Phí trọng tài

Phí trọng tài là khoản tiền trả cho dịch vụ giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, gồm thù lao và chi phí của trọng tài viên, phí hành chính của trung tâm, phí chuyên gia và các dịch vụ khác. Khác án phí do Nhà nước quy định, phí trọng tài do từng trung tâm tự ban hành biểu phí; cuối cùng bên thua chịu, trừ khi các bên, quy tắc tố tụng hoặc hội đồng phân bổ khác.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

"Phí trọng tài là khoản thu từ việc cung cấp dịch vụ giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài. Phí trọng tài gồm: a) Thù lao Trọng tài viên, chi phí đi lại và các chi phí khác cho Trọng tài viên; b) Phí tham vấn chuyên gia và các trợ giúp khác theo yêu cầu của Hội đồng trọng tài; c) Phí hành chính; d) Phí chỉ định Trọng tài viên vụ việc của Trung tâm trọng tài theo yêu cầu của các bên tranh chấp; đ) Phí sử dụng các dịch vụ tiện ích khác được cung cấp bởi Trung tâm trọng tài."

Khoản 1 Điều 34 Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12 (hiệu lực từ 01/01/2011)

Giải nghĩa dễ hiểu

Ai định mức, ai trả

• Trọng tài quy chế: trung tâm ấn định theo biểu phí; trọng tài vụ việc: Hội đồng trọng tài ấn định (khoản 2 Điều 34).
• Bên thua chịu, trừ khi các bên thỏa thuận khác, quy tắc tố tụng quy định khác hoặc hội đồng phân bổ khác (khoản 3 Điều 34). Thắng một phần thường được phân bổ theo tỷ lệ.
• Phí giám định, định giá, chuyên gia, người làm chứng: bên yêu cầu tạm ứng hoặc hội đồng phân bổ (Điều 46, 47).

Cách tính thực tế: ví dụ biểu phí VIAC

Phần lớn trung tâm tính theo bậc lũy tiến trên trị giá tranh chấp. Biểu phí VIAC đang công bố (đã gồm thuế giá trị gia tăng, Hội đồng ba trọng tài viên):

• Đến 100 triệu đồng: 16.500.000 đồng.
• Trên 100 triệu đến 1 tỷ: 16.500.000 + 7,7% phần vượt 100 triệu.
• Trên 1 tỷ đến 5 tỷ: 85.800.000 + 4,4% phần vượt 1 tỷ.
• Trên 5 tỷ đến 10 tỷ: 261.800.000 + 2,75% phần vượt 5 tỷ.
• Trên 10 tỷ đến 50 tỷ: 399.300.000 + 1,65% phần vượt 10 tỷ.
• Các bậc trên tiếp tục giảm tỷ lệ, tới 0,3% với phần vượt 500 tỷ.

Trọng tài viên duy nhất: 70% mức trên. Ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá chuyển khoản Vietcombank tại thời điểm nộp đơn. Phí chưa gồm chi phí đi lại, ăn ở của trọng tài viên, giám định, chuyên gia. Tăng giá trị yêu cầu thì nộp thêm, giảm thì không được giảm phí. Rút đơn được hoàn 70% (trước khi lập hội đồng), 40% (sau khi lập hội đồng), 20% (sau khi gửi giấy triệu tập), phần giữ lại không dưới 10 triệu đồng.

Phân biệt phí trọng tài với án phí

Khoảng cách tăng mạnh ở vụ lớn vì án phí trên 4 tỷ đồng chỉ cộng 0,1% phần vượt. Phí trọng tài bù lại bằng một cấp chung thẩm, tính bảo mật và quyền chọn người xử.

Ví dụ tình huống

Ngày 02/6/2026 Công ty Cổ phần Cơ khí Đông Á kiện Công ty TNHH Xây dựng Vạn Xuân tại VIAC đòi 3 tỷ đồng, nộp tạm ứng 173,8 triệu đồng. Vạn Xuân kiện lại đòi 1 tỷ đồng tiền phạt chậm tiến độ, nộp 16,5 + 7,7% × 900 triệu = 85,8 triệu đồng. Phán quyết chấp nhận 2 tỷ của Đông Á, bác toàn bộ yêu cầu kiện lại. Hội đồng phân bổ: phần đơn kiện, Đông Á thắng 2/3 nên Vạn Xuân chịu khoảng 115,9 triệu, Đông Á tự chịu 57,9 triệu; phần kiện lại, Vạn Xuân thua toàn bộ nên chịu cả 85,8 triệu. Vạn Xuân phải hoàn cho Đông Á 115,9 triệu đồng cùng với khoản 2 tỷ đồng. Nếu Đông Á thuê luật sư 200 triệu đồng mà không nêu yêu cầu hoàn trả trong đơn, hội đồng không tự tính khoản đó.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Đình chỉ vì không có thẩm quyền: VIAC hoàn 30% nếu hội đồng đình chỉ do thỏa thuận không tồn tại, vô hiệu, không thực hiện được; 20% nếu Tòa quyết định trọng tài không có thẩm quyền.
• Lệ phí Tòa án liên quan trọng tài (chỉ định trọng tài viên, biện pháp khẩn cấp, hủy, đăng ký phán quyết) là khoản riêng, nộp cho Tòa theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 (Điều 72 Luật Trọng tài thương mại).
• Trọng tài vụ việc: thỏa thuận thù lao với trọng tài viên ngay từ đầu, bằng văn bản, để tránh tranh cãi về sau.

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: phí trọng tài do Nhà nước quy định giống án phí. — Đúng: mỗi trung tâm có biểu phí riêng; nên so sánh trước khi ghi tên trung tâm vào hợp đồng.
• Sai: thắng kiện thì không mất đồng nào. — Đúng: phải tạm ứng trước; được hoàn theo phân bổ trong phán quyết và phải đòi qua thi hành án nếu bên kia không trả.
• Sai: phí trọng tài đã gồm tiền giám định, đi lại. — Đúng: các khoản này thường tính riêng.
• Sai: kê trị giá thấp để nộp ít phí rồi tăng sau. — Đúng: tăng thì nộp bổ sung; hội đồng cũng có quyền từ chối sửa đổi nhằm trì hoãn (khoản 2 Điều 37).

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Arbitration costs là khái niệm rộng; arbitration fees chỉ phần phí; arbitrators' fees là thù lao trọng tài viên; administrative fee là phí hành chính; tạm ứng phí là advance on costs hoặc deposit. Nguyên tắc bên thua chịu thường gọi là costs follow the event; chi phí luật sư là legal costs, tách khỏi phí trọng tài.

Thuật ngữ liên quan

• Án phí — khoản tương ứng khi kiện ra Tòa.
• Lệ phí — lệ phí Tòa án cho việc liên quan trọng tài.
• Trung tâm trọng tài — nơi ban hành biểu phí.
• Phán quyết trọng tài — nơi phân bổ phí cuối cùng.
• Yêu cầu phản tố trong trọng tài — phải nộp phí riêng.

Căn cứ pháp lý

• Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12, Điều 28, 32, 34, 46, 47, 61, 72 — còn hiệu lực.
• Biểu phí trọng tài của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) công bố trên viac.vn (tra cứu 10/2026).
• Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án, Danh mục án phí, lệ phí kèm theo (án phí kinh doanh, thương mại có giá ngạch; lệ phí liên quan trọng tài).

Hỏi đáp nhanh

Ai phải nộp tạm ứng phí trọng tài?

Thông thường nguyên đơn nộp tạm ứng khi gửi đơn; trung tâm chỉ gửi đơn cho bị đơn sau khi nhận chứng từ nộp tạm ứng (Điều 32). Bị đơn kiện lại thì nộp phí cho phần kiện lại. Phán quyết sẽ phân bổ cuối cùng ai chịu bao nhiêu (điểm h khoản 1 Điều 61).

Chi phí thuê luật sư có nằm trong phí trọng tài không?

Không. Điều 34 không liệt kê phí luật sư. Muốn bên thua hoàn trả, phải nêu thành yêu cầu trong đơn và chứng minh; hội đồng xem xét theo thỏa thuận của các bên và quy tắc tố tụng áp dụng.

Đơn kiện không ghi số tiền thì phí tính thế nào?

Tại VIAC, Chủ tịch trung tâm quyết định phí căn cứ tính chất vụ việc, thời gian giải quyết và số trọng tài viên. Ví dụ yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu, buộc giao hàng đích danh. Các trung tâm khác có quy định riêng trong biểu phí.