Hợp đồng mua bán điện là thỏa thuận bằng văn bản giữa bên bán điện và bên mua điện về việc mua bán điện. Cùng tên gọi nhưng có ba tầng: hợp đồng sinh hoạt của hộ gia đình, hợp đồng của doanh nghiệp, và hợp đồng giữa nhà máy điện với bên mua buôn.
Định nghĩa theo văn bản pháp luật
34. Hợp đồng mua bán điện là thỏa thuận bằng văn bản giữa bên mua điện và bên bán điện áp dụng cho việc mua bán điện.
Khoản 34 Điều 4 Luật Điện lực số 61/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/02/2025; văn bản hợp nhất số 07/VBHN-VPQH ngày 05/02/2026)
Nội dung bắt buộc, thanh toán và ngừng cấp điện nằm ở Điều 44, 48, 49 của cùng Luật.
Giải nghĩa dễ hiểu
Hình thức
Hợp đồng phải lập bằng văn bản giấy hoặc thông điệp dữ liệu có giá trị như văn bản (khoản 1 Điều 44). Không cần công chứng; người ký là người chịu nghĩa vụ trả tiền.
Ba loại hợp đồng, ba mức tự do thỏa thuận
- Hợp đồng phục vụ sinh hoạt: luật liệt kê 11 nhóm nội dung bắt buộc, như chất lượng dịch vụ, địa chỉ sử dụng điện, giá, thời hạn thanh toán, bảo vệ thông tin bên mua, giải quyết tranh chấp, phạt vi phạm (khoản 3 Điều 44). Giá không thỏa thuận được: áp đúng biểu giá bậc thang.
- Hợp đồng ngoài sinh hoạt (sản xuất, kinh doanh, hành chính sự nghiệp): nội dung do các bên thỏa thuận; khách hàng có sản lượng trung bình tháng lớn phải thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng theo thỏa thuận (khoản 4 Điều 44).
- Hợp đồng giữa đơn vị phát điện và bên mua, hợp đồng bán buôn, hợp đồng dịch vụ phụ trợ: phải có giá, sản lượng hợp đồng (nếu có), lập hóa đơn, thời hạn thanh toán; ngôn ngữ là tiếng Việt, có thể thêm bản tiếng Anh khi bên bán có nhà đầu tư nước ngoài (khoản 2 Điều 44).
Những mốc thời gian phải nhớ
- Ghi chỉ số công tơ mỗi tháng 01 lần vào ngày ấn định, được lệch trước hoặc sau 01 ngày (điểm đ khoản 1 Điều 48).
- Yêu cầu xem xét lại tiền điện: bên bán phải giải quyết trong 07 ngày kể từ ngày nhận yêu cầu (điểm b khoản 3 Điều 48).
- Ngừng cấp điện vì nợ tiền: thông báo 02 lần cách nhau ít nhất 03 ngày, ngừng không quá 10 ngày kể từ thông báo đầu, báo trước 24 giờ (khoản 4 Điều 48).
- Cắt điện theo kế hoạch để sửa chữa, bảo dưỡng: báo trước ít nhất 05 ngày; mất điện do sự cố, bất khả kháng: thông báo trong 24 giờ kể từ khi ngừng (Điều 49).
Lãi chậm trả và tiền thu thừa
Với hợp đồng sinh hoạt, lãi chậm trả do các bên thỏa thuận nhưng không vượt mức lãi suất theo pháp luật dân sự (Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015: không quá 20%/năm). Điện lực thu thừa cũng phải hoàn trả kèm lãi hoặc bù trừ vào kỳ sau (điểm c khoản 1 Điều 48).
Phân biệt hợp đồng mua bán điện sinh hoạt với hợp đồng mua bán điện trực tiếp
| Tiêu chí | Hợp đồng mua bán điện sinh hoạt | Hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) |
|---|---|---|
| Các bên | Hộ gia đình, cá nhân với đơn vị bán lẻ điện (công ty điện lực) | Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo với khách hàng sử dụng điện lớn |
| Căn cứ | Khoản 3 Điều 44, Điều 48 Luật Điện lực | Điều 47 Luật Điện lực; Nghị định 57/2025/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP |
| Giá | Biểu giá bán lẻ bậc thang do Nhà nước quy định, không thỏa thuận | Hai bên thỏa thuận; qua lưới quốc gia còn kèm chi phí dịch vụ và thanh toán theo thị trường điện |
| Ai được tham gia | Mọi hộ đủ điều kiện giao kết | Chỉ khách hàng đạt ngưỡng "khách hàng sử dụng điện lớn" theo quy định |
Ví dụ tình huống
Tình huống 1. Chị Lan thuê phòng trọ tại một phường của TP. Hồ Chí Minh từ tháng 3/2026, dùng chung công tơ của chủ nhà. Chủ nhà thu cố định 4.000 đồng/kWh trong khi hợp đồng mua bán điện của chủ nhà là hợp đồng sinh hoạt. Sau khi Nghị định 133/2026/NĐ-CP có hiệu lực (25/5/2026), hành vi này bị phạt 20–30 triệu đồng và chủ nhà buộc phải hoàn lại số tiền thu thừa cộng lãi (khoản 7 và điểm c khoản 11 Điều 13). Cách làm đúng: chủ nhà kê khai số người thuê để được cấp thêm định mức bậc thang, rồi thu đúng giá.
Tình huống 2. Hóa đơn tháng 7/2026 của ông Tùng tăng từ 600.000 lên 1.450.000 đồng. Ngày 05/8 ông gửi yêu cầu kiểm tra qua ứng dụng của điện lực. Chậm nhất ngày 12/8 điện lực phải trả lời. Trong lúc chờ, ông vẫn phải đóng tiền, còn điện lực không được cắt điện. Nếu kiểm định thấy công tơ sai vượt mức cho phép, tiền điện được tính lại (khoản 6 Điều 48) và phần thu thừa được hoàn kèm lãi. Không đồng ý, ông có thể đề nghị hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ
- Điện lực chậm ký hợp đồng: quá 07 ngày làm việc kể từ khi bên mua sinh hoạt đã đủ điều kiện mà không ký, không có lý do chính đáng, đơn vị bán lẻ bị phạt 10–30 triệu đồng (điểm a khoản 1 Điều 12 Nghị định 133/2026/NĐ-CP).
- Bán sai giá: đơn vị bán lẻ bị phạt 50–60 triệu đồng và phải hoàn tiền, không xác định được thời điểm thì tính lùi 12 tháng (Điều 12).
- Dùng sai mục đích: hợp đồng giá sinh hoạt mà mở xưởng là sử dụng điện sai mục đích có giá cao hơn, bị phạt 3–5 triệu đồng (điểm b khoản 2 Điều 13).
- Di chuyển công tơ phải được bên bán đồng ý và bên mua chịu chi phí (điểm k khoản 2 Điều 66 Luật Điện lực).
Những chỗ hay hiểu sai
- Sai: chủ nhà trọ được tự định giá điện cho người thuê. — Đúng: nếu mua điện theo giá sinh hoạt thì chỉ được thu đúng giá đó; thu cao hơn là vi phạm hành chính.
- Sai: chậm tiền điện một ngày là bị cắt ngay. — Đúng: phải qua 02 lần thông báo cách nhau tối thiểu 03 ngày và báo trước 24 giờ.
- Sai: đang khiếu nại hóa đơn thì được giữ tiền lại. — Đúng: vẫn phải thanh toán; quyền đổi lại là không bị cắt điện trong thời gian chờ giải quyết.
- Sai: câu móc điện trước công tơ giá trị nhỏ thì chỉ bị phạt tiền. — Đúng: trộm cắp điện có giá trị từ 2.000.000 đồng trở lên phải chuyển hồ sơ để xử lý hình sự theo Điều 173 Bộ luật Hình sự; dưới mức đó vẫn có thể bị phạt tới 20 triệu đồng (khoản 6, 9 Điều 13 Nghị định 133/2026/NĐ-CP).
Thuật ngữ tiếng Anh tương đương
Power purchase agreement (PPA) là cách gọi chuẩn cho hợp đồng giữa nhà máy điện và bên mua (ở Việt Nam thường là EVN hoặc đơn vị mua buôn); không nên dùng PPA để dịch hợp đồng của hộ gia đình. Hợp đồng bán lẻ cho hộ dân nên dịch là electricity supply contract hoặc retail electricity sales contract. Mua bán điện trực tiếp là direct power purchase agreement (DPPA).
Thuật ngữ liên quan
- Giá điện — giá bán lẻ ghi trong hợp đồng sinh hoạt lấy từ biểu giá Nhà nước quy định.
- Thị trường điện — nơi các hợp đồng mua bán buôn, giao ngay, kỳ hạn vận hành.
- Hoạt động điện lực — bán lẻ điện là một lĩnh vực phải có giấy phép.
- Điện mặt trời mái nhà — bán điện dư cần hợp đồng mua bán điện riêng với bên mua.
- Bồi thường thiệt hại — khách hàng được bồi thường khi bên bán điện gây thiệt hại.
Căn cứ pháp lý
- Luật Điện lực số 61/2024/QH15, hiệu lực 01/02/2025 (văn bản hợp nhất số 07/VBHN-VPQH năm 2026) — khoản 34 Điều 4, Điều 44, 47, 48, 49, 66.
- Nghị định 133/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, hiệu lực 25/5/2026 — Điều 12, 13.
- Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp, sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP (hiệu lực 26/6/2026).
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 — Điều 468 (lãi suất).
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025) — Điều 173 tội trộm cắp tài sản.
Hỏi đáp nhanh
Chậm đóng tiền điện bao lâu thì điện lực được cắt điện?
Bên bán điện phải gửi thông báo thanh toán 02 lần, cách nhau ít nhất 03 ngày; thời điểm ngừng cấp điện ghi trong hợp đồng nhưng không quá 10 ngày kể từ thông báo đầu tiên, và phải báo trước 24 giờ (khoản 4 Điều 48 Luật Điện lực 2024). Đóng tiền xong và làm thủ tục thì phải được cấp điện trở lại.
Người thuê trọ có được ký hợp đồng mua bán điện đứng tên mình không?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện giao kết theo quy định của Chính phủ và Bộ Công Thương; thực tế điện lực thường yêu cầu hợp đồng thuê nhà và xác nhận của chủ nhà. Nếu vẫn dùng chung công tơ của chủ nhà thì chủ nhà chỉ được thu đúng giá bán lẻ điện sinh hoạt, thu cao hơn bị phạt 20–30 triệu đồng (khoản 7 Điều 13 Nghị định 133/2026/NĐ-CP).
Hóa đơn điện tăng bất thường, có được tạm chưa trả không?
Không. Trong thời gian yêu cầu xem xét lại chưa được giải quyết, bên mua vẫn phải trả tiền, đổi lại bên bán không được ngừng cấp điện (điểm c khoản 3 Điều 48). Nếu sau đó xác định thu thừa, điện lực phải hoàn lại kèm tiền lãi hoặc bù trừ vào kỳ sau.
Hợp đồng mua bán điện có phải công chứng không?
Không. Luật chỉ bắt buộc lập bằng văn bản giấy hoặc thông điệp dữ liệu có giá trị như văn bản (khoản 1 Điều 44); phần lớn hợp đồng sinh hoạt hiện ký điện tử qua ứng dụng hoặc cổng dịch vụ của điện lực.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.