Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác

Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác là việc một doanh nghiệp dùng thủ đoạn cản trở, làm gián đoạn việc kinh doanh hợp pháp của đối thủ — chặn cửa hàng, phá biển hiệu, thuê người đặt đơn ảo, làm tê liệt đường dây nóng — thay vì cạnh tranh bằng giá và chất lượng. Đây là một trong sáu hành vi cạnh tranh không lành mạnh được Luật Cạnh tranh 2018 nêu tên.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác bằng cách trực tiếp hoặc gián tiếp cản trở, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp đó.

Khoản 4 Điều 45 Luật Cạnh tranh số 23/2018/QH14 (hiệu lực từ 01/7/2019)

Hành vi phải thỏa mãn định nghĩa chung về hành vi cạnh tranh không lành mạnh tại khoản 6 Điều 3: trái nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại, gây hoặc có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác.

Giải nghĩa dễ hiểu

Bốn yếu tố cần chứng minh

1. Chủ thể là doanh nghiệp (tổ chức, cá nhân kinh doanh), thường là đối thủ hoặc có lợi ích cạnh tranh.
2. Có hành vi cản trở hoặc làm gián đoạn — không cần làm doanh nghiệp kia ngừng hẳn, chỉ cần làm chậm, đứt đoạn.
3. Hoạt động bị gây rối phải hợp pháp. Chặn một cơ sở đang kinh doanh trái phép không thuộc hành vi này.
4. Gây hoặc có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp bị gây rối.

Trực tiếp và gián tiếp

Nghị định 75/2019/NĐ-CP phân hai mức phạt theo cách thực hiện. Trực tiếp: chính doanh nghiệp vi phạm (hoặc người của họ) ra mặt — dựng xe chắn lối vào kho, cắt dây điện, tháo dỡ biển hiệu, quấy phá tại điểm bán. Gián tiếp: thông qua người khác hoặc công cụ — thuê người đặt đơn ảo, gọi liên tục làm nghẽn tổng đài, tạo hàng loạt khiếu nại giả lên sàn thương mại điện tử để gian hàng đối thủ bị khóa, xúi đơn vị cho thuê mặt bằng gây khó dễ.

Không phải mọi va chạm là gây rối

Mở cửa hàng sát vách, giảm giá mạnh, tuyển nhân viên của đối thủ bằng mức lương cao hơn, tranh chấp hợp đồng thuê mặt bằng có căn cứ — đều không phải gây rối nếu không dùng thủ đoạn trái thiện chí, trung thực.

Phân biệt gây rối với các hành vi cạnh tranh không lành mạnh gần

Ví dụ tình huống

Hộ kinh doanh Bếp Nhà Mây và Công ty TNHH Cơm Văn Phòng Hưng Long cùng bán cơm trưa giao tận nơi tại phường Cầu Giấy, Hà Nội. Từ ngày 10 đến 25/3/2026, Bếp Nhà Mây nhận 286 đơn đặt qua điện thoại rồi người nhận không nghe máy hoặc từ chối; tổng tiền cơm bỏ đi và phí giao hàng khoảng 31 triệu đồng. Qua đối chiếu, 9 số điện thoại đặt đơn đều do một quản lý của Hưng Long đăng ký, kèm tin nhắn giao việc "mỗi ngày 20 đơn".

Đây là gây rối hoạt động kinh doanh bằng cách gián tiếp, do Hưng Long — một doanh nghiệp — thực hiện thông qua người của mình. Bếp Nhà Mây có thể khiếu nại tới Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước tháng 3/2029; vụ việc cạnh tranh không lành mạnh được điều tra trong 60 ngày (gia hạn tối đa 45 ngày). Mức phạt với Hưng Long là 50–100 triệu đồng, mức cụ thể khi không có tình tiết là 75 triệu đồng (mức trung bình khung), kèm tịch thu phương tiện vi phạm và khoản lợi nhuận có được (Điều 19 Nghị định 75/2019/NĐ-CP). Khoản thiệt hại 31 triệu đồng không được tự động trả lại qua quyết định xử phạt — Bếp Nhà Mây phải khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân khu vực để đòi bồi thường.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Người quyết định xử lý là Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (khoản 5 Điều 113 Luật Cạnh tranh); mức phạt tối đa với hành vi cạnh tranh không lành mạnh là 2 tỷ đồng với tổ chức, 1 tỷ đồng với cá nhân.
• Thời hiệu khiếu nại 03 năm kể từ ngày hành vi được thực hiện (khoản 2 Điều 77); hồ sơ gồm đơn theo mẫu và chứng cứ.
• Có dấu hiệu tội phạm (hủy hoại tài sản, cưỡng đoạt, gây rối trật tự công cộng…) thì Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh chuyển hồ sơ cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự (Điều 85).
• Trên môi trường số, chứng cứ như nhật ký đơn hàng, địa chỉ IP, lịch sử khiếu nại trên sàn nên được lập vi bằng hoặc yêu cầu sàn cung cấp sớm, vì dữ liệu thường bị xóa theo chu kỳ.

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: "Gây rối phải có xô xát, phá phách." — Đúng: gây rối gián tiếp qua đơn ảo, khiếu nại giả, làm nghẽn tổng đài cũng thuộc khoản 4 Điều 45.
• Sai: "Bị phạt rồi thì đối thủ phải đền thiệt hại cho mình." — Đúng: tiền phạt nộp ngân sách; bồi thường phải yêu cầu riêng qua Tòa án.
• Sai: "Báo công an phường là xong." — Đúng: công an xử lý khía cạnh trật tự, tài sản; khía cạnh cạnh tranh không lành mạnh thuộc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.
• Sai: "Cạnh tranh gay gắt, giành mặt bằng tốt là gây rối." — Đúng: chỉ thủ đoạn trái thiện chí, trung thực nhằm cản trở hoạt động hợp pháp mới là gây rối.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Văn bản dịch Luật Cạnh tranh thường dùng disrupting business activities of other enterprises hoặc obstruction of business. Trong luật Anh – Mỹ, hành vi tương tự rơi vào nhóm tortious interference with business (vi phạm dân sự), không phải chế định của luật cạnh tranh — nên không dịch ngược "tortious interference" thành "gây rối" trong văn bản pháp lý Việt Nam.

Thuật ngữ liên quan

• Hành vi cạnh tranh không lành mạnh — khái niệm bao trùm
• Ép buộc trong kinh doanh — nhắm vào khách hàng, đối tác của đối thủ
• Gièm pha doanh nghiệp khác — tung tin sai về đối thủ
• Cạnh tranh không lành mạnh — góc nhìn kết hợp Luật Sở hữu trí tuệ
• Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia — cơ quan thụ lý khiếu nại
• Vụ việc cạnh tranh — trình tự điều tra, xử lý

Căn cứ pháp lý

• Luật Cạnh tranh số 23/2018/QH14 — khoản 6 Điều 3, khoản 4 Điều 45, Điều 77, 81, 85, 111, 113; hiệu lực từ 01/7/2019, còn hiệu lực.
• Nghị định 75/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh — Điều 4, 19; sửa đổi bởi Nghị định 102/2026/NĐ-CP (hiệu lực 20/5/2026).
• Bộ luật Dân sự 2015 — Điều 584 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Hỏi đáp nhanh

Đối thủ thuê người "bom hàng", đặt đơn ảo hàng loạt thì xử lý theo luật nào?

Có thể khiếu nại tới Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia về hành vi gây rối hoạt động kinh doanh (khoản 4 Điều 45 Luật Cạnh tranh). Cần chứng minh người đặt đơn có liên hệ với đối thủ: tin nhắn thuê người, chuyển khoản, cùng địa chỉ IP, số điện thoại. Song song, có thể khởi kiện đòi bồi thường chi phí vận chuyển, hàng hư hỏng theo quy định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Người gây rối là cá nhân, không phải doanh nghiệp thì có bị xử lý theo Luật Cạnh tranh không?

Luật Cạnh tranh áp dụng cho "tổ chức, cá nhân kinh doanh". Nếu cá nhân đó là người làm thuê cho đối thủ thì hành vi được quy cho doanh nghiệp thuê. Nếu là người không kinh doanh, hành động vì thù riêng, thì xử lý theo pháp luật về trật tự công cộng, dân sự hoặc hình sự (ví dụ hủy hoại tài sản), không theo Luật Cạnh tranh.

Gây rối khác gì với ép buộc khách hàng của đối thủ?

Gây rối nhắm vào hoạt động của chính doanh nghiệp đối thủ (chặn đường, phá thiết bị, làm tê liệt kênh bán hàng). Ép buộc trong kinh doanh nhắm vào khách hàng, đối tác của đối thủ, đe dọa để họ không giao dịch hoặc ngừng giao dịch với đối thủ (khoản 2 Điều 45); mức phạt ép buộc là 100–200 triệu đồng, 200–300 triệu đồng nếu ép khách hàng hoặc đối tác lớn nhất của đối thủ.