Dạy thêm, học thêm

Dạy thêm, học thêm là việc dạy và học phụ thêm, ngoài số tiết đã có trong kế hoạch giáo dục của nhà trường, đối với chính các môn học của chương trình giáo dục phổ thông hoặc giáo dục thường xuyên. Pháp luật không cấm dạy thêm nhưng cấm ép buộc, cấm giáo viên thu tiền dạy thêm học sinh của chính mình và đặt điều kiện chặt cho cả lớp trong trường lẫn ngoài trường.

Định nghĩa theo văn bản pháp luật

1. Dạy thêm, học thêm là hoạt động dạy học phụ thêm ngoài thời lượng quy định trong kế hoạch giáo dục đối với các môn học, hoạt động giáo dục (sau đây gọi chung là môn học) trong Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Khoản 1 Điều 2 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT ngày 30/12/2024 (hiệu lực 14/02/2025), được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT; hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 04/VBHN-BGDĐT ngày 24/4/2026

Thông tư 19/2026 bổ sung (tóm lược): hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao, ngoại ngữ tăng cường, STEM/STEAM, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, hướng nghiệp, kỹ năng sống không thuộc nội dung chương trình các môn học thì không phải là dạy thêm.

Giải nghĩa dễ hiểu

Bốn nguyên tắc (Điều 3)

• Chỉ tổ chức khi học sinh có nhu cầu, tự nguyện và được cha mẹ đồng ý; không ai được ép dưới bất kỳ hình thức nào.
• Không cắt giảm nội dung chính khóa để đưa vào giờ dạy thêm.
• Không làm ảnh hưởng việc thực hiện chương trình của nhà trường.
• Thời lượng, địa điểm phù hợp lứa tuổi, bảo đảm an toàn, phòng cháy và quy định về giờ làm thêm.

Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 nâng cấm đoán lên luật: nhà giáo không được "ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức" (điểm c khoản 2 Điều 11).

Ba điều cấm (Điều 4)

1. Không dạy thêm học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống.
2. Giáo viên đang dạy ở trường không được dạy thêm ngoài trường có thu tiền đối với học sinh mà mình đang được phân công dạy.
3. Giáo viên trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành cơ sở dạy thêm ngoài trường, nhưng được đứng lớp ở đó.

Trong trường và ngoài trường

Trong nhà trường (Điều 5): không thu tiền; chỉ cho ba nhóm — học sinh có kết quả môn học cuối kỳ liền kề chưa đạt, học sinh được chọn bồi dưỡng giỏi, học sinh lớp cuối cấp tự nguyện ôn thi; xếp lớp theo môn, mỗi lớp không quá 45 em; mỗi môn không quá 02 tiết/tuần (Thông tư 19/2026 cho phép Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo duyệt vượt theo đề nghị của hiệu trưởng); không xen giờ chính khóa, không dạy trước phân phối chương trình.

Ngoài nhà trường (Điều 6, 7): người tổ chức có thu tiền phải đăng ký kinh doanh; trước khi tuyển sinh phải công khai môn, thời lượng từng khối, địa điểm, thời gian, danh sách người dạy và mức thu; mức thu do thỏa thuận. Giáo viên đang dạy ở trường đi dạy thêm bên ngoài phải báo cáo hiệu trưởng về môn, địa điểm, hình thức, thời gian và, theo Thông tư 19/2026, cả mối quan hệ với chủ cơ sở dạy thêm, cập nhật khi thay đổi.

Phân biệt dạy thêm trong trường và ngoài trường

Ví dụ tình huống

Cô Phạm Thị Hạnh, giáo viên Toán Trường THCS công lập ở phường Long Biên, Hà Nội, năm học 2026–2027 được phân công dạy lớp 8A và 8B. Cô mở lớp tại nhà, thu 150.000 đồng/buổi, có 14 học sinh, trong đó 9 em lớp 8A. Phụ huynh phản ánh con không đi học thêm thì "bị gọi lên bảng nhiều hơn".

Kết luận: cô Hạnh vi phạm khoản 2 Điều 4 Thông tư 29/2024 vì thu tiền dạy thêm học sinh mình đang dạy; nếu có hành vi tạo áp lực thì còn vi phạm điểm c khoản 2 Điều 11 Luật Nhà giáo. Lớp không đăng ký kinh doanh, không công khai thông tin là vi phạm khoản 1 Điều 6. Hiệu trưởng xử lý theo quy định kỷ luật viên chức; cơ quan có thẩm quyền xử phạt hành chính theo quy định xử phạt trong lĩnh vực giáo dục. Cô vẫn được dạy 5 em lớp khác nếu đăng ký hộ kinh doanh, công khai đầy đủ và báo cáo hiệu trưởng.

Áp dụng trong thực tế và ngoại lệ

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành quy định quản lý dạy thêm của địa phương (Điều 8); nhiều tỉnh quy định thêm khung giờ, điều kiện phòng học, nên phải đọc cả văn bản tỉnh.
• Ngoại lệ ở tiểu học chỉ gồm nghệ thuật, thể thao, kỹ năng sống; lớp "luyện chữ đẹp", "toán tư duy" bám sách giáo khoa là vùng tranh cãi, cần xem nội dung thực tế.
• Dạy trực tuyến vẫn là dạy thêm nếu nội dung thuộc chương trình môn học và có thu tiền.
• Xử phạt hành chính hiện theo Nghị định 04/2021/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 127/2021/NĐ-CP); Bộ Giáo dục và Đào tạo đang dự thảo nghị định mới với các hành vi chi tiết hơn.

Những chỗ hay hiểu sai

• Sai: "Giáo viên trường công bị cấm dạy thêm." — Đúng: được dạy thêm ngoài trường, chỉ không được thu tiền học sinh mình đang dạy và không được điều hành cơ sở dạy thêm.
• Sai: "Dạy trong trường thì được thu tiền thấp để bù điện nước." — Đúng: dạy thêm trong trường không được thu tiền học sinh.
• Sai: "Lớp dạy thêm ở nhà dưới 10 em không phải đăng ký." — Đúng: Thông tư không đặt ngưỡng số học sinh; tổ chức dạy có thu tiền là phải đăng ký kinh doanh.
• Sai: "Cấm hoàn toàn mọi lớp học thêm cho học sinh tiểu học." — Đúng: vẫn được học năng khiếu, thể thao, kỹ năng sống và các hoạt động ngoài chương trình môn học.

Thuật ngữ tiếng Anh tương đương

Private supplementary tutoring là cách gọi chuẩn trong nghiên cứu giáo dục quốc tế; cũng gặp extra classes. Shadow education là thuật ngữ học thuật chỉ hệ thống học thêm song song trường chính, không dùng trong văn bản pháp lý. Tránh dịch là after-school programme vì chữ này thường chỉ hoạt động trông giữ, ngoại khóa.

Thuật ngữ liên quan

• Nhà giáo — chủ thể bị cấm ép học thêm theo Luật Nhà giáo.
• Chuẩn nghề nghiệp nhà giáo — tiêu chuẩn đạo đức áp dụng khi dạy thêm.
• Giáo dục phổ thông — chương trình mà dạy thêm bám vào.
• Hộ kinh doanh — hình thức đăng ký phổ biến của lớp dạy thêm.
• Viên chức — chế độ kỷ luật giáo viên công lập vi phạm.
• Quyền của người học — quyền tự nguyện, không bị ép học thêm.

Căn cứ pháp lý

• Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm (hiệu lực 14/02/2025), Điều 2–8.
• Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung Thông tư 29/2024; Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT ngày 24/4/2026.
• Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, Điều 11 (hiệu lực 01/01/2026).
• Nghị định 04/2021/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, sửa đổi bởi Nghị định 127/2021/NĐ-CP.
• Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP (ngưỡng doanh thu 01 tỷ đồng của hộ kinh doanh).

Hỏi đáp nhanh

Giáo viên có được dạy thêm học sinh lớp mình chủ nhiệm nếu không thu tiền?

Điều cấm tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT là dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với học sinh giáo viên đang được phân công dạy. Dạy không thu tiền không vi phạm điều này, nhưng vẫn phải tự nguyện, không ép buộc; trong nhà trường thì chỉ dạy đúng ba nhóm đối tượng và theo kế hoạch của trường.

Trung tâm tiếng Anh, lớp lập trình cho học sinh tiểu học có bị coi là dạy thêm không?

Nếu nội dung không thuộc chương trình các môn học do Bộ ban hành (ví dụ STEM, trí tuệ nhân tạo, tăng cường năng lực ngoại ngữ, kỹ năng sống) thì không thuộc phạm vi dạy thêm theo Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT (tóm lược) và áp dụng quy định khác về trung tâm giáo dục. Lớp dạy lại kiến thức môn Tiếng Anh, Toán trong sách giáo khoa cho học sinh tiểu học thì vẫn bị cấm.

Trường thu tiền "ôn thi vào lớp 10" cho cả khối 9 có đúng không?

Không. Dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền của học sinh, chỉ dành cho học sinh lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi, học sinh chưa đạt và học sinh được chọn bồi dưỡng giỏi (khoản 1 Điều 5 Thông tư 29/2024). Kinh phí lấy từ ngân sách và nguồn hợp pháp khác (khoản 1 Điều 7). Phụ huynh có quyền phản ánh tới Sở Giáo dục và Đào tạo.

Mở lớp dạy thêm tại nhà có phải đóng thuế không?

Người tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền phải đăng ký kinh doanh (điểm a khoản 1 Điều 6). Hộ kinh doanh có doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP; trên mức đó thì kê khai, nộp thuế.