Công ty quản lý quỹ

Công ty quản lý quỹ là tổ chức nhận tiền của người khác để thay họ ra quyết định đầu tư: quản lý vốn của quỹ đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục riêng cho từng nhà đầu tư theo hợp đồng ủy thác, và tư vấn đầu tư. Tài sản công ty quản lý luôn phải tách biệt với tài sản của chính công ty và được lưu ký tại ngân hàng — công ty nắm quyền quyết định, không nắm quyền sở hữu.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Luật Chứng khoán xác định công ty quản lý quỹ qua nghiệp vụ được cấp phép:

"1. Công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán được thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh sau đây: a) Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; b) Quản lý danh mục đầu tư chứng khoán; c) Tư vấn đầu tư chứng khoán. 2. Các nghiệp vụ kinh doanh quy định tại khoản 1 Điều này được cấp chung trong Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán của công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán."

Điều 73 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2021; sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15)

Khoản 35, 36 Điều 4: quản lý danh mục là quản lý theo ủy thác của từng nhà đầu tư trong việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán và tài sản khác; quản lý quỹ là quản lý việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán và tài sản khác của quỹ đầu tư chứng khoán.

Giải nghĩa dễ hiểu

Điều kiện cấp phép (Điều 75)

• Vốn: vốn điều lệ tối thiểu 25 tỷ đồng, góp bằng đồng Việt Nam (khoản 3 Điều 175 Nghị định 155/2020/NĐ-CP). Ba nghiệp vụ cấp chung một giấy phép, không cộng dồn vốn như công ty chứng khoán.
• Cổ đông: tối thiểu 02 cổ đông sáng lập là tổ chức; tổ chức góp tối thiểu 65% vốn, trong đó ngân hàng thương mại, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán tối thiểu 30%. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thì chủ sở hữu phải là ngân hàng thương mại, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán hoặc tổ chức nước ngoài đủ điều kiện.
• Nhân sự: Tổng giám đốc có tối thiểu 04 năm kinh nghiệm và chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ; tối thiểu 05 nhân viên có chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ; tối thiểu 01 nhân viên kiểm soát tuân thủ.

Phạm vi hoạt động mở rộng (khoản 6 Điều 86)

Huy động và quản lý quỹ đầu tư nước ngoài có mục tiêu đầu tư vào Việt Nam; quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện; cung cấp dịch vụ giao dịch trực tuyến.

Nghĩa vụ đặc thù (Điều 90)

• Quản lý quỹ, danh mục đúng Luật, Điều lệ quỹ, hợp đồng ủy thác và hợp đồng với ngân hàng giám sát.
• Xác định giá trị tài sản ròng của quỹ theo Điều 106, được ngân hàng giám sát xác nhận.
• Lưu ký toàn bộ tài sản ủy thác; độc lập, tách biệt tới từng khách hàng và với tài sản công ty.
• Các nghĩa vụ chung như công ty chứng khoán: kiểm soát nội bộ, quản lý xung đột lợi ích, tìm hiểu khẩu vị rủi ro khách hàng, lưu chứng từ.

Phân biệt công ty quản lý quỹ với ngân hàng giám sát

Ví dụ tình huống

Tháng 02/2026, ông Đoàn Minh Trí ký hợp đồng ủy thác quản lý danh mục 5 tỷ đồng với một công ty quản lý quỹ, chiến lược "cổ phiếu niêm yết vốn hóa lớn, tối đa 15% cho một mã". Tài sản được lưu ký tại một ngân hàng lưu ký đứng tên ông. Tháng 6/2026, công ty dồn 45% danh mục vào một cổ phiếu vốn hóa nhỏ có quan hệ với cổ đông của công ty; mã này giảm 60%.

Công ty đã vi phạm hợp đồng ủy thác và nghĩa vụ quản lý xung đột lợi ích. Ông Trí có quyền chấm dứt hợp đồng, yêu cầu bồi thường phần thiệt hại do khoản đầu tư vượt hạn mức gây ra (Điều 133 Luật Chứng khoán; Bộ luật Dân sự), đồng thời phản ánh tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Khoản lỗ do thị trường chung giảm trên phần danh mục đầu tư đúng chiến lược thì ông tự chịu. Tài sản còn lại vẫn đứng tên ông tại ngân hàng lưu ký, không bị ảnh hưởng nếu công ty gặp khó khăn tài chính (khoản 2 Điều 88).

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Hạn chế đầu tư của quỹ đại chúng (Điều 110): không đầu tư quá 20% tài sản quỹ vào chứng khoán của một tổ chức phát hành, không quá 10% chứng khoán đang lưu hành của một tổ chức (trừ trái phiếu Chính phủ); không quá 30% vào một nhóm công ty mẹ – con; không cho vay, bảo lãnh. Vượt mức do biến động giá phải điều chỉnh trong 03 tháng.
• Chứng khoán phái sinh: chỉ được đầu tư để phòng ngừa rủi ro cho danh mục ủy thác hoặc vốn quỹ; không dùng vốn của chính công ty, vốn vay (điểm b khoản 1 Điều 16 Nghị định 158/2020/NĐ-CP).
• Cổ đông sáng lập: không chuyển nhượng cổ phần trong 03 năm kể từ ngày được cấp phép, trừ giữa các cổ đông sáng lập (khoản 4 Điều 91).
• Sở hữu chéo: không được góp vốn, mua cổ phần của công ty quản lý quỹ khác, trừ hợp nhất, sáp nhập hoặc sở hữu không quá 5% cổ phiếu biểu quyết của công ty quản lý quỹ niêm yết (khoản 7 Điều 91).

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: "Giao tiền cho công ty quản lý quỹ là giao quyền sở hữu". — Đúng: công ty chỉ có quyền quản lý theo hợp đồng, Điều lệ quỹ; quyền sở hữu thuộc nhà đầu tư.
• Sai: "Công ty quản lý quỹ được tự giữ tiền, chứng khoán của quỹ". — Đúng: tài sản quỹ đại chúng phải lưu ký tại ngân hàng giám sát; tài sản ủy thác phải lưu ký toàn bộ.
• Sai: "Quỹ lỗ thì công ty quản lý quỹ phải đền". — Đúng: chỉ chịu trách nhiệm khi vi phạm pháp luật, Điều lệ quỹ, hợp đồng.
• Sai: "Công ty quản lý quỹ là thành viên Sở giao dịch". — Đúng: công ty giao dịch qua công ty chứng khoán.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Công ty quản lý quỹ: fund management company, tương đương asset management company hoặc investment manager. Quản lý danh mục ủy thác: discretionary portfolio management; ngân hàng giám sát: supervisory bank (gần với "depositary" ở EU, "trustee" trong mô hình quỹ tín thác). Không dịch công ty quản lý quỹ là "investment fund" — quỹ và công ty quản lý quỹ là hai chủ thể tách biệt.

Thuật ngữ liên quan

• Quỹ đầu tư chứng khoán — đối tượng công ty quản lý.
• Chứng chỉ quỹ — chứng khoán do quỹ phát hành.
• Công ty chứng khoán — tổ chức kinh doanh chứng khoán còn lại.
• Ủy ban Chứng khoán Nhà nước — cơ quan cấp phép, giám sát.
• Lưu ký chứng khoán — cơ chế bảo vệ tài sản ủy thác.
• Nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp — thành viên của quỹ thành viên.

Căn cứ pháp lý

• Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, khoản 35, 36 Điều 4, Điều 73, 75, 86, 88, 90, 91, 104, 106, 110, 116 — hiệu lực từ 01/01/2021; sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15.
• Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 175 — sửa đổi bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP.
• Nghị định 158/2020/NĐ-CP, Điều 16 — sửa đổi bởi Nghị định 306/2025/NĐ-CP.
• Thông tư 99/2020/TT-BTC hướng dẫn hoạt động của công ty quản lý quỹ; Thông tư 98/2020/TT-BTC về quỹ đầu tư chứng khoán (sửa đổi bởi Thông tư 136/2025/TT-BTC).

Hỏi đáp nhanh

Công ty quản lý quỹ phá sản thì tiền của quỹ và của khách ủy thác có mất không?

Không thuộc tài sản của công ty. Tài sản ủy thác trên tài khoản lưu ký là tài sản của khách hàng ủy thác (khoản 2 Điều 88 Luật Chứng khoán); tài sản quỹ đại chúng do ngân hàng giám sát lưu ký, quản lý tách biệt. Ban đại diện quỹ có 02 tháng để chọn công ty quản lý quỹ thay thế, nếu không quỹ phải giải thể (điểm c khoản 1 Điều 104).

Công ty quản lý quỹ có được vay tiền để quỹ đầu tư thêm không?

Không, trừ vay ngắn hạn để trang trải chi phí cần thiết hoặc thanh toán giao dịch chứng chỉ quỹ; tổng khoản vay ngắn hạn không quá 5% giá trị tài sản ròng của quỹ đại chúng tại mọi thời điểm, thời hạn tối đa 30 ngày (khoản 2 Điều 110).

Ủy thác cho công ty quản lý quỹ quản lý danh mục có được cam kết lợi nhuận tối thiểu không?

Không. Công ty quản lý quỹ không được đưa ra nhận định hoặc bảo đảm về mức thu nhập, lợi nhuận hay bảo đảm khách không bị thua lỗ, trừ chứng khoán có thu nhập cố định (khoản 1 Điều 91). Điều khoản "cam kết lãi" trong hợp đồng ủy thác là trái luật.