Thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp và các tổ chức có hoạt động kinh doanh, tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất. Từ kỳ tính thuế 2025, sắc thuế này áp dụng theo Luật số 67/2025/QH15, với thuế suất phổ thông 20% và mức thấp hơn 15%, 17% cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; từ năm 2026 doanh nghiệp có doanh thu không quá 01 tỷ đồng được miễn thuế.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Luật không định nghĩa trực tiếp sắc thuế mà xác định người nộp thuế và căn cứ tính thuế:

Người nộp thuế thu nhập doanh nghiệp là tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập chịu thuế theo quy định của Luật này (sau đây gọi là doanh nghiệp) [...]. Căn cứ tính thuế là thu nhập tính thuế và thuế suất.

Khoản 1 Điều 2 và Điều 6 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/10/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025; sửa đổi bởi Luật số 09/2026/QH16).

Giải nghĩa dễ hiểu

Ai nộp

Doanh nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam; doanh nghiệp nước ngoài có hoặc không có cơ sở thường trú tại Việt Nam (kể cả kinh doanh qua nền tảng số); hợp tác xã; đơn vị sự nghiệp; tổ chức khác có thu nhập từ kinh doanh. Hộ kinh doanh không nộp thuế này mà nộp thuế thu nhập cá nhân.

Công thức (Điều 7, 8)

• Thu nhập chịu thuế = Doanh thu − Chi phí được trừ + Thu nhập khác (kể cả thu nhập ở nước ngoài).
• Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Thu nhập được miễn thuế − Lỗ được chuyển.
• Doanh thu tính cả trợ giá, phụ thu, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Thuế suất (Điều 10)

• 20%: mức phổ thông.
• 15%: tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng.
• 17%: tổng doanh thu năm trên 03 tỷ đến 50 tỷ đồng.
• Doanh thu để xếp mức là doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề.
• Dầu khí 25–50%; thăm dò, khai thác tài nguyên quý hiếm 50% (40% nếu phần lớn diện tích ở địa bàn đặc biệt khó khăn).

Miễn thuế cho doanh nghiệp siêu nhỏ

Luật số 09/2026/QH16 bổ sung khoản 14a Điều 4: thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức có tổng doanh thu năm từ mức Chính phủ quy định trở xuống được miễn thuế, hiệu lực từ 01/01/2026. Nghị định 141/2026/NĐ-CP ấn định mức 01 tỷ đồng, tính theo doanh thu trên tờ khai quyết toán của năm trước liền kề.

Phân biệt thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế thu nhập cá nhân từ kinh doanh

Ví dụ tình huống

Tình huống 1. Công ty TNHH Hạt Điều Đồng Phú (tỉnh Đồng Nai) có doanh thu năm 2025 là 2,8 tỷ đồng, nên năm 2026 áp thuế suất 15%. Năm 2026 lợi nhuận kế toán sau khi loại các khoản chi không được trừ là 400 triệu đồng, còn lỗ năm 2024 chưa chuyển hết 100 triệu đồng. Thu nhập tính thuế 300 triệu đồng, thuế phải nộp 45 triệu đồng. Tổng số tạm nộp 4 quý phải đạt ít nhất 36 triệu đồng (80%); hồ sơ quyết toán nộp chậm nhất 31/3/2027.

Tình huống 2. Công ty TNHH Thiết kế Mầm Xanh thành lập tháng 4/2025, đến hết năm 2025 (9 tháng) có doanh thu 720 triệu đồng. Doanh thu quy đổi năm 2025 là 720 : 9 × 12 = 960 triệu đồng, không quá 01 tỷ, nên thu nhập năm 2026 được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, công ty vẫn nộp tờ khai quyết toán. Nếu Mầm Xanh là công ty con của một tập đoàn lớn thì không được miễn.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Kỳ tính thuế: năm dương lịch hoặc năm tài chính doanh nghiệp chọn, phải thông báo cơ quan thuế trước (Điều 5).
• Tạm nộp quý: chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau; 4 quý không thấp hơn 80% số quyết toán (Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
• Tính trên doanh thu: doanh nghiệp doanh thu không quá 03 tỷ đồng xác định được doanh thu nhưng không xác định được chi phí có thể nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu do Chính phủ quy định (điểm b khoản 2 Điều 11).
• Không bù lỗ chéo: lỗ từ chuyển nhượng bất động sản, dự án đầu tư không bù với thu nhập đang được ưu đãi; chuyển nhượng dự án khoáng sản phải tính riêng.
• Ưu đãi theo ngành nghề, địa bàn được quy định từ Điều 12 đến Điều 15 và chỉ áp dụng khi đáp ứng điều kiện kế toán, hóa đơn (Điều 18).

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: chưa thu được tiền thì chưa tính doanh thu. Đúng: doanh thu tính thuế không phụ thuộc đã thu tiền hay chưa.
• Sai: năm nay doanh thu dưới 1 tỷ là năm nay được miễn. Đúng: căn cứ là doanh thu năm trước liền kề; doanh nghiệp mới thành lập thì quy đổi theo số tháng hoạt động.
• Sai: mọi doanh nghiệp nhỏ đều nộp 20%. Đúng: từ kỳ tính thuế 2025, doanh thu đến 03 tỷ đồng nộp 15%, đến 50 tỷ đồng nộp 17%.
• Sai: lỗ được để dành vô thời hạn. Đúng: tối đa 05 năm liên tục.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Thuế thu nhập doanh nghiệp là corporate income tax (viết tắt CIT), ở Anh còn gọi corporation tax. Thu nhập chịu thuế là taxable income, thu nhập tính thuế là assessable income; chuyển lỗ là loss carry-forward; cơ sở thường trú là permanent establishment. Không dịch là business tax, chữ này dễ bị hiểu là thuế môn bài hoặc thuế kinh doanh nói chung.

Thuật ngữ liên quan

• Thuế suất ưu đãi — mức thấp hơn cho dự án, ngành nghề khuyến khích
• Quyết toán thuế — chốt số thuế năm, hạn cuối tháng thứ 3
• Thuế thu nhập cá nhân — thuế tương ứng với hộ, cá nhân kinh doanh
• Báo cáo tài chính — nộp kèm hồ sơ quyết toán
• Doanh nghiệp — người nộp thuế chủ yếu
• Hóa đơn — điều kiện để chi phí được trừ

Căn cứ pháp lý

• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (hiệu lực 01/10/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025): Điều 2, 4–8, 10, 11, 16, 19.
• Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi Luật Thuế TNCN, GTGT, TNDN, TTĐB (thông qua 24/4/2026): Điều 3 (bổ sung khoản 14a Điều 4), hiệu lực từ 01/01/2026.
• Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP (mức miễn 01 tỷ đồng).
• Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế: Điều 10, 24.

Hỏi đáp nhanh

Doanh thu năm nay khác năm trước thì áp thuế suất 15% hay 17% theo năm nào?

Theo năm trước liền kề. Khoản 3 Điều 10 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 lấy tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề làm căn cứ. Doanh nghiệp năm 2025 có doanh thu 2,8 tỷ đồng thì cả năm 2026 dùng thuế suất 15%, dù năm 2026 doanh thu vượt 3 tỷ.

Công ty con có doanh thu dưới 1 tỷ có được miễn thuế không?

Không, nếu công ty mẹ hoặc doanh nghiệp liên kết không phải doanh nghiệp cũng đủ điều kiện miễn. Điểm d khoản 15 Điều 4 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (sửa bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP) loại trừ trường hợp này để tránh chia nhỏ doanh nghiệp lấy ưu đãi.

Lỗ được chuyển sang năm sau trong bao lâu?

Liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ (khoản 1 Điều 16 Luật Thuế TNDN 2025). Lỗ năm 2025 chỉ được trừ đến hết năm 2030; quá hạn thì mất.