Kinh doanh dịch vụ lữ hành là việc xây dựng, bán và tổ chức thực hiện một phần hoặc toàn bộ chương trình du lịch cho khách du lịch. Đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện: chỉ doanh nghiệp đã ký quỹ, có người phụ trách đủ trình độ và được cấp giấy phép lữ hành mới được làm.
Định nghĩa theo văn bản pháp luật
9. Kinh doanh dịch vụ lữ hành là việc xây dựng, bán và tổ chức thực hiện một phần hoặc toàn bộ chương trình du lịch cho khách du lịch.
Khoản 9 Điều 3 Luật Du lịch số 09/2017/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2018)
"Kinh doanh dịch vụ lữ hành" có tên trong danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục IV Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.
Giải nghĩa dễ hiểu
Ba khâu của lữ hành
- Xây dựng: thiết kế lịch trình, chọn và ghép các dịch vụ (vận chuyển, lưu trú, ăn uống, tham quan), tính giá trọn gói.
- Bán: chào bán, ký hợp đồng lữ hành với khách hoặc với doanh nghiệp khác.
- Tổ chức thực hiện: điều hành đoàn, bố trí hướng dẫn viên, xử lý sự cố.
Chỉ cần làm "một phần" chương trình du lịch cũng đã là lữ hành. Mốc nhận biết là sản phẩm bán ra có lịch trình, dịch vụ và giá được định trước cho chuyến đi từ điểm xuất phát đến điểm kết thúc (khoản 8 Điều 3).
Phạm vi theo giấy phép
- Nội địa: chỉ phục vụ khách du lịch nội địa.
- Quốc tế: phục vụ khách quốc tế đến Việt Nam và/hoặc khách ra nước ngoài, được làm cả nội địa.
- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: chỉ được phục vụ khách quốc tế đến Việt Nam, trừ khi điều ước quốc tế có quy định khác (Điều 30).
Điều kiện kinh doanh (Điều 31)
| Điều kiện | Lữ hành nội địa | Lữ hành quốc tế |
|---|---|---|
| Chủ thể | Doanh nghiệp | Doanh nghiệp |
| Ký quỹ tại ngân hàng | 100 triệu đồng | 250 triệu (đón khách vào) hoặc 500 triệu đồng (đưa khách ra, hoặc cả hai) |
| Người phụ trách kinh doanh | Trung cấp trở lên chuyên ngành lữ hành, hoặc ngành khác kèm chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch nội địa | Cao đẳng trở lên chuyên ngành lữ hành, hoặc ngành khác kèm chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch quốc tế |
| Cơ quan cấp giấy phép | Cơ quan chuyên môn về du lịch cấp tỉnh | Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam |
Nghĩa vụ cốt lõi khi đã hoạt động (Điều 37)
Duy trì điều kiện kinh doanh; công khai tên doanh nghiệp và số giấy phép trên biển hiệu, hợp đồng, quảng cáo, giao dịch điện tử; mua bảo hiểm cho khách trong thời gian thực hiện chương trình (trừ khi khách đã có bảo hiểm cho toàn bộ chương trình); dùng hướng dẫn viên theo hợp đồng lữ hành; áp dụng biện pháp an toàn và báo ngay tai nạn cho cơ quan có thẩm quyền; quản lý khách theo chương trình đã thỏa thuận.
Phân biệt kinh doanh dịch vụ lữ hành với kinh doanh đại lý lữ hành
| Tiêu chí | Kinh doanh dịch vụ lữ hành | Kinh doanh đại lý lữ hành |
|---|---|---|
| Việc được làm | Xây dựng, bán, tổ chức thực hiện chương trình | Chỉ bán chương trình của doanh nghiệp lữ hành, hưởng hoa hồng; không được tổ chức thực hiện |
| Chủ thể | Chỉ doanh nghiệp | Tổ chức, cá nhân có đăng ký kinh doanh (kể cả hộ kinh doanh) |
| Ký quỹ, giấy phép | Bắt buộc | Không; chỉ cần hợp đồng đại lý và thông báo cho cơ quan du lịch cấp tỉnh |
| Ai ký hợp đồng với khách | Chính doanh nghiệp | Doanh nghiệp giao đại lý; hợp đồng ghi tên, địa chỉ đại lý |
| Chịu trách nhiệm với khách | Doanh nghiệp | Bên giao đại lý chịu trách nhiệm về chương trình đã giao |
Ví dụ tình huống
Anh Đỗ Minh Khang lập nhóm mạng xã hội "Trekking Tây Bắc", từ tháng 3/2026 mỗi tháng tổ chức 2 chuyến Tà Xùa 3 ngày 2 đêm, thu 2,9 triệu đồng/người gồm xe, homestay, ăn uống, người dẫn đường; mỗi chuyến khoảng 25 người. Anh không lập doanh nghiệp, không có giấy phép.
Đây là xây dựng, bán và tổ chức thực hiện trọn chương trình du lịch, tức kinh doanh dịch vụ lữ hành không có giấy phép. Nghị định 45/2019/NĐ-CP đặt mức 90–100 triệu đồng cho hành vi này áp dụng với tổ chức (điểm d khoản 14 Điều 7); với cá nhân, mức phạt bằng một nửa (khoản 3 Điều 5), kèm buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Nếu khách gặp tai nạn trên đường mòn, anh Khang còn phải bồi thường theo pháp luật dân sự, và đoàn khách không có bảo hiểm du lịch do doanh nghiệp mua.
Cách làm hợp pháp: lập công ty, ký quỹ 100 triệu đồng, bổ nhiệm người phụ trách đủ điều kiện, xin giấy phép lữ hành nội địa tại Sở; hoặc làm đại lý bán tour cho một doanh nghiệp đã có giấy phép.
Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ
- Tổ chức đi chơi nội bộ: công đoàn, công ty tự tổ chức cho nhân viên, không bán cho người ngoài và không thu lời thì không phải là kinh doanh; nhưng thuê một bên ngoài lo trọn gói thì bên đó phải có giấy phép.
- Cho mượn giấy phép: doanh nghiệp có giấy phép để người khác dùng danh nghĩa mình bán tour bị phạt 80–90 triệu đồng (điểm a khoản 13 Điều 7 Nghị định 45/2019/NĐ-CP) và bị thu hồi giấy phép (điểm e khoản 1 Điều 36 Luật Du lịch); bên mượn giấy phép để kinh doanh còn bị tước quyền sử dụng giấy phép của chính mình 12–18 tháng.
- Bị thu hồi giấy phép: vì không đáp ứng điều kiện hoặc không cấp đổi thì 06 tháng sau mới được xin lại; vì cho mượn giấy phép, giả mạo hồ sơ, để khách bị thiệt hại nghiêm trọng… thì sau 12 tháng (khoản 2 Điều 36 Luật Du lịch).
- Kinh doanh trên sàn trực tuyến: vẫn phải công khai tên doanh nghiệp và số giấy phép trong giao dịch điện tử; không công khai bị phạt 5–10 triệu đồng (điểm c khoản 4 Điều 7).
Những chỗ hay hiểu sai
- Sai: có mã ngành "điều hành tua du lịch" trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là được bán tour. Đúng: phải có thêm giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành.
- Sai: giấy phép nội địa được nhận khách Việt kiều. Đúng: Việt kiều là khách quốc tế đến Việt Nam; phải có giấy phép quốc tế.
- Sai: công ty vốn nước ngoài được đưa khách Việt đi nước ngoài. Đúng: chỉ được đón khách quốc tế vào Việt Nam, trừ khi điều ước quốc tế cho phép.
- Sai: khách đã có bảo hiểm du lịch cá nhân thì công ty khỏi mua. Đúng: chỉ được miễn khi bảo hiểm của khách bao trùm toàn bộ chương trình.
Thuật ngữ tiếng Anh tương đương
Tour operation hoặc travel services business; doanh nghiệp lữ hành là tour operator, còn đại lý lữ hành là travel agent — đừng dịch lẫn hai chữ này vì luật Việt Nam phân biệt rõ quyền tổ chức tour. Lữ hành nội địa, quốc tế: domestic/international travel services; chiều đón khách vào là inbound, đưa khách ra là outbound.
Thuật ngữ liên quan
- Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành — văn bản cho phép hoạt động.
- Ký quỹ kinh doanh dịch vụ lữ hành — điều kiện tài chính bắt buộc.
- Chương trình du lịch — sản phẩm doanh nghiệp lữ hành xây dựng và bán.
- Hợp đồng lữ hành — văn bản bắt buộc khi bán chương trình.
- Hướng dẫn viên du lịch — doanh nghiệp phải sử dụng khi thực hiện tour.
- Ngành nghề kinh doanh có điều kiện — nhóm mà lữ hành thuộc về.
Căn cứ pháp lý
- Luật Du lịch số 09/2017/QH14: khoản 8, 9 Điều 3; Điều 30, 31, 36, 37, 38, 40–43 — hiệu lực từ 01/01/2018.
- Nghị định 168/2017/NĐ-CP: Điều 14–16 (ký quỹ).
- Thông tư 06/2017/TT-BVHTTDL quy định chi tiết một số điều của Luật Du lịch (người phụ trách kinh doanh, chứng chỉ nghiệp vụ điều hành).
- Nghị định 45/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP và Nghị định 348/2025/NĐ-CP: Điều 5, 7, 8.
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15: Phụ lục IV.
Hỏi đáp nhanh
Hộ kinh doanh có được đăng ký kinh doanh tour du lịch không?
Không. Điều kiện đầu tiên là phải "là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp" (điểm a khoản 1, 2 Điều 31 Luật Du lịch). Hộ kinh doanh chỉ có thể làm đại lý lữ hành, tức bán chương trình của doanh nghiệp lữ hành để hưởng hoa hồng, sau khi đăng ký kinh doanh và ký hợp đồng đại lý.
Người phụ trách kinh doanh dịch vụ lữ hành có thể là giám đốc kiêm nhiệm không?
Được, nếu người đó đáp ứng trình độ: trung cấp trở lên chuyên ngành lữ hành (nội địa) hoặc cao đẳng trở lên chuyên ngành lữ hành (quốc tế); học ngành khác thì phải có chứng chỉ nghiệp vụ điều hành du lịch tương ứng (điểm c khoản 1, 2 Điều 31). Hồ sơ phải có quyết định bổ nhiệm hoặc hợp đồng lao động với người này.
Thay người phụ trách kinh doanh lữ hành phải báo ai, trong bao lâu?
Phải thông báo và gửi hồ sơ của người thay thế cho cơ quan đã cấp giấy phép trong 15 ngày kể từ khi thay đổi (điểm c khoản 1 Điều 37). Không báo bị phạt 3–5 triệu đồng; dùng người không đủ điều kiện bị phạt 60–70 triệu đồng và tước giấy phép 06–12 tháng (Điều 7 Nghị định 45/2019/NĐ-CP).
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.