Thuật ngữ pháp luật vần T

189 thuật ngữ · trang 3/4 · bấm tên để xem định nghĩa đầy đủ, ví dụ và điều luật.

• Thuế suất ưu đãi Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Thuế suất ưu đãi là mức thuế nhập khẩu áp cho hàng có xuất xứ từ nước, vùng lãnh thổ dành đối xử tối huệ quốc (MFN) cho Việt Nam – tức mức thuế áp cho phần lớn hàng nhập khẩu, không phải mức thấp nhất theo hiệp định.

• Thuế tài nguyên Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu

  Thuế tài nguyên là thuế tổ chức, cá nhân phải nộp khi khai thác khoáng sản, dầu khí, nước thiên nhiên, sản phẩm rừng tự nhiên và tài nguyên khác, tính trên sản lượng khai thác, giá tính thuế và thuế suất.

• Thuê tàu Hàng hải chuyên sâu

  Thuê tàu là việc chủ tàu giao quyền sử dụng tàu biển cho người thuê trong một thời hạn, với mục đích cụ thể, để nhận tiền thuê; luật Việt Nam chỉ có hai loại: thuê tàu định hạn (kèm thuyền bộ) và thuê tàu trần.

• Thuế thu nhập cá nhân Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của cá nhân từ tiền lương, kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng vốn, bất động sản, trúng thưởng, thừa kế, quà tặng; áp dụng theo Luật số 109/2025/QH15 từ năm 2026.

• Thuế thu nhập doanh nghiệp Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Thuế thu nhập doanh nghiệp là thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp và tổ chức kinh doanh, tính bằng thu nhập tính thuế nhân thuế suất; thuế suất phổ thông 20%, doanh nghiệp nhỏ 15% hoặc 17%.

• Thuế tiêu thụ đặc biệt Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Thuế tiêu thụ đặc biệt là thuế gián thu đánh một lần vào một số hàng hóa, dịch vụ cần hạn chế tiêu dùng như thuốc lá, rượu, bia, ô tô dưới 24 chỗ, xăng, ca-si-nô, ở khâu sản xuất, nhập khẩu hoặc kinh doanh dịch vụ.

• Thuế xuất khẩu, nhập khẩu Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Thuế xuất khẩu, nhập khẩu là thuế đánh vào hàng hóa đi qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam hoặc ra vào khu phi thuế quan, do cơ quan hải quan thu, tính theo trị giá hải quan và thuế suất tại thời điểm đăng ký tờ khai.

• Thuốc giả Y tế - Dược chuyên sâu

  Thuốc giả là thuốc được sản xuất không có dược chất, sai dược chất, sai hàm lượng đã đăng ký, hoặc trình bày, dán nhãn để mạo danh nhà sản xuất, nước xuất xứ (khoản 33 Điều 2 Luật Dược).

• Thuốc kê đơn Y tế - Dược chuyên sâu

  Thuốc kê đơn là thuốc chỉ được cấp phát, bán lẻ và sử dụng khi có đơn thuốc, vì dùng sai chỉ định có thể nguy hiểm tới tính mạng, sức khỏe; mọi thuốc không nằm trong danh mục thuốc không kê đơn đều thuộc nhóm này.

• Thuốc Y tế - Dược chuyên sâu

  Thuốc là chế phẩm có dược chất hoặc dược liệu dùng cho người để phòng, chẩn đoán, chữa, điều trị, giảm nhẹ bệnh hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể (khoản 2 Điều 2 Luật Dược).

• Thương lượng tập thể Lao động chuyên sâu

  Thương lượng tập thể là việc đàm phán, thỏa thuận giữa tổ chức đại diện người lao động với người sử dụng lao động hoặc tổ chức đại diện của họ để xác lập điều kiện lao động và quan hệ giữa các bên (Điều 65 BLLĐ 2019).

• Thương lượng Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Thương lượng là việc các bên tranh chấp tự trao đổi, đàm phán trực tiếp với nhau để tìm giải pháp, không có người thứ ba làm trung gian; là phương thức đầu tiên trong bốn phương thức giải quyết tranh chấp thương mại.

• Thương mại điện tử Thương mại chuyên sâu

  Thương mại điện tử là hoạt động thương mại được tiến hành một phần hoặc toàn bộ trên môi trường điện tử (khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15, hiệu lực từ 01/7/2026).

• Thương nhân Thương mại chuyên sâu

  Thương nhân gồm tổ chức kinh tế được thành lập hợp pháp và cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên, có đăng ký kinh doanh (khoản 1 Điều 6 Luật Thương mại).

• Thưởng Lao động chuyên sâu

  Thưởng là tiền, tài sản hoặc hình thức khác người sử dụng lao động trao cho người lao động căn cứ kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc, theo quy chế do người sử dụng lao động quyết định (Điều 104 BLLĐ).

• Thuyền trưởng Hàng hải chuyên sâu

  Thuyền trưởng là người có quyền chỉ huy cao nhất trên tàu biển, chỉ huy tàu theo chế độ thủ trưởng; mọi người trên tàu phải chấp hành mệnh lệnh của thuyền trưởng (khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hàng hải).

• Thuyền viên Hàng hải chuyên sâu

  Thuyền viên là người có đủ điều kiện, tiêu chuẩn đảm nhiệm chức danh trên tàu biển Việt Nam (khoản 1 Điều 59 Bộ luật Hàng hải), làm việc theo hợp đồng lao động với chủ tàu và có chế độ riêng về giờ nghỉ, hồi hương.

• Thuyết minh báo cáo tài chính Kế toán - Kiểm toán chuyên sâu

  Thuyết minh báo cáo tài chính là phần bắt buộc, không tách rời của báo cáo tài chính, giải trình chính sách kế toán, chi tiết các con số và thông tin cần thiết khác mà ba báo cáo kia chưa thể hiện (mẫu B09-DN).

• Tịch thu tài sản Hình sự chuyên sâu

  Tịch thu tài sản là hình phạt bổ sung tước một phần hoặc toàn bộ tài sản thuộc sở hữu của người bị kết án để nộp vào ngân sách nhà nước; chỉ áp dụng với tội nghiêm trọng trở lên thuộc nhóm luật định (Điều 45 BLHS).

• Tịch thu tang vật vi phạm hành chính Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Tịch thu tang vật vi phạm hành chính là hình thức xử phạt sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hóa, phương tiện liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý.

• Tích tụ đất nông nghiệp Nông nghiệp - Lâm nghiệp chuyên sâu

  Tích tụ đất nông nghiệp là việc người sử dụng đất tăng diện tích đất nông nghiệp của mình bằng cách nhận chuyển nhượng hoặc nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất nông nghiệp (Điều 193 Luật Đất đai 2024).

• Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản Năng lượng - Khoáng sản chuyên sâu

  Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản là khoản tiền tổ chức, cá nhân khai thác, thu hồi khoáng sản phải trả cho Nhà nước để được thực hiện quyền khai thác, tính theo công thức T = Q × G × R và nộp theo năm.

• Tiến độ thực hiện dự án đầu tư Đầu tư chuyên sâu

  Tiến độ thực hiện dự án đầu tư là các mốc thời gian nhà đầu tư cam kết về góp vốn, huy động vốn và thực hiện các mục tiêu hoạt động chủ yếu của dự án, ghi trong quyết định chấp thuận chủ trương hoặc Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

• Tiền gửi Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Tiền gửi là khoản tiền tổ chức, cá nhân giao cho tổ chức tín dụng giữ theo nguyên tắc được hoàn trả đủ gốc và lãi đã thỏa thuận, gồm tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm và chứng chỉ tiền gửi.

• Tiền lương Lao động chuyên sâu

  Tiền lương là số tiền người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác (Điều 90 BLLĐ 2019).

• Tiền sử dụng đất Đất đai chuyên sâu

  Tiền sử dụng đất là số tiền người sử dụng đất phải trả cho Nhà nước khi được giao đất có thu tiền, được phép chuyển mục đích sang đất có thu tiền, hoặc được công nhận quyền sử dụng đất trong một số trường hợp.

• Tín dụng tiêu dùng Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Tín dụng tiêu dùng là việc tổ chức tín dụng cấp vốn cho cá nhân để mua sắm, chi tiêu cho bản thân và gia đình, qua cho vay tiêu dùng, trả góp hoặc thẻ tín dụng, không nhằm mục đích kinh doanh.

• Tính độc lập của thỏa thuận trọng tài Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Tính độc lập của thỏa thuận trọng tài là nguyên tắc coi điều khoản trọng tài như một hợp đồng riêng: hợp đồng chính bị sửa, hủy bỏ, vô hiệu hay không thực hiện được thì thỏa thuận trọng tài vẫn còn hiệu lực.

• Tình thế cấp thiết Hình sự chuyên sâu

  Tình thế cấp thiết là tình thế mà để tránh thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp, người ta không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa; hành vi đó không phải tội phạm (Điều 23 BLHS).

• Tình tiết giảm nhẹ Hình sự chuyên sâu

  Tình tiết giảm nhẹ là những tình tiết làm giảm mức độ trách nhiệm hình sự của người phạm tội, được Tòa án cân nhắc khi quyết định hình phạt; gồm 22 tình tiết ở khoản 1 Điều 51 BLHS và tình tiết khác do Tòa án ghi nhận.

• Tình tiết tăng nặng Hình sự chuyên sâu

  Tình tiết tăng nặng là những tình tiết làm tăng mức độ trách nhiệm hình sự, buộc Tòa án cân nhắc mức hình phạt cao hơn trong khung; chỉ gồm các tình tiết liệt kê tại 15 điểm (a đến p) khoản 1 Điều 52 BLHS.

• Tổ bay Hàng không chuyên sâu

  Tổ bay là những người được người khai thác tàu bay chỉ định để thực hiện nhiệm vụ trên tàu bay trong thời gian bay, gồm tổ lái (người lái, điều khiển tàu bay) và tiếp viên hàng không.

• Tố cáo Hành chính - Thuế chuyên sâu

  Tố cáo là việc cá nhân, theo thủ tục của Luật Tố cáo, báo cho cơ quan có thẩm quyền biết hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây hoặc đe dọa gây thiệt hại.

• Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Đầu tư chuyên sâu

  Tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc tổ chức kinh tế khác thành lập theo pháp luật Việt Nam có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông, dù tỷ lệ bao nhiêu.

• Tổ chức lại doanh nghiệp Doanh nghiệp chuyên sâu

  Tổ chức lại doanh nghiệp là việc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp; quyền và nghĩa vụ được kế thừa sang doanh nghiệp sau tổ chức lại, không qua giải thể.

• Tổ chức tín dụng Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Tổ chức tín dụng là pháp nhân được Ngân hàng Nhà nước cấp phép làm một, một số hoặc tất cả hoạt động ngân hàng; gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân.

• Tờ khai hải quan Hải quan - Xuất nhập khẩu chuyên sâu

  Tờ khai hải quan là chứng từ, nay chủ yếu ở dạng điện tử, trong đó người khai hải quan kê tên hàng, mã số, số lượng, trị giá, xuất xứ, thuế phải nộp của lô hàng; được đăng ký thì có giá trị làm thủ tục trong 15 ngày.

• Tố tụng trọng tài Trọng tài thương mại chuyên sâu

  Tố tụng trọng tài là toàn bộ trình tự giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, từ khởi kiện, lập Hội đồng trọng tài, thu thập chứng cứ, phiên họp đến phán quyết hoặc đình chỉ.

• Tốc độ tối đa cho phép Giao thông chuyên sâu

  Tốc độ tối đa cho phép (tốc độ khai thác tối đa) là giá trị tốc độ lớn nhất xe được chạy trên một đoạn đường, ghi trên biển P.127 hoặc, khi không có biển, theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT tùy loại xe và loại đường.

• Tội đặc biệt nghiêm trọng Hình sự chuyên sâu

  Tội đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình (điểm d khoản 1 Điều 9 BLHS).

• Tội ít nghiêm trọng Hình sự chuyên sâu

  Tội ít nghiêm trọng là tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt là phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc tù đến 03 năm (điểm a khoản 1 Điều 9 BLHS).

• Tội nghiêm trọng Hình sự chuyên sâu

  Tội nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn, mức cao nhất của khung hình phạt từ trên 03 năm đến 07 năm tù (điểm b khoản 1 Điều 9 BLHS).

• Tội phạm hoàn thành Hình sự chuyên sâu

  Tội phạm hoàn thành là trường hợp hành vi phạm tội đã thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu được mô tả trong cấu thành tội phạm; thời điểm hoàn thành phụ thuộc vào việc cấu thành là vật chất, hình thức hay cắt xén.

• Tội phạm mạng CNTT - Dữ liệu cá nhân chuyên sâu

  Tội phạm mạng là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện trên không gian mạng bằng công nghệ thông tin hoặc phương tiện điện tử (khoản 12 Điều 2 Luật An ninh mạng 2025).

• Tội phạm Hình sự chuyên sâu

  Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện có lỗi (cố ý hoặc vô ý), phải bị xử lý hình sự (Điều 8 BLHS).

• Tổn thất chung Hàng hải chuyên sâu

  Tổn thất chung là những hy sinh và chi phí bất thường được thực hiện có ý thức, hợp lý vì an toàn chung để cứu tàu, hàng, cước khỏi hiểm họa chung; mọi bên có lợi ích cùng chia theo tỷ lệ giá trị.

• Tống đạt Tố tụng chuyên sâu

  Tống đạt là việc chuyển giao chính thức văn bản tố tụng (thông báo, giấy triệu tập, bản án, quyết định) cho người nhận theo phương thức luật định; tống đạt hợp lệ là mốc để tính thời hạn kháng cáo, khiếu nại và xử vắng mặt.

• Trả lương làm việc ban đêm Lao động chuyên sâu

  Trả lương làm việc ban đêm là việc người sử dụng lao động trả thêm ít nhất 30% tiền lương cho giờ làm từ 22 giờ đến 06 giờ sáng; làm thêm giờ vào ban đêm còn được cộng 20% (Điều 98, 106 BLLĐ 2019).

• Trả nợ trước hạn Ngân hàng - Tín dụng chuyên sâu

  Trả nợ trước hạn là việc bên vay hoàn trả một phần hoặc toàn bộ nợ gốc trước kỳ hạn đã thỏa thuận; với khoản vay ngân hàng, điều kiện và phí trả nợ trước hạn do hợp đồng quy định.

• Trách nhiệm bồi thường trong vận chuyển hàng không Hàng không chuyên sâu

  Trách nhiệm bồi thường trong vận chuyển hàng không là nghĩa vụ của người vận chuyển bồi thường khi hành khách chết, bị thương, hành lý, hàng hóa bị mất, hư hỏng hoặc vận chuyển chậm, trong mức giới hạn tính bằng SDR.

756 thuật ngữ vần T định nghĩa nguyên văn trong luật →