Tạm giữ

Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn ngắn hạn, giữ một người trong nhà tạm giữ vài ngày để cơ quan điều tra kịp lấy lời khai, xác minh và quyết định có khởi tố bị can hay không. Người bị tạm giữ chưa phải bị can.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Người bị tạm giữ là người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, bị bắt trong trường hợp phạm tội quả tang, bị bắt theo quyết định truy nã hoặc người phạm tội tự thú, đầu thú và đối với họ đã có quyết định tạm giữ.

Khoản 1 Điều 59 Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 (hiệu lực từ 01/7/2016); phạm vi áp dụng tại khoản 1 Điều 117; thời hạn tại Điều 118. Văn bản hợp nhất số 17/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026.

Giải nghĩa dễ hiểu

Bốn "cửa" dẫn vào tạm giữ

1. Bị giữ trong trường hợp khẩn cấp (đang chuẩn bị phạm tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng; bị nhận diện tại chỗ; có dấu vết tội phạm trên người, chỗ ở, phương tiện mà cần ngăn trốn hoặc hủy chứng cứ).
2. Bị bắt quả tang.
3. Bị bắt theo quyết định truy nã.
4. Tự thú, đầu thú.

Ngoài bốn trường hợp này không có căn cứ ra quyết định tạm giữ hình sự. Bị can đã bị khởi tố mà cần giam thì phải dùng tạm giam, không dùng tạm giữ.

Chuỗi thời hạn tính bằng giờ

• 12 giờ kể từ khi giữ hoặc nhận người bị giữ, bị bắt: phải lấy lời khai và ra quyết định tạm giữ hoặc trả tự do (khoản 1 Điều 114).
• 12 giờ kể từ khi ra quyết định tạm giữ: gửi quyết định và tài liệu cho Viện kiểm sát có thẩm quyền. Viện kiểm sát thấy không có căn cứ thì hủy, người bị tạm giữ được thả ngay (khoản 4 Điều 117).
• 03 ngày là thời hạn tạm giữ, tính từ khi cơ quan điều tra nhận người hoặc áp giải về trụ sở (hoặc từ khi ra quyết định với người tự thú, đầu thú).
• Gia hạn lần một không quá 03 ngày; trường hợp đặc biệt gia hạn lần hai không quá 03 ngày. Mọi lần gia hạn đều phải được Viện kiểm sát phê chuẩn, Viện kiểm sát trả lời trong 12 giờ (khoản 2 Điều 118).

Tổng cộng tối đa 09 ngày. Hết hạn mà không đủ căn cứ khởi tố bị can thì phải trả tự do; nếu đã gia hạn thì Viện kiểm sát trả tự do.

Ai được ra quyết định tạm giữ

Những người có quyền ra lệnh giữ người khẩn cấp (khoản 2 Điều 110): Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp; từ 01/7/2025 thêm Điều tra viên là Trưởng, Phó Trưởng Công an cấp xã được phân công; chỉ huy đơn vị quân đội độc lập cấp trung đoàn, Đồn trưởng Đồn biên phòng, một số chỉ huy Cảnh sát biển, Kiểm ngư. Người chỉ huy tàu bay, tàu biển chỉ được giữ người, sau đó giải về Cơ quan điều tra nơi tàu cập bến đầu tiên.

Phân biệt tạm giữ hình sự với tạm giữ người theo thủ tục hành chính

Ví dụ tình huống

Khoảng 21 giờ ngày 14/9/2026, anh Bùi Văn Sơn bị người dân bắt quả tang khi đang cạy cửa xe máy tại phường Long Biên, Hà Nội, rồi giải tới Công an phường. Công an phường lập biên bản bắt người, thu giữ dụng cụ, lấy lời khai ban đầu và chuyển ngay anh Sơn cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố lúc 23 giờ cùng ngày.

Đến 9 giờ sáng 15/9 (trong hạn 12 giờ), Cơ quan điều tra lấy lời khai và ra quyết định tạm giữ 03 ngày, tính từ lúc nhận người (23 giờ ngày 14/9), hết hạn vào ngày 17/9. Quyết định được gửi Viện kiểm sát trước 21 giờ ngày 15/9. Do cần xác minh thêm hai vụ mất xe trước đó, cơ quan điều tra gia hạn 03 ngày; Viện kiểm sát phê chuẩn. Ngày 19/9, cơ quan điều tra khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam; những ngày đã tạm giữ được trừ vào thời hạn tạm giam. Nếu không đủ căn cứ khởi tố, khi hết lần gia hạn này (ngày 20/9) anh Sơn phải được thả.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Quyền người bị tạm giữ (Điều 59): biết lý do, nhận quyết định tạm giữ và quyết định gia hạn, không buộc khai chống lại mình, tự bào chữa hoặc nhờ người bào chữa, đưa chứng cứ, khiếu nại việc tạm giữ.
• Gặp người thân: theo Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026), người bị tạm giữ được gặp người thân thích 01 lần trong thời gian tạm giữ và 01 lần trong mỗi lần gia hạn, mỗi lần không quá 01 giờ.
• Người bị bắt theo truy nã ở nơi khác: cơ quan điều tra nơi bắt ra quyết định tạm giữ và báo cơ quan đã ra quyết định truy nã đến nhận; quá hạn tạm giữ mà chưa đến nhận thì gia hạn, gửi Viện kiểm sát phê chuẩn (khoản 2 Điều 114).
• Khiếu nại quyết định tạm giữ gửi Viện trưởng Viện kiểm sát; nơi đang quản lý người bị tạm giữ phải chuyển đơn trong 24 giờ.

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: "Tạm giữ là đã bị khởi tố." — Đúng: tạm giữ diễn ra trước khởi tố bị can; nhiều người bị tạm giữ rồi được thả vì không đủ căn cứ.
• Sai: "Công an được giữ 3 ngày rồi tự kéo thêm tùy ý." — Đúng: mỗi lần gia hạn cần Viện kiểm sát phê chuẩn; tổng không quá 09 ngày.
• Sai: "Thời hạn 03 ngày tính từ lúc có quyết định tạm giữ." — Đúng: tính từ khi Cơ quan điều tra nhận người bị giữ, bị bắt hoặc áp giải về trụ sở — nên 12 giờ chờ ra quyết định đã nằm trong 03 ngày.
• Sai: nhầm "tạm giữ người" với "tạm giữ tang vật, phương tiện". — Đúng: giữ đồ vật là biện pháp khác (thu giữ, tạm giữ đồ vật, tài liệu; hoặc tạm giữ phương tiện vi phạm hành chính), không áp dụng thời hạn 03 ngày.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Dịch thông dụng: custody, temporary custody hoặc police custody; quyết định tạm giữ là custody decision. Cần tách với tạm giam (pre-trial detention). Ở Anh, thời gian giữ trước khi buộc tội (detention without charge) thường tính bằng giờ, nên khi dịch nên ghi rõ "up to 3 days, extendable twice, maximum 9 days" để người đọc không hiểu theo chuẩn của họ.

Thuật ngữ liên quan

• Bắt người — phần lớn người bị tạm giữ đến từ bắt quả tang hoặc bắt theo truy nã
• Tạm giam — biện pháp tiếp theo nếu khởi tố bị can và cần cách ly
• Biện pháp ngăn chặn — nhóm biện pháp chứa tạm giữ
• Truy nã — người bị bắt theo truy nã bị tạm giữ chờ bàn giao
• Khởi tố bị can — kết cục thường gặp khi tạm giữ có đủ căn cứ
• Người bào chữa — tham gia từ khi có quyết định tạm giữ
• Xử phạt vi phạm hành chính — lĩnh vực của tạm giữ người theo thủ tục hành chính

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13, Điều 59, 74, 75, 110, 114, 116, 117, 118 — văn bản hợp nhất số 17/VBHN-VPQH ngày 12/02/2026, đang có hiệu lực.
• Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi BLTTHS — hiệu lực từ 01/7/2025 (người có quyền ra quyết định tạm giữ, "Viện kiểm sát có thẩm quyền").
• Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15 — hiệu lực từ 01/7/2026.
• Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13 (đã sửa đổi), Điều 122 — tạm giữ người theo thủ tục hành chính.
• Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, Điều 38 — trừ thời gian tạm giữ vào án tù.

Hỏi đáp nhanh

Người nhà bị tạm giữ, gia đình có được báo không và trong bao lâu?

Có. Người ra lệnh giữ, bắt phải thông báo ngay cho gia đình, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc nơi làm việc; Cơ quan điều tra nhận người phải thông báo trong 24 giờ (Điều 116 BLTTHS). Chỉ được lùi thông báo khi việc báo tin cản trở truy bắt đồng phạm hoặc cản trở điều tra.

Người bị tạm giữ có được gặp luật sư ngay không?

Có. Người bào chữa tham gia từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ (Điều 74). Đơn yêu cầu luật sư của người bị tạm giữ phải được chuyển cho luật sư hoặc gia đình trong 12 giờ (khoản 2 Điều 75).

Bị mời lên công an làm việc rồi giữ lại qua đêm có phải là tạm giữ không?

"Mời làm việc" không phải biện pháp tạm giữ. Muốn giữ người qua đêm trong vụ hình sự phải có lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp hoặc quyết định tạm giữ bằng văn bản giao cho người bị giữ. Không có giấy tờ đó thì người được mời có quyền ra về và khiếu nại.

Tạm giữ 9 ngày rồi được thả, sau đó bị phạt tù thì 9 ngày có được trừ không?

Được. Một ngày tạm giữ được tính bằng một ngày tạm giam (khoản 4 Điều 118 BLTTHS) và một ngày tạm giữ, tạm giam được trừ một ngày tù (Điều 38 BLHS).