Thuật ngữ pháp luật vần B
71 thuật ngữ · trang 2/2 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.
-
Bị đơn trong trọng tài
Trọng tài thương mại chuyên sâu
Bị đơn trong trọng tài là bên bị nguyên đơn khởi kiện tại trọng tài; có 30 ngày để nộp bản tự bảo vệ, chọn trọng tài viên, phản đối thẩm quyền và kiện lại; không tham gia thì hội đồng vẫn xử dựa trên tài liệu hiện có.
-
Bị đơn
Tố tụng chuyên sâu
Bị đơn là người bị nguyên đơn (hoặc chủ thể được luật cho phép) khởi kiện ra Tòa án vì cho rằng người đó đã xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trong một vụ án dân sự.
-
Bí mật kinh doanh
Sở hữu trí tuệ chuyên sâu
Bí mật kinh doanh là thông tin thu được từ đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và dùng được trong kinh doanh (khoản 23 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ); được bảo hộ không cần đăng ký, chừng nào chủ sở hữu còn giữ kín.
-
Bí mật thông tin người bệnh
Y tế - Dược chuyên sâu
Bí mật thông tin người bệnh là nghĩa vụ giữ kín tình trạng bệnh, hồ sơ bệnh án và thông tin đời tư người bệnh đã cung cấp; chỉ được tiết lộ khi người bệnh đồng ý hoặc cho cơ quan có thẩm quyền theo luật định.
-
Biên bản vi phạm hành chính
Hành chính - Thuế chuyên sâu
Biên bản vi phạm hành chính là văn bản do người có thẩm quyền đang thi hành công vụ lập khi phát hiện vi phạm, ghi nhận hành vi, chủ thể, lời khai, quyền giải trình, làm căn cứ ra quyết định xử phạt.
-
Biển báo giao thông
Giao thông chuyên sâu
Biển báo giao thông (biển báo hiệu đường bộ) là một loại báo hiệu đường bộ dùng hình vẽ, chữ, số để báo điều cấm, nguy hiểm, hiệu lệnh hoặc chỉ dẫn; gồm 5 nhóm theo Điều 11 Luật TTATGT 2024 và QCVN 41:2024/BGTVT.
-
Biến đổi khí hậu
Môi trường chuyên sâu
Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu trong thời gian dài do tự nhiên và hoạt động con người, biểu hiện bằng nóng lên toàn cầu, nước biển dâng, thời tiết cực đoan (khoản 13 Điều 3 Luật Khí tượng thủy văn).
-
Biện pháp khắc phục hậu quả
Hành chính - Thuế chuyên sâu
Biện pháp khắc phục hậu quả là biện pháp buộc người vi phạm hành chính sửa chữa, loại bỏ tác hại do vi phạm gây ra, như khôi phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phép, nộp lại số lợi bất hợp pháp.
-
Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong trọng tài
Trọng tài thương mại chuyên sâu
Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong trọng tài là biện pháp do Hội đồng trọng tài hoặc Tòa án áp dụng khi tranh chấp đang giải quyết bằng trọng tài, như kê biên, cấm chuyển dịch tài sản tranh chấp.
-
Biện pháp khẩn cấp tạm thời
Tố tụng chuyên sâu
Biện pháp khẩn cấp tạm thời là quyết định Tòa án áp dụng ngay khi vụ án chưa xử xong, như cấm chuyển nhượng, phong tỏa tài khoản, buộc tạm ứng tiền, để giải quyết nhu cầu cấp bách, giữ tài sản, chứng cứ hoặc bảo đảm thi hành án.
-
Biện pháp ngăn chặn
Tố tụng hình sự chuyên sâu
Biện pháp ngăn chặn là nhóm tám biện pháp cưỡng chế tố tụng (giữ người khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền, cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh) nhằm ngăn bỏ trốn, cản trở điều tra, tiếp tục phạm tội.
-
Biển số xe
Giao thông chuyên sâu
Biển số xe là tấm biển do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, gắn vào phương tiện để phục vụ quản lý; từ 2025 được quản lý theo mã định danh của chủ xe, chủ xe được giữ số biển 05 năm (Điều 36 Luật TTATGT đường bộ 2024).
-
Bình đẳng vợ chồng
Hôn nhân - Gia đình chuyên sâu
Bình đẳng vợ chồng là nguyên tắc vợ và chồng có quyền, nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình và trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ công dân (Điều 17 Luật HNGĐ 2014; Điều 36 Hiến pháp 2013).
-
Bồi thường bảo hiểm
Bảo hiểm chuyên sâu
Bồi thường bảo hiểm là việc doanh nghiệp bảo hiểm trả tiền, sửa chữa hoặc thay thế để bù đắp thiệt hại thực tế của người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, trong phạm vi số tiền bảo hiểm.
-
Bồi thường khi thu hồi đất
Đất đai chuyên sâu
Bồi thường khi thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi, bằng đất, nhà ở hoặc tiền, kèm bồi thường tài sản và chi phí, cho người đủ điều kiện theo Điều 95 Luật Đất đai.
-
Bồi thường nhà nước
Hành chính - Thuế chuyên sâu
Bồi thường nhà nước là trách nhiệm của Nhà nước bồi thường thiệt hại vật chất, tinh thần cho cá nhân, tổ chức do người thi hành công vụ gây ra bằng hành vi trái pháp luật trong quản lý hành chính, tố tụng, thi hành án.
-
Bồi thường thiệt hại do tai nạn giao thông
Giao thông chuyên sâu
Bồi thường thiệt hại do tai nạn giao thông là trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng buộc chủ sở hữu, người sử dụng phương tiện gây tai nạn bù đắp tổn thất về sức khỏe, tính mạng, tài sản và tinh thần cho người bị hại.
-
Bồi thường thiệt hại về môi trường
Môi trường chuyên sâu
Bồi thường thiệt hại về môi trường là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm, suy thoái môi trường phải bù đắp toàn bộ thiệt hại cho môi trường và cho người bị ảnh hưởng, kể cả khi không có lỗi.
-
Bồi thường thiệt hại
Dân sự chuyên sâu
Bồi thường thiệt hại là trách nhiệm dân sự buộc người gây thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ hợp đồng hoặc do hành vi xâm phạm trái pháp luật phải bù đắp tổn thất vật chất và tinh thần cho người bị thiệt hại (Điều 360, 584 BLDS 2015).
-
Bức cung, nhục hình
Tố tụng hình sự chuyên sâu
Bức cung là dùng thủ đoạn trái pháp luật ép người bị lấy lời khai, hỏi cung phải khai; nhục hình là đánh đập, đối xử tàn bạo, hạ nhục nhân phẩm người bị giam giữ, bị điều tra. Cả hai bị nghiêm cấm và là tội phạm.
-
Buôn lậu
Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu
Buôn lậu là hành vi buôn bán trái pháp luật hàng hóa, tiền, kim khí quý, đá quý qua biên giới hoặc giữa khu phi thuế quan và nội địa. Từ 100 triệu đồng trở lên là tội phạm theo Điều 188 Bộ luật Hình sự.