Nhà thuốc

Nhà thuốc là loại hình cơ sở bán lẻ thuốc có phạm vi rộng nhất: được bán mọi thuốc đã được phép lưu hành (trừ vắc xin), kể cả thuốc kê đơn khi có đơn, được pha chế thuốc theo đơn, và do một dược sĩ đại học có ít nhất 02 năm thực hành chịu trách nhiệm chuyên môn. Nhà thuốc phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược do Sở Y tế cấp.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

Luật Dược xếp nhà thuốc vào nhóm cơ sở bán lẻ thuốc (điểm đ khoản 2 Điều 32) và xác định nhà thuốc qua quyền của nó:

c) Mua thuốc để bán lẻ, trừ vắc xin; trường hợp mua, bán thuốc phải kiểm soát đặc biệt và thuốc thuộc Danh mục thuốc hạn chế bán lẻ thực hiện theo quy định tại Điều 34 của Luật này; d) Tham gia cấp phát thuốc của bảo hiểm, chương trình, dự án y tế khi đáp ứng yêu cầu và điều kiện của bảo hiểm, chương trình, dự án đó; đ) Người có Bằng dược sỹ được thay thế thuốc đã kê trong đơn thuốc bằng một thuốc khác có cùng hoạt chất, đường dùng, liều lượng khi có sự đồng ý của người mua và phải chịu trách nhiệm về việc thay đổi thuốc.

Điểm c, d, đ khoản 1 Điều 47 Luật Dược số 105/2016/QH13, sửa đổi bởi Luật số 44/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025); Văn bản hợp nhất số 76/VBHN-VPQH

Giải nghĩa dễ hiểu

Điều kiện để mở

• Người chịu trách nhiệm chuyên môn: Bằng dược sĩ, 02 năm thực hành tại cơ sở dược phù hợp, có chứng chỉ hành nghề dược (khoản 1 Điều 18). Người này có thể kiêm làm dược lâm sàng tại nhà thuốc.
• Cơ sở vật chất: địa điểm, khu vực bảo quản, thiết bị bảo quản, tài liệu chuyên môn và nhân sự đạt Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP) (điểm d khoản 1 Điều 33); có phần mềm quản lý mua bán, kết nối hệ thống thông tin về dược.
• Giấy chứng nhận do Sở Y tế cấp trong 30 ngày kể từ khi đủ hồ sơ, không thời hạn, đánh giá duy trì 03 năm một lần (Điều 33, 37, 39, 41).

Quyền đặc thù

• Pha chế thuốc theo đơn và bán tại chính nhà thuốc; dược sĩ phụ trách quản lý trực tiếp việc pha chế (điểm b khoản 1 Điều 47). Thuốc này không cần số đăng ký.
• Thay thuốc trong đơn bằng thuốc cùng hoạt chất, đường dùng, liều lượng — chỉ người có Bằng dược sĩ, chỉ khi người mua đồng ý.
• Bán thuốc kiểm soát đặc biệt (gây nghiện, hướng thần) và thuốc hạn chế bán lẻ khi được chấp thuận riêng (Điều 34).

Nghĩa vụ đặc thù

Không bán nguyên liệu làm thuốc, trừ dược liệu; kê khai giá bán lẻ thuốc; không bán cao hơn giá niêm yết (Điều 6, 47). Mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế bán kèm phải để ở khu vực riêng có biển "sản phẩm này không phải là thuốc" — thiếu là bị phạt 3–5 triệu đồng (điểm b khoản 2 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP).

Phân biệt nhà thuốc với quầy thuốc và tủ thuốc trạm y tế xã

Ví dụ tình huống

Tình huống 1. Chị Hương tốt nghiệp đại học dược năm 2023, làm tại khoa dược bệnh viện đến tháng 7/2025, đã có chứng chỉ hành nghề dược. Tháng 9/2026 chị thuê mặt bằng 30 m² ở một phường tại Cần Thơ, lắp điều hòa, nhiệt ẩm kế, tủ lạnh bảo quản, cài phần mềm kết nối. Chị đăng ký hộ kinh doanh rồi nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược cho Sở Y tế thành phố. Sở tổ chức đánh giá GPP; đạt thì cấp giấy trong 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Chỉ từ ngày có giấy, nhà thuốc mới được bán thuốc.

Tình huống 2. Ông Sơn mang đơn kê một biệt dược kháng sinh đến nhà thuốc, nhà thuốc hết hàng. Nhân viên bán hàng có bằng trung cấp dược tự đưa thuốc generic cùng hoạt chất, không nói gì. Việc thay thuốc chỉ được làm bởi người có Bằng dược sĩ và phải có sự đồng ý của ông Sơn; nhà thuốc bị phạt vì thay thuốc khi chưa có sự đồng ý của người mua (3–5 triệu đồng, tổ chức gấp đôi). Nếu dược sĩ phụ trách giải thích và ông Sơn đồng ý, việc thay là hợp pháp và dược sĩ chịu trách nhiệm về thuốc thay thế.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Bán thuốc kê đơn không có đơn: phạt 10–20 triệu đồng, tổ chức gấp đôi (điểm g khoản 4 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP).
• Dược sĩ vắng mặt trong giờ mở cửa mà không ủy quyền: phạt 3–5 triệu đồng (điểm a khoản 1 Điều 52).
• Người bán không có bằng chuyên môn theo quy định: phạt 1–3 triệu đồng (điểm b khoản 1 Điều 59).
• Nhà thuốc trong chuỗi chỉ được bán thuốc do cơ sở tổ chức chuỗi cung ứng, phải tạm dừng nếu cơ sở tổ chức chuỗi tạm dừng từ 06 tháng trở lên (khoản 4 Điều 47a).
• Bán trực tuyến: chỉ thuốc không kê đơn, qua sàn, ứng dụng hoặc website có chức năng đặt hàng, phải tư vấn trực tuyến và công khai giấy chứng nhận, chứng chỉ (khoản 17, 19 Điều 6 Luật Dược; điểm m khoản 3 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP).
• Đổi chỗ trong cùng địa điểm, cải tạo lớn phải báo cáo kèm tài liệu kỹ thuật; không báo bị phạt 3–5 triệu đồng và đình chỉ 01–03 tháng (điểm a khoản 2, điểm d khoản 8 Điều 59). Chuyển sang địa điểm khác thì xin cấp mới.

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: "nhà thuốc" và "quầy thuốc" chỉ khác tên. Đúng: quầy thuốc không được bán thuốc ngoài danh mục thiết yếu, không kê đơn và không được pha chế.
• Sai: chủ nhà thuốc phải là dược sĩ. Đúng: người chịu trách nhiệm chuyên môn phải là dược sĩ; chủ sở hữu có thể là người khác.
• Sai: nhà thuốc được bán vắc xin nếu có tủ lạnh. Đúng: bán lẻ vắc xin bị cấm, phạt 5–10 triệu đồng.
• Sai: bán thuốc qua Zalo cho khách quen là được. Đúng: chỉ được bán qua sàn, ứng dụng, website thương mại điện tử có chức năng đặt hàng.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

pharmacy (Anh – Mỹ) hoặc chemist (Anh) là nhà thuốc; community pharmacy nhấn mạnh nhà thuốc cộng đồng; drug counter thường dùng cho quầy thuốc; pharmacist in charge là người chịu trách nhiệm chuyên môn; extemporaneous compounding là pha chế theo đơn; generic substitution là thay thuốc cùng hoạt chất. "Drugstore" kiểu Mỹ thường bán nhiều hàng tiêu dùng, không tương đương hẳn nhà thuốc Việt Nam.

Thuật ngữ liên quan

• Kinh doanh dược — nhà thuốc là một loại cơ sở kinh doanh dược
• Chứng chỉ hành nghề dược — điều kiện của dược sĩ phụ trách
• Thuốc kê đơn — nhà thuốc chỉ được bán khi có đơn
• Đơn thuốc — căn cứ bán và thay thuốc
• Chất lượng thuốc — nghĩa vụ bảo quản, biệt trữ, thu hồi
• Hộ kinh doanh — hình thức đăng ký thường gặp của nhà thuốc

Căn cứ pháp lý

• Luật Dược số 105/2016/QH13, sửa đổi bởi Luật số 44/2024/QH15 — Điều 6, 18, 32–34, 37, 39, 41, 47, 47a, 48, 49.
• Nghị định 163/2025/NĐ-CP và Thông tư 31/2025/TT-BYT hướng dẫn Luật Dược.
• Thông tư 26/2025/TT-BYT về đơn thuốc và kê đơn ngoại trú (hiệu lực 01/7/2025).
• Nghị định 90/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/5/2026) — Điều 52, 59.

Hỏi đáp nhanh

Mở nhà thuốc cần bằng cấp gì?

Người chịu trách nhiệm chuyên môn phải có Bằng dược sĩ (tốt nghiệp đại học ngành dược), 02 năm thực hành tại cơ sở dược phù hợp và chứng chỉ hành nghề dược (khoản 1 Điều 18 Luật Dược). Chủ đầu tư không bắt buộc là dược sĩ, nhưng người phụ trách chuyên môn phải có mặt trong giờ hoạt động hoặc ủy quyền đúng quy định.

Dược sĩ có được đổi thuốc trong đơn bác sĩ kê không?

Được, nếu người đổi có Bằng dược sĩ, thuốc thay thế cùng hoạt chất, đường dùng, liều lượng và người mua đồng ý; dược sĩ chịu trách nhiệm về việc thay đổi (điểm đ khoản 1 Điều 47 Luật Dược). Đổi mà không hỏi người mua bị phạt 3–5 triệu đồng (điểm d khoản 1 Điều 52 Nghị định 90/2026/NĐ-CP).

Nhà thuốc có được tiêm thuốc, truyền dịch cho khách không?

Không. Nhà thuốc là cơ sở kinh doanh dược, không phải cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; tiêm, truyền là hoạt động chuyên môn khám chữa bệnh cần giấy phép hoạt động riêng. Nhà thuốc cũng không được bán lẻ vắc xin (điểm h khoản 5 Điều 6 Luật Dược).