tắc chọn văn bản khi văn bản quy định khác nhau.

• Biên bản vi phạm hành chínhchuyên sâu

  Biên bản vi phạm hành chính là văn bản do người có thẩm quyền đang thi hành công vụ lập khi phát hiện vi phạm, ghi nhận hành vi, chủ thể, lời khai, quyền giải trình, làm căn cứ ra quyết định xử phạt.

• Biện pháp khắc phục hậu quảchuyên sâu

  Biện pháp khắc phục hậu quả là biện pháp buộc người vi phạm hành chính sửa chữa, loại bỏ tác hại do vi phạm gây ra, như khôi phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phép, nộp lại số lợi bất hợp pháp.

• Bồi thường nhà nướcchuyên sâu

  Bồi thường nhà nước là trách nhiệm của Nhà nước bồi thường thiệt hại vật chất, tinh thần cho cá nhân, tổ chức do người thi hành công vụ gây ra bằng hành vi trái pháp luật trong quản lý hành chính, tố tụng, thi hành án.

• Cơ quan hành chính nhà nướcchuyên sâu

  Cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan thực hiện quyền hành pháp, quản lý hành chính nhà nước, gồm Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã và các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính trực thuộc.

• Cơ quan thuếchuyên sâu

  Cơ quan thuế là cơ quan nhà nước quản lý thu thuế nội địa và các khoản thu khác; cùng cơ quan hải quan hợp thành cơ quan quản lý thuế. Hệ thống hiện gồm Cục Thuế, các Chi cục Thuế chuyên ngành, Thuế tỉnh, thành phố và Thuế cơ sở.

• Công chứcchuyên sâu

  Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp xã, trong biên chế và hưởng lương ngân sách.

• Công vụchuyên sâu

  Công vụ là hoạt động do cán bộ, công chức thực hiện nghĩa vụ, quyền hạn được giao theo quy định của cấp có thẩm quyền và của pháp luật nhằm thực hiện quản lý nhà nước và đáp ứng nhu cầu chung của xã hội.

• Cưỡng chế hành chínhchuyên sâu

  Cưỡng chế hành chính là việc cơ quan có thẩm quyền dùng biện pháp bắt buộc do luật định (trích tài khoản, khấu trừ lương, kê biên tài sản, buộc tháo dỡ) để buộc thi hành quyết định hành chính không được tự nguyện chấp hành.

• Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạtchuyên sâu

  Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt là việc người có thẩm quyền dùng biện pháp bắt buộc như khấu trừ lương, trích tài khoản, kê biên tài sản để buộc người vi phạm chấp hành quyết định xử phạt hành chính.

• Gia hạn nộp thuếchuyên sâu

  Gia hạn nộp thuế là việc cho người nộp thuế lùi thời hạn nộp tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt khi gặp bất khả kháng, phải di dời theo yêu cầu nhà nước hoặc thuộc diện Chính phủ gia hạn đặc biệt.

• Giảm trừ gia cảnhchuyên sâu

  Giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú trước khi tính thuế thu nhập cá nhân: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

• Hành vi hành chínhchuyên sâu

  Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan đó thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật; có thể bị khiếu nại, khởi kiện.

• Hiệu lực của văn bản pháp luậtchuyên sâu

  Hiệu lực của văn bản pháp luật là phạm vi tác động bắt buộc của văn bản theo thời gian (từ khi nào đến khi nào), không gian (ở đâu) và đối tượng (áp dụng cho ai).

• Hóa đơn điện tửchuyên sâu

  Hóa đơn điện tử là hóa đơn ở dạng dữ liệu điện tử do tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh lập khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ để ghi nhận thông tin giao dịch theo pháp luật thuế và kế toán.

• Hóa đơnchuyên sâu

  Hóa đơn là chứng từ do người bán lập khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, ghi nhận tên hàng, số lượng, giá, thuế và thông tin hai bên; từ 01/7/2026 hóa đơn bán hàng được lập dưới dạng điện tử theo Luật Quản lý thuế 2025.

• Hoàn thuếchuyên sâu

  Hoàn thuế là việc ngân sách nhà nước trả lại cho người nộp thuế số thuế đã nộp hoặc đã khấu trừ mà theo luật được hoàn, gồm hoàn theo luật thuế (như thuế GTGT đầu vào) và hoàn tiền thuế nộp thừa.

• Kê khai thuếchuyên sâu

  Kê khai thuế là việc người nộp thuế lập và nộp hồ sơ khai thuế cho cơ quan thuế theo từng loại thuế, từng kỳ, tự xác định số thuế phải nộp; hạn nộp phổ biến là ngày 20 tháng sau (khai tháng) hoặc cuối tháng đầu quý sau (khai quý).

• Khiếu nạichuyên sâu

  Khiếu nại là việc đề nghị người có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức mà mình cho là trái pháp luật, xâm phạm quyền lợi của mình.

• Khởi kiện vụ án hành chínhchuyên sâu

  Khởi kiện vụ án hành chính là việc làm đơn yêu cầu Tòa án xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc xâm phạm quyền lợi của mình; thời hiệu thường là 01 năm.

• Lệ phí môn bàichuyên sâu

  Lệ phí môn bài là khoản lệ phí doanh nghiệp, hộ kinh doanh từng phải nộp hằng năm theo mức cố định; khoản thu này đã chấm dứt từ ngày 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15.

• Lệ phí trước bạchuyên sâu

  Lệ phí trước bạ là khoản lệ phí tổ chức, cá nhân phải nộp khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhà, đất, ô tô, xe máy, tàu thuyền, tính bằng tỷ lệ phần trăm trên giá tính lệ phí.

• Lệ phíchuyên sâu

  Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước, nằm trong Danh mục lệ phí kèm Luật Phí và lệ phí.

• Mã số thuếchuyên sâu

  Mã số thuế là dãy số (có thể kèm ký tự) dùng để quản lý thuế của từng người nộp thuế; với cá nhân, hộ kinh doanh nay chính là số định danh cá nhân, với doanh nghiệp là mã số doanh nghiệp.

• Nghĩa vụ thuếchuyên sâu

  Nghĩa vụ thuế là toàn bộ những việc người nộp thuế buộc phải làm với Nhà nước về thuế: đăng ký thuế, khai thuế đúng hạn, nộp đủ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt, sử dụng hóa đơn, ghi chép sổ sách và cung cấp thông tin.

• Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nạichuyên sâu

  Người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại là người được luật giao thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại: lần đầu là người đã ra quyết định bị khiếu nại, lần hai là thủ trưởng cấp trên trực tiếp.

• Người nộp thuếchuyên sâu

  Người nộp thuế là tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế, khoản thu khác vào ngân sách theo luật thuế, kể cả tổ chức, cá nhân khấu trừ và nộp thay thuế cho người khác.

• Người phụ thuộcchuyên sâu

  Người phụ thuộc là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng, như con chưa thành niên, con đi học, cha mẹ không có khả năng lao động; mỗi người giúp giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng khi tính thuế thu nhập cá nhân.

• Phạt chậm nộp thuếchuyên sâu

  Phạt chậm nộp thuế là cách gọi thông dụng của tiền chậm nộp: khoản 0,03% mỗi ngày tính trên số thuế nộp quá hạn; đây không phải tiền phạt vi phạm hành chính.

• Quyết định hành chínhchuyên sâu

  Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành, quyết định về một vấn đề cụ thể, áp dụng một lần với một hoặc một số đối tượng cụ thể.

• Quyết toán thuếchuyên sâu

  Quyết toán thuế là việc người nộp thuế khai tổng hợp nghĩa vụ thuế của cả kỳ quyết toán (thường là một năm), đối chiếu với số đã tạm nộp, đã khấu trừ để xác định số phải nộp thêm hoặc được hoàn, bù trừ.

• Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chínhchuyên sâu

  Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính là quyền của chức danh do luật và nghị định chỉ định được áp dụng hình thức xử phạt, mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả đối với một hành vi vi phạm.

• Thanh tra thuếchuyên sâu

  Thanh tra thuế là hoạt động cơ quan thuế từng tiến hành để xem xét việc chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế; Luật Quản lý thuế 2025 đã bỏ chế định này, thay bằng kiểm tra thuế từ 01/7/2026.

• Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chínhchuyên sâu

  Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là khoảng thời gian luật cho phép cơ quan có thẩm quyền xử phạt; hết thời hạn này thì không ra quyết định xử phạt nữa: thường 01 năm, một số lĩnh vực 02 năm, thuế đến 05 năm.

• Thủ tục hành chínhchuyên sâu

  Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức.

• Thuế giá trị gia tăngchuyên sâu

  Thuế giá trị gia tăng (VAT) là thuế gián thu tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ qua từng khâu từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng; người tiêu dùng cuối cùng là người gánh thuế.

• Thuế sử dụng đấtchuyên sâu

  Thuế sử dụng đất là thuế người có quyền sử dụng đất nộp hằng năm, gồm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (đất ở, đất sản xuất kinh doanh) và thuế sử dụng đất nông nghiệp, hiện được miễn phần lớn đến hết 2030.

• Thuế thu nhập cá nhânchuyên sâu

  Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của cá nhân từ tiền lương, kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng vốn, bất động sản, trúng thưởng, thừa kế, quà tặng; áp dụng theo Luật số 109/2025/QH15 từ năm 2026.

• Thuế thu nhập doanh nghiệpchuyên sâu

  Thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp và tổ chức kinh doanh, tính bằng thu nhập tính thuế nhân thuế suất; thuế suất phổ thông 20%, doanh nghiệp nhỏ 15% hoặc 17%.

• Thuế tiêu thụ đặc biệtchuyên sâu

  Thuế tiêu thụ đặc biệt là thuế gián thu đánh một lần vào một số hàng hóa, dịch vụ cần hạn chế tiêu dùng như thuốc lá, rượu, bia, ô tô dưới 24 chỗ, xăng, ca-si-nô, ở khâu sản xuất, nhập khẩu hoặc kinh doanh dịch vụ.

• Thuế xuất khẩu, nhập khẩuchuyên sâu

  Thuế xuất khẩu, nhập khẩu là thuế đánh vào hàng hóa đi qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam hoặc ra vào khu phi thuế quan, do cơ quan hải quan thu, tính theo trị giá hải quan và thuế suất tại thời điểm đăng ký tờ khai.

• Tịch thu tang vật vi phạm hành chínhchuyên sâu

  Tịch thu tang vật vi phạm hành chính là hình thức xử phạt sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hóa, phương tiện liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý.

• Tố cáochuyên sâu

  Tố cáo là việc cá nhân, theo thủ tục của Luật Tố cáo, báo cho cơ quan có thẩm quyền biết hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây hoặc đe dọa gây thiệt hại.

• Trốn thuếchuyên sâu

  Trốn thuế là hành vi cố ý không đăng ký, không khai, khai sai, không lập hóa đơn hoặc dùng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để không nộp, nộp thiếu thuế hoặc tăng số thuế được hoàn, miễn, giảm.

• Truy thu thuếchuyên sâu

  Truy thu thuế là việc buộc người nộp thuế nộp bổ sung số thuế đã khai thiếu, trốn, hoặc được miễn, giảm, hoàn sai, kèm tiền chậm nộp, khi được phát hiện qua khai bổ sung, kiểm tra, thanh tra; thời hạn truy thu tối đa 10 năm.

• Tước quyền sử dụng giấy phépchuyên sâu

  Tước quyền sử dụng giấy phép là hình thức xử phạt hành chính buộc cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề ngừng các hoạt động đó trong 01 đến 24 tháng.

• Văn bản quy phạm pháp luậtchuyên sâu

  Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hiện gồm 15 loại.

• Vi phạm hành chínhchuyên sâu

  Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi của cá nhân, tổ chức, vi phạm quy định về quản lý nhà nước, chưa đến mức là tội phạm và theo luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính.

• Viên chứcchuyên sâu

  Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị và các nguồn thu hợp pháp khác.

• Xử phạt vi phạm hành chínhchuyên sâu

  Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt (cảnh cáo, phạt tiền, tước giấy phép, tịch thu, trục xuất) và biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính.

1.045 thuật ngữ Hành chính - Thuế định nghĩa nguyên văn trong luật →

Lĩnh vực khác