Thuật ngữ pháp luật vần H

85 thuật ngữ · trang 1/2 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.

• Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu

  Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên là việc Tòa án quyết định không cho cha, mẹ vi phạm nghiêm trọng được trông nom, giáo dục con, quản lý tài sản hoặc đại diện cho con trong 01–05 năm (Điều 85 Luật HNGĐ 2014).

• Hạn mức đất Đất đai chuyên sâu

  Hạn mức đất là diện tích tối đa pháp luật đặt ra cho từng việc: Nhà nước giao đất nông nghiệp, giao đất ở, công nhận đất ở, cá nhân nhận chuyển quyền đất nông nghiệp. Mỗi loại hạn mức có công dụng riêng.

• Hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp Nông nghiệp - Lâm nghiệp chuyên sâu

  Hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp là diện tích tối đa mỗi cá nhân được nhận qua chuyển nhượng, chuyển đổi, tặng cho, thừa kế, góp vốn với từng loại đất: không quá 15 lần hạn mức giao.

• Hạn mức tín dụng Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Hạn mức tín dụng là mức dư nợ tối đa tổ chức tín dụng đồng ý cho khách hàng sử dụng trong một khoảng thời gian; trong hạn mức, khách được rút vốn nhiều lần, trả bớt thì phần hạn mức đó được dùng lại.

• Hạng giấy phép lái xe Giao thông chuyên sâu

  Hạng giấy phép lái xe là cấp phân loại ghi trên giấy phép, xác định người được cấp lái loại xe nào; từ 01/01/2025 có 15 hạng: A1, A, B1, B, C1, C, D1, D2, D, BE, C1E, CE, D1E, D2E, DE.

• Hàng giả Sở hữu trí tuệ chuyên sâu

  Hàng giả là hàng không có hoặc sai công dụng, có chỉ tiêu chất lượng chính từ 70% trở xuống mức tối thiểu, hoặc mang nhãn, bao bì ghi chỉ dẫn giả mạo (khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP).

• Hãng hàng không Hàng không chuyên sâu

  Hãng hàng không là doanh nghiệp cung cấp hoặc khai thác dịch vụ vận tải hàng không thương mại; muốn hoạt động phải có giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận người khai thác tàu bay và quyền vận chuyển.

• Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu là hàng mà Nhà nước không cho đưa ra khỏi hoặc đưa vào lãnh thổ Việt Nam, kể cả qua khu vực hải quan riêng, liệt kê tại Phụ lục I Nghị định 292/2026/NĐ-CP từ 05/9/2026.

• Hàng thừa kế Dân sự chuyên sâu

  Hàng thừa kế là nhóm người thân được hưởng di sản theo pháp luật theo thứ tự ưu tiên; BLDS 2015 có ba hàng, người cùng hàng hưởng bằng nhau, hàng sau chỉ hưởng khi hàng trước không còn ai.

• Hành nghề kế toán Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu

  Hành nghề kế toán là việc kế toán viên hành nghề cung cấp dịch vụ làm kế toán, làm kế toán trưởng, lập báo cáo tài chính, tư vấn kế toán cho khách hàng thông qua doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh dịch vụ kế toán.

• Hành vi cạnh tranh không lành mạnh Cạnh tranh chuyên sâu

  Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại, gây hoặc có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác (khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2018).

• Hành vi đe dọa an toàn bay Hàng không chuyên sâu

  Hành vi đe dọa an toàn bay là lời nói, việc làm uy hiếp chuyến bay hoặc người, tài sản trên tàu bay, từ gây rối, đùa có bom đến cưỡng đoạt tàu bay; bị cấm tại khoản 9 Điều 12 Luật Hàng không dân dụng 2025.

• Hành vi hạn chế cạnh tranh Cạnh tranh chuyên sâu

  Hành vi hạn chế cạnh tranh là hành vi gây hoặc có khả năng gây tác động loại trừ, làm giảm, sai lệch, cản trở cạnh tranh, gồm thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh và lạm dụng vị trí độc quyền.

• Hành vi hành chính Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan đó thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật; có thể bị khiếu nại, khởi kiện.

• Hệ số sử dụng đất Xây dựng chuyên sâu

  Hệ số sử dụng đất là tỷ lệ (tính bằng lần) giữa tổng diện tích sàn công trình, kể cả tầng hầm nhưng trừ sàn kỹ thuật, phòng cháy, lánh nạn, đỗ xe, và diện tích lô đất; nhà ở riêng lẻ không quá 7 lần.

• Hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục chuyên sâu

  Hệ thống giáo dục quốc dân là hệ thống giáo dục mở, liên thông gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên, với bốn cấp học, trình độ: mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

• Hệ thống thông tin CNTT - Dữ liệu cá nhân chuyên sâu

  Hệ thống thông tin là tập hợp phần cứng, phần mềm và dữ liệu thiết lập để tạo lập, truyền đưa, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin trên không gian mạng (khoản 7 Điều 2 Luật An ninh mạng 2025); chia 5 cấp độ.

• Hiến, lấy, ghép mô tạng Y tế - Dược chuyên sâu

  Hiến, lấy, ghép mô tạng là việc cá nhân tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống hoặc sau khi chết, cơ sở y tế đủ điều kiện tách ra và cấy vào người bệnh; nghiêm cấm mua bán và mục đích thương mại.

• Hiệp định thương mại tự do Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Hiệp định thương mại tự do (FTA) là điều ước quốc tế giữa hai hay nhiều nước, theo đó các bên xóa bỏ hoặc cắt giảm thuế quan và rào cản thương mại cho hàng hóa có xuất xứ từ nhau; ở Việt Nam là nguồn của thuế suất ưu đãi đặc biệt.

• Hiệu lực của di chúc Thừa kế chuyên sâu chuyên sâu

  Hiệu lực của di chúc là việc di chúc phát sinh giá trị thi hành; di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế và có thể mất hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong các trường hợp ở Điều 643 BLDS 2015.

• Hiệu lực của văn bản pháp luật Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Hiệu lực của văn bản pháp luật là phạm vi tác động bắt buộc của văn bản theo thời gian (từ khi nào đến khi nào), không gian (ở đâu) và đối tượng (áp dụng cho ai).

• Hình phạt bổ sung Hình sự chuyên sâu

  Hình phạt bổ sung là hình phạt chỉ tuyên kèm hình phạt chính: cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề; cấm cư trú; quản chế; tước một số quyền công dân; tịch thu tài sản; phạt tiền; trục xuất (khoản 2 Điều 32 BLHS).

• Hình phạt chính Hình sự chuyên sâu

  Hình phạt chính là hình phạt được tuyên độc lập, mỗi tội chỉ một hình phạt chính; cá nhân có 7 loại: cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, trục xuất, tù có thời hạn, tù chung thân, tử hình (Điều 32 BLHS).

• Hình phạt Hình sự chuyên sâu

  Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước, quy định trong Bộ luật Hình sự, do Tòa án áp dụng với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội để tước bỏ, hạn chế quyền, lợi ích của họ (Điều 30 BLHS).

• Hình thức đầu tư Đầu tư chuyên sâu

  Hình thức đầu tư là cách thức nhà đầu tư bỏ vốn kinh doanh tại Việt Nam: thành lập tổ chức kinh tế; góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp; thực hiện dự án đầu tư; hợp đồng BCC; hình thức mới do Chính phủ quy định.

• Hộ kinh doanh Doanh nghiệp chuyên sâu

  Hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký tại cấp xã, không có tư cách pháp nhân, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản (Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP).

• Hồ sơ bệnh án Y tế - Dược chuyên sâu

  Hồ sơ bệnh án là tập hợp dữ liệu về một người bệnh tại cơ sở khám bệnh: thông tin cá nhân, kết quả khám, xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc; lập bằng giấy hoặc điện tử, có giá trị pháp lý như nhau.

• Hồ sơ địa chính Đất đai chuyên sâu

  Hồ sơ địa chính là bộ tài liệu dạng số thể hiện thông tin từng thửa đất, người sử dụng đất và tình trạng pháp lý, gồm bản đồ địa chính, sổ mục kê đất đai, sổ địa chính và bản sao giấy chứng nhận.

• Hỗ trợ đầu tư Đầu tư chuyên sâu

  Hỗ trợ đầu tư là các biện pháp Nhà nước dùng nguồn lực, dịch vụ để giúp nhà đầu tư: hạ tầng, đào tạo nhân lực, tín dụng, mặt bằng, khoa học công nghệ, thị trường, nghiên cứu phát triển, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

• Hỗ trợ khi thu hồi đất Đất đai chuyên sâu

  Hỗ trợ khi thu hồi đất là các khoản Nhà nước trợ giúp người có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất, ngoài tiền bồi thường: hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo chuyển nghề, tái định cư, tháo dỡ.

• Hóa đơn điện tử Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Hóa đơn điện tử là hóa đơn ở dạng dữ liệu điện tử do tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh lập khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ để ghi nhận thông tin giao dịch theo pháp luật thuế và kế toán.

• Hóa đơn Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Hóa đơn là chứng từ do người bán lập khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, ghi nhận tên hàng, số lượng, giá, thuế và thông tin hai bên; từ 01/7/2026 hóa đơn bán hàng được lập dưới dạng điện tử theo Luật Quản lý thuế 2025.

• Hòa giải thương mại Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Hòa giải thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp thương mại do các bên thỏa thuận, có hòa giải viên thương mại làm trung gian; kết quả hòa giải thành có thể được Tòa án công nhận để thi hành.

• Hòa giải tranh chấp đất đai Đất đai chuyên sâu

  Hòa giải tranh chấp đất đai là việc các bên tranh chấp được Hội đồng hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất giúp thỏa thuận; đây là bước bắt buộc trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

• Hòa giải viên lao động Lao động chuyên sâu

  Hòa giải viên lao động là người do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm để hòa giải tranh chấp lao động, tranh chấp về hợp đồng đào tạo nghề và hỗ trợ phát triển quan hệ lao động (Điều 184 BLLĐ 2019).

• Hòa giải viên thương mại Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Hòa giải viên thương mại là người được các bên lựa chọn hoặc được tổ chức hòa giải thương mại chỉ định làm trung gian, hỗ trợ các bên tự thỏa thuận giải quyết tranh chấp thương mại; không có quyền phán quyết.

• Hòa giải Tố tụng chuyên sâu

  Hòa giải là việc một bên thứ ba trung lập giúp các bên tranh chấp tự thỏa thuận cách giải quyết; trong tố tụng dân sự, Tòa án có trách nhiệm hòa giải trước khi xét xử, trừ vụ án không được hoặc không thể hòa giải.

• Hoa lợi, lợi tức Dân sự chuyên sâu

  Hoa lợi là sản vật tự nhiên tài sản mang lại (trái cây, gia súc con); lợi tức là khoản lợi thu được từ khai thác tài sản (tiền thuê, tiền lãi) — Điều 109 BLDS 2015.

• Hoa tiêu hàng hải Hàng hải chuyên sâu

  Hoa tiêu hàng hải là người cố vấn cho thuyền trưởng điều khiển tàu phù hợp với điều kiện hàng hải ở khu vực dẫn tàu; dùng hoa tiêu không miễn trách nhiệm chỉ huy tàu của thuyền trưởng.

• Hoàn thuế Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Hoàn thuế là việc ngân sách nhà nước trả lại cho người nộp thuế số thuế đã nộp hoặc đã khấu trừ mà theo luật được hoàn, gồm hoàn theo luật thuế (như thuế GTGT đầu vào) và hoàn tiền thuế nộp thừa.

• Hoạt động điện lực Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu

  Hoạt động điện lực là hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quy hoạch, đầu tư phát triển điện lực, phát điện, truyền tải, phân phối, điều độ hệ thống điện, điều hành thị trường điện, bán buôn, bán lẻ điện.

• Hoạt động ngân hàng Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số nghiệp vụ: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Chỉ tổ chức được Ngân hàng Nhà nước cấp phép mới được làm.

• Hoạt động thương mại Thương mại chuyên sâu

  Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và hoạt động sinh lợi khác (khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại).

• Học phí Giáo dục chuyên sâu

  Học phí là khoản tiền người học phải nộp để chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí của dịch vụ giáo dục, đào tạo (khoản 1 Điều 99 Luật Giáo dục, sửa đổi 2025); mầm non, phổ thông công lập được miễn từ năm học 2025–2026.

• Hỏi cung bị can Tố tụng hình sự chuyên sâu

  Hỏi cung bị can là hoạt động điều tra trong đó Điều tra viên (hoặc Kiểm sát viên) hỏi người đã bị khởi tố bị can về hành vi bị buộc tội, lập biên bản và ghi âm, ghi hình theo luật để thu thập lời khai làm chứng cứ.

• Hội đồng quản trị Doanh nghiệp chuyên sâu

  Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý công ty cổ phần, gồm 03–11 thành viên do Đại hội đồng cổ đông bầu, quyết định mọi việc của công ty trừ việc thuộc Đại hội đồng cổ đông (Điều 153 Luật Doanh nghiệp).

• Hội đồng thành viên Doanh nghiệp chuyên sâu

  Hội đồng thành viên là cơ quan quyết định cao nhất của công ty TNHH hai thành viên trở lên, gồm tất cả thành viên là cá nhân và người đại diện của thành viên là tổ chức (Điều 55 Luật Doanh nghiệp 2020).

• Hội đồng trọng tài lao động Lao động chuyên sâu

  Hội đồng trọng tài lao động là thiết chế ba bên do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thành lập, nhiệm kỳ 05 năm, ít nhất 15 trọng tài viên, giải quyết tranh chấp lao động khi các bên đồng thuận lựa chọn (Điều 185 BLLĐ 2019).

• Hội đồng trọng tài Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Hội đồng trọng tài là tập thể một hoặc nhiều trọng tài viên được các bên chọn hoặc được chỉ định để giải quyết một vụ tranh chấp cụ thể; các bên không thỏa thuận số lượng thì hội đồng gồm ba trọng tài viên.

• Hội đồng xét xử Tố tụng chuyên sâu

  Hội đồng xét xử là tập thể Thẩm phán (và Hội thẩm ở cấp sơ thẩm) được phân công xét xử một vụ án, quyết định theo đa số. Thành phần do luật định cho từng cấp xét xử; sai thành phần là căn cứ hủy án.

375 thuật ngữ vần H định nghĩa nguyên văn trong luật →