Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch là một quỹ tài chính của Nhà nước nhưng nằm ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản riêng, do Thủ tướng Chính phủ thành lập, chuyên cấp kinh phí cho xúc tiến, quảng bá du lịch, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, đào tạo nhân lực và truyền thông du lịch. Quỹ không cho vay, không kinh doanh, không vì lợi nhuận.
Định nghĩa theo văn bản pháp luật
Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản riêng, do Thủ tướng Chính phủ thành lập, phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động.
Khoản 1 Điều 70 Luật Du lịch số 09/2017/QH14 (hiệu lực từ 01/01/2018). Quỹ được thành lập theo Quyết định 49/2018/QĐ-TTg ngày 12/12/2018 của Thủ tướng Chính phủ.
Giải nghĩa dễ hiểu
Bốn mục đích
Điều 71 Luật Du lịch: xúc tiến du lịch trong nước và nước ngoài; hỗ trợ nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nhân lực; hỗ trợ truyền thông du lịch trong cộng đồng.
Tiền của Quỹ từ đâu
- Vốn điều lệ 300 tỷ đồng, ngân sách trung ương cấp trong 03 năm đầu (Điều 8 Điều lệ kèm Quyết định 49/2018/QĐ-TTg).
- Bổ sung hằng năm bằng 10% tổng thu ngân sách từ phí cấp thị thực và giấy tờ xuất nhập cảnh cho người nước ngoài, cộng 5% tổng thu từ phí tham quan khu, điểm du lịch (điểm b khoản 1 Điều 30 Nghị định 168/2017/NĐ-CP).
- Tài trợ, đóng góp tự nguyện của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; lãi tiền gửi; nguồn hợp pháp khác. Số dư năm trước được chuyển sang năm sau (khoản 5 Điều 72 Luật Du lịch).
Mô hình tổ chức
Quỹ trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, Bộ là đại diện chủ sở hữu. Bộ máy gồm Chủ tịch Quỹ, Giám đốc và bộ máy giúp việc, Kiểm soát viên. Quỹ phải bảo toàn vốn điều lệ, tự bù đắp chi phí quản lý, chịu kiểm tra, thanh tra, kiểm toán nhà nước (Điều 72 Luật Du lịch).
Quỹ chi tiền bằng cách nào
Theo Điều lệ, Quỹ giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu với cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; hoặc hỗ trợ đơn vị có đề xuất đủ điều kiện (Điều 17). Thứ tự ưu tiên (Điều 16): trước hết là xúc tiến tại thị trường trọng điểm, thị trường mới ở nước ngoài, xây dựng thương hiệu du lịch quốc gia; sau đó là nhiệm vụ quy mô quốc tế, khu vực; rồi nhiệm vụ liên vùng, hỗ trợ nơi có tiềm năng thành khu du lịch quốc gia và địa bàn khó khăn. Nội dung, mức chi từ nguồn ngân sách theo Thông tư 12/2022/TT-BTC.
Phân biệt Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch với tiền ký quỹ kinh doanh lữ hành
| Tiêu chí | Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch | Tiền ký quỹ kinh doanh lữ hành |
|---|---|---|
| Bản chất | Pháp nhân, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách | Khoản tiền của từng doanh nghiệp bị phong tỏa tại ngân hàng |
| Nguồn tiền | Ngân sách cấp, trích phí thị thực, phí tham quan, tài trợ | Tiền của chính doanh nghiệp: 100, 250 hoặc 500 triệu đồng |
| Mục đích | Xúc tiến, nghiên cứu thị trường, đào tạo, truyền thông chung cho ngành | Xử lý khẩn cấp khi khách chết, tai nạn, rủi ro mà doanh nghiệp không tự lo được |
| Căn cứ | Điều 70–72 Luật Du lịch; Quyết định 49/2018/QĐ-TTg | Điều 31 Luật Du lịch; Điều 14–16 Nghị định 168/2017/NĐ-CP |
| Doanh nghiệp có phải đóng góp | Không; chỉ tài trợ tự nguyện | Bắt buộc, là điều kiện cấp giấy phép |
Ví dụ tình huống
Hiệp hội Du lịch một tỉnh miền Trung muốn tổ chức chương trình giới thiệu điểm đến tại Seoul và Busan vào tháng 11/2026, kinh phí dự kiến 2,4 tỷ đồng, và đề nghị Quỹ hỗ trợ. Hồ sơ đề xuất cần cho thấy: nội dung là xúc tiến tại thị trường nước ngoài trọng điểm, thuộc nhóm ưu tiên cao nhất; không trùng với chương trình mà Bộ hay tỉnh đã cấp ngân sách cho cùng hoạt động; hiệp hội không vi phạm pháp luật về kinh tế. Quỹ xem xét theo kế hoạch hoạt động năm, có thể hỗ trợ một phần hoặc đặt hàng hiệp hội thực hiện theo mức chi của Thông tư 12/2022/TT-BTC. Nếu chương trình đã được tỉnh cấp ngân sách xúc tiến, đề xuất sẽ không đạt điều kiện "không trùng lắp". Sau khi thực hiện, hiệp hội phải quyết toán, chịu kiểm tra, giám sát của Quỹ (khoản 3 Điều 2 Điều lệ).
Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ
- Đánh giá sau 5 năm: Điều lệ yêu cầu Bộ đánh giá hiệu quả Quỹ sau 5 năm hoạt động, trình Thủ tướng xem xét việc bổ sung kinh phí và phương án huy động tài trợ để tiến tới tự cân đối (khoản 4 Điều 9).
- Dự thảo sửa đổi năm 2026: tháng 5/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố dự thảo quyết định sửa Quyết định 49/2018/QĐ-TTg, đề xuất nâng vốn điều lệ lên 1.000 tỷ đồng (phần tăng thêm cấp trong 05 năm), bỏ khoản kinh phí hằng năm trích 10% phí thị thực và 5% phí tham quan, mở rộng nội dung chi sang quảng bá trên nền tảng số, sản phẩm du lịch gắn với công nghiệp văn hóa. Đây mới là dự thảo; khi chưa được Thủ tướng ký ban hành, Điều lệ năm 2018 vẫn áp dụng.
- Chi phí xúc tiến của doanh nghiệp: doanh nghiệp tự xúc tiến được hạch toán chi phí vào chi phí doanh nghiệp (khoản 3 Điều 68 Luật Du lịch), không phụ thuộc vào Quỹ.
Những chỗ hay hiểu sai
- Sai: Quỹ cho doanh nghiệp du lịch vay ưu đãi. Đúng: Quỹ không có chức năng tín dụng; chỉ bố trí kinh phí cho nhiệm vụ đúng mục đích.
- Sai: doanh nghiệp lữ hành phải nộp tiền vào Quỹ. Đúng: doanh nghiệp chỉ ký quỹ tại ngân hàng cho chính mình; đóng góp cho Quỹ là tự nguyện.
- Sai: Quỹ thuộc ngân sách nhà nước. Đúng: là quỹ ngoài ngân sách, hạch toán độc lập, tuy vốn và một phần kinh phí do ngân sách cấp.
- Sai: dự thảo nâng vốn lên 1.000 tỷ đồng đã có hiệu lực. Đúng: đến khi có quyết định chính thức của Thủ tướng, mức vốn điều lệ vẫn là 300 tỷ đồng.
Thuật ngữ tiếng Anh tương đương
Có thể dịch Tourism Development Support Fund hoặc Tourism Development Assistance Fund; cần giữ chữ "support" để phân biệt với quỹ đầu tư. "Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách" dịch là off-budget state financial fund. Không nên dịch là "tourism investment fund", vì Quỹ không đầu tư sinh lời. "Xúc tiến du lịch" là tourism promotion.
Thuật ngữ liên quan
- Ký quỹ kinh doanh dịch vụ lữ hành — khoản tiền dễ nhầm với Quỹ
- Sản phẩm du lịch — Quỹ hỗ trợ nghiên cứu, phát triển
- Du lịch quốc tế — nguồn thu phí thị thực bổ sung cho Quỹ
- Khu du lịch — nguồn trích phí tham quan, địa bàn được ưu tiên hỗ trợ
- Phát triển du lịch bền vững — định hướng cho nhiệm vụ Quỹ hỗ trợ
Căn cứ pháp lý
- Luật Du lịch số 09/2017/QH14: Điều 68, 70, 71, 72 (đang có hiệu lực).
- Nghị định 168/2017/NĐ-CP: Điều 30 (nguồn hình thành Quỹ).
- Quyết định 49/2018/QĐ-TTg ngày 12/12/2018 thành lập, phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ (đang áp dụng; dự thảo sửa đổi công bố tháng 5/2026).
- Thông tư 12/2022/TT-BTC hướng dẫn nội dung, mức chi từ ngân sách cho nhiệm vụ xúc tiến, quảng bá, hỗ trợ phát triển du lịch của Quỹ.
Hỏi đáp nhanh
Doanh nghiệp du lịch có vay vốn được từ Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch không?
Không. Quỹ không phải quỹ tín dụng; Điều lệ cấm dùng kinh phí hoạt động để kinh doanh tiền tệ, đầu tư chứng khoán, bất động sản, đầu tư tài chính (trừ gửi ngân hàng). Quỹ chỉ bố trí kinh phí cho nhiệm vụ xúc tiến, nghiên cứu thị trường, đào tạo, truyền thông qua giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu hoặc hỗ trợ.
Ai được nhận hỗ trợ kinh phí từ Quỹ?
Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có đề xuất nhiệm vụ phù hợp nội dung chi của Quỹ, không trùng với nhiệm vụ đã hoặc đang dùng kinh phí của Quỹ hay ngân sách khác, và không vi phạm pháp luật về kinh tế (Điều 18 Điều lệ ban hành kèm Quyết định 49/2018/QĐ-TTg).
Quỹ có phải nộp thuế không?
Quỹ được miễn nộp thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 70 Luật Du lịch).
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.