Ký quỹ kinh doanh dịch vụ lữ hành

Ký quỹ kinh doanh dịch vụ lữ hành là việc doanh nghiệp lữ hành gửi một khoản tiền bằng đồng Việt Nam vào tài khoản tại ngân hàng và để ngân hàng phong tỏa, làm điều kiện bắt buộc để được cấp và giữ giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành. Khoản tiền này là quỹ dự phòng để xử lý rủi ro cho khách khi doanh nghiệp không tự lo được.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Luật Du lịch không có khoản riêng định nghĩa "ký quỹ"; nghĩa vụ ký quỹ nằm trong điều kiện kinh doanh. Với lữ hành nội địa:

1. Điều kiện kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa bao gồm: a) Là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp; b) Ký quỹ kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa tại ngân hàng; (…)

Khoản 1 Điều 31 Luật Du lịch số 09/2017/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2018); điểm b khoản 2 cùng Điều quy định tương tự với lữ hành quốc tế

Khoản 4 Điều 31 giao Chính phủ quy định chi tiết; mức tiền, cách nộp, cách dùng nằm ở Điều 14, 15, 16 Nghị định 168/2017/NĐ-CP.

Giải nghĩa dễ hiểu

Mức ký quỹ đang áp dụng

Đây là mức của Điều 14 Nghị định 168/2017/NĐ-CP. Nghị định 94/2021/NĐ-CP từng hạ tạm xuống 20, 50 và 100 triệu đồng để cứu doanh nghiệp sau dịch, nhưng chỉ đến hết 31/12/2023 (khoản 2, 3 Điều 3 Nghị định 94/2021/NĐ-CP).

Nộp ở đâu, nhận giấy gì

Doanh nghiệp chọn ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, ký hợp đồng ký quỹ; ngân hàng phong tỏa số tiền rồi cấp Giấy chứng nhận tiền ký quỹ theo Mẫu số 01 kèm Nghị định 168/2017/NĐ-CP (Điều 15). Giấy này là một thành phần bắt buộc của hồ sơ xin giấy phép (điểm c khoản 1 Điều 32, điểm c khoản 1 Điều 33 Luật Du lịch).

Khi nào được động tới tiền ký quỹ

• Giải tỏa tạm thời: khách bị chết, tai nạn, rủi ro, bị xâm hại tính mạng, cần đưa về nơi cư trú hoặc cấp cứu mà doanh nghiệp không bố trí kịp tiền. Doanh nghiệp đề nghị cơ quan cấp phép; trong 48 giờ cơ quan này đề nghị ngân hàng cho trích hoặc từ chối (khoản 1 Điều 16).
• Nộp bù: trong 30 ngày kể từ ngày rút, doanh nghiệp phải bù đủ; không bù thì ngân hàng báo cơ quan cấp phép xử lý (khoản 2 Điều 16).
• Hoàn trả: khi có văn bản của cơ quan cấp phép báo không được cấp phép, đổi ngân hàng nhận ký quỹ, hoặc hoàn trả sau khi thu hồi giấy phép (khoản 3 Điều 16).

Phân biệt ký quỹ lữ hành với vốn pháp định và đặt cọc

Ví dụ tình huống

Công ty TNHH Lữ hành Biển Xanh (trụ sở TP. Đà Nẵng) có giấy phép lữ hành quốc tế đưa khách ra nước ngoài, đã ký quỹ 500 triệu đồng tại một ngân hàng thương mại. Ngày 12/7/2026, một khách trong đoàn đi Hàn Quốc bị đột quỵ, bệnh viện yêu cầu tạm ứng khoảng 180 triệu đồng; tài khoản thanh toán của công ty chỉ còn 40 triệu đồng.

Chiều 12/7, công ty gửi đề nghị giải tỏa tạm thời tới Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (cơ quan cấp giấy phép lữ hành quốc tế). Cơ quan này phải trả lời trong 48 giờ; được chấp thuận, ngân hàng cho trích 150 triệu đồng. Công ty phải nộp bù đủ 150 triệu trong 30 ngày kể từ ngày rút, tức trước khoảng giữa tháng 8/2026. Nếu không bù, ngân hàng báo cơ quan cấp phép, công ty có thể bị phạt từ 60 đến 70 triệu đồng và tước quyền sử dụng giấy phép từ 06 đến 12 tháng (điểm b khoản 11, điểm a khoản 15 Điều 7 Nghị định 45/2019/NĐ-CP).

Trích ký quỹ không thay cho bảo hiểm: chi phí điều trị trước hết do bảo hiểm du lịch công ty phải mua cho khách chi trả.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Mở rộng phạm vi phải ký quỹ thêm: chuyển từ nội địa sang quốc tế, hoặc từ chỉ đón khách vào sang cả đưa khách ra, phải nâng mức ký quỹ trước rồi mới xin cấp đổi giấy phép (điểm c khoản 2 Điều 35 Luật Du lịch).
• Đại lý lữ hành không phải ký quỹ: đại lý chỉ bán chương trình của doanh nghiệp lữ hành để hưởng hoa hồng, không tổ chức tour (Điều 40, 43 Luật Du lịch).
• Xử phạt: không thực hiện đúng quy định về ký quỹ hoặc không bù đủ tiền đã dùng bị phạt 60–70 triệu đồng (mức với tổ chức); riêng hành vi không bù đủ còn bị tước giấy phép 06–12 tháng (điểm a khoản 15 Điều 7 Nghị định 45/2019/NĐ-CP sau khi sửa bởi Nghị định 348/2025/NĐ-CP); không đáp ứng điều kiện kinh doanh có thể bị thu hồi giấy phép và 06 tháng sau mới được xin lại (điểm b khoản 1, khoản 2 Điều 36 Luật Du lịch).

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: ký quỹ là "lệ phí" nộp cho Nhà nước. Đúng: tiền vẫn thuộc doanh nghiệp, nằm ở ngân hàng, có lãi; chỉ bị phong tỏa.
• Sai: ký quỹ là tiền bồi thường cho khách khi công ty hủy tour. Đúng: mục đích chính là xử lý khẩn cấp khi khách chết, tai nạn, rủi ro; tranh chấp tiền tour giải quyết theo hợp đồng và tòa án.
• Sai: vẫn áp dụng mức 20/50/100 triệu đồng. Đúng: mức đó hết hạn từ 01/01/2024.
• Sai: ký quỹ xong là được bán tour. Đúng: còn phải có người phụ trách kinh doanh đủ trình độ và được cấp giấy phép; bán tour khi chưa có giấy phép bị phạt 90–100 triệu đồng (điểm d khoản 14 Điều 7 Nghị định 45/2019/NĐ-CP).

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Travel business deposit hoặc tour operator security deposit là cách dịch sát. Giấy chứng nhận tiền ký quỹ có thể dịch certificate of deposit for travel services, nhưng nên tránh viết tắt "CD" vì dễ nhầm với chứng chỉ tiền gửi ngân hàng. Ở châu Âu, cơ chế cùng mục đích gọi là insolvency protection cho package travel — bảo vệ khách khi doanh nghiệp vỡ nợ, rộng hơn ký quỹ của Việt Nam.

Thuật ngữ liên quan

• Kinh doanh dịch vụ lữ hành — ngành nghề phát sinh nghĩa vụ ký quỹ.
• Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành — giấy chứng nhận ký quỹ là thành phần hồ sơ bắt buộc.
• Hợp đồng lữ hành — căn cứ xử lý quyền lợi của khách ngoài phần ký quỹ.
• Bảo hiểm du lịch — doanh nghiệp phải mua cho khách, chi trả trước khi phải động tới ký quỹ.
• Vốn pháp định — dạng điều kiện tài chính khác, dễ nhầm với ký quỹ.
• Đặt cọc — biện pháp bảo đảm dân sự, khác bản chất với ký quỹ hành chính.

Căn cứ pháp lý

• Luật Du lịch số 09/2017/QH14: Điều 30, 31, 32, 33, 35, 36 — hiệu lực từ 01/01/2018.
• Nghị định 168/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Du lịch: Điều 14, 15, 16 — hiệu lực từ 01/01/2018.
• Nghị định 94/2021/NĐ-CP sửa Điều 14 Nghị định 168/2017/NĐ-CP — mức giảm áp dụng đến hết 31/12/2023, từ 01/01/2024 trở lại mức của Nghị định 168/2017/NĐ-CP.
• Nghị định 45/2019/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực du lịch, sửa đổi bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP và Nghị định 348/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/02/2026): Điều 7.

Hỏi đáp nhanh

Doanh nghiệp ký quỹ 100 triệu đồng có được tự rút ra dùng khi khó khăn không?

Không. Tiền ký quỹ bị ngân hàng phong tỏa và phải duy trì suốt thời gian kinh doanh (khoản 3 Điều 14 Nghị định 168/2017/NĐ-CP). Chỉ được trích tạm thời khi khách gặp nạn mà doanh nghiệp không xoay được tiền, và phải có văn bản chấp thuận của cơ quan cấp phép; dùng xong phải nộp bù trong 30 ngày.

Tiền ký quỹ có được hưởng lãi không?

Có. Doanh nghiệp được hưởng lãi theo thỏa thuận với ngân hàng nhận ký quỹ, phù hợp pháp luật (khoản 3 Điều 14 Nghị định 168/2017/NĐ-CP). Lãi suất thường thấp hơn tiền gửi có kỳ hạn thông thường vì khoản tiền bị phong tỏa không thời hạn.

Giải thể công ty lữ hành thì lấy lại tiền ký quỹ thế nào?

Doanh nghiệp phải làm thủ tục để cơ quan cấp phép thu hồi giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành; sau đó cơ quan này có văn bản về việc hoàn trả tiền ký quỹ, doanh nghiệp gửi văn bản đó cho ngân hàng để được hoàn trả (điểm b khoản 3 Điều 16 Nghị định 168/2017/NĐ-CP). Ngân hàng không tự hoàn trả chỉ vì công ty báo giải thể.

Mức ký quỹ 20 triệu đồng cho tour nội địa còn áp dụng không?

Không. Mức 20 triệu (nội địa), 50 triệu (khách quốc tế đến Việt Nam) và 100 triệu (khách ra nước ngoài) của Nghị định 94/2021/NĐ-CP chỉ áp dụng đến hết 31/12/2023. Từ 01/01/2024 quay lại mức 100, 250 và 500 triệu đồng; doanh nghiệp đã ký quỹ theo mức thấp phải đổi giấy chứng nhận và gửi cơ quan cấp phép trong 30 ngày kể từ ngày đổi.