Thuật ngữ Năng lượng - Khoáng sản định nghĩa trong luật

280 thuật ngữ · trang 3/3 · mỗi thuật ngữ kèm định nghĩa nguyên văn và điều luật nguồn.

• Nhiên liệu

  Nhiên liệu là các dạng vật chất được sử dụng trực tiếp hoặc qua chế biến để làm chất đốt. (50/2010/QH12)

• Nhiên liệu hạt nhân

  Nhiên liệu hạt nhân là vật liệu hạt nhân được chế tạo làm nhiên liệu cho lò phản ứng hạt nhân. (94/2025/QH15)

• Nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng

  Nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng là nhiên liệu đã được chiếu xạ và được di dời vĩnh viễn khỏi vùng hoạt lò phản ứng. (94/2025/QH15)

• Nước khoáng thiên nhiên

  Nước khoáng thiên nhiên là nước thiên nhiên dưới đất, có nơi lộ trên mặt đất, có thành phần, tính chất và một số hợp chất có hoạt tính sinh học đáp ứng tiêu chuẩn, quy… (54/2024/QH15)

• Nước nóng thiên nhiên

  Nước nóng thiên nhiên là nước thiên nhiên dưới đất, có nơi lộ trên mặt đất, luôn có nhiệt độ tại nguồn đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam hoặc tiêu chuẩn … (54/2024/QH15)

• Phân tích an toàn tất định

  Phân tích an toàn tất định là phương pháp phân tích các sự kiện khởi phát giả định, mô phỏng diễn biến của chúng theo cách tiếp cận bảo thủ hoặc ước lượng tốt nhất mà … (316/2025/NĐ-CP)

• Phân tích an toàn xác suất

  Phân tích an toàn xác suất là phương pháp phân tích mang tính hệ thống nhằm xác định sai hỏng, rủi ro với xác suất xảy ra được định lượng bằng các công cụ tính toán. (316/2025/NĐ-CP)

• Phát hiện dầu khí

  Phát hiện dầu khí là tích tụ dầu khí được phát hiện bằng giếng khoan. (12/2022/QH15)

• Phát triển mỏ

  Phát triển mỏ là quá trình chuẩn bị và đầu tư xây dựng công trình, khoan khai thác, lắp đặt thiết bị để đưa mỏ vào khai thác dầu khí kể từ khi mỏ đó được tuyên bố phát… (95/2015/NĐ-CP)

• Phát triển mỏ dầu khí

  Phát triển mỏ dầu khí là hoạt động lập kế hoạch, thiết kế, mua sắm, chế tạo, xây dựng, lắp đặt công trình dầu khí để khai thác dầu khí. (12/2022/QH15)

• Phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân

  Phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân là quá trình xây dựng, củng cố và mở rộng năng lực quốc gia về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong lĩn… (331/2025/NĐ-CP)

• Phòng thí nghiệm chung

  Phòng thí nghiệm chung là mô hình phòng thí nghiệm do nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cùng phối hợp đầu tư, xây dựng và vận hành; được quản lý, khai thác trên ngu… (331/2025/NĐ-CP)

• Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ hạt nhân

  Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ hạt nhân là cơ sở nghiên cứu trọng điểm do nhà nước đầu tư, được trang bị thiết bị hiện đại, đồng bộ, đạt… (331/2025/NĐ-CP)

• Phương pháp tiếp cận theo cấp độ

  Phương pháp tiếp cận theo cấp độ là phương pháp trong đó cấp độ nghiêm ngặt của các biện pháp kiểm soát, các điều kiện áp dụng được xác định tương xứng mức rủi ro. (316/2025/NĐ-CP)

• Quan trắc phóng xạ môi trường

  Quan trắc phóng xạ môi trường là việc theo dõi liên tục, định kỳ, đột xuất, có hệ thống về diễn biến phóng xạ trong các thành phần môi trường tại khu vực quan trắc. Qu… (94/2025/QH15)

• Quặng đuôi

  Quặng đuôi là vật chất được thải ra trong quá trình chế biến khoáng sản có dạng bùn, gồm hai thành phần rắn và lỏng, trong đó phần rắn là các hạt mịn còn lại sau khi t… (193/2025/NĐ-CP)

• Quy định kỹ thuật nước ngoài

  Quy định kỹ thuật nước ngoài là văn bản quy định đặc tính hoặc các quy trình và phương pháp sản xuất liên quan của nước ngoài được đề xuất áp dụng cho dự án trên lãnh … (316/2025/NĐ-CP)

• Quy hoạch điều tra cơ bản địa chất, khoáng sản

  Quy hoạch điều tra cơ bản địa chất, khoáng sản là quy hoạch ngành quốc gia, phải bảo đảm nguyên tắc cung cấp đầy đủ thông tin, dữ liệu địa chất, khoáng sản, tài nguyên… (54/2024/QH15)

• Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

  Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. (50/2010/QH12)

• Quyền lợi tham gia

  Quyền lợi tham gia là quyền, lợi ích, nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà thầu trong hợp đồng dầu khí. Phần quyền lợi tham gia của mỗi bên nhà thầu tại từng thời điểm được… (12/2022/QH15)

• Ranh giới mỏ

  Ranh giới mỏ là phạm vi không gian cuối cùng mà các công trình khai thác khoáng sản có thể phát triển tới đó trong những điều kiện kinh tế - kỹ thuật cụ thể. (193/2025/NĐ-CP)

• Rào cản vật lý

  Rào cản vật lý là hàng rào, tường hoặc chướng ngại vật nhằm kiểm soát việc ra vào, trì hoãn và ngăn chặn việc xâm nhập trái phép vào khu vực cần bảo vệ. (332/2025/NĐ-CP)

• Sản lượng điện dư

  Sản lượng điện dư là sản lượng điện được sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ nhưng không sử dụng hết cho phụ t… (58/2025/NĐ-CP)

• Sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn

  Sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn là mức sản lượng điện thấp nhất được quy định trong hợp đồng mua bán điện, hợp đồng kỳ hạn điện, hợp đồng quyền chọn mua điện… (61/2024/QH15)

• Siêu cao áp

  Siêu cao áp là cấp điện áp danh định trên 220 kV. (61/2024/QH15)

• Sự cố điện nghiêm trọng đến mức thảm họa

  Sự cố điện nghiêm trọng đến mức thảm họa là biến động lớn do sự cố điện trên diện rộng gây ra đe dọa hoặc làm thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản, môi trường, quố… (62/2025/NĐ-CP)

• Sự cố y khoa liên quan đến bức xạ

  Sự cố y khoa liên quan đến bức xạ là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm sóc và điều trị bằng bức xạ ion hóa do các yếu tố khách quan… (332/2025/NĐ-CP)

• Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có bài biên soạn

  Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là việc áp dụng các biện pháp quản lý và kỹ thuật nhằm giảm tổn thất, giảm mức tiêu thụ năng lượng của phương tiện, thiết bị m… (50/2010/QH12)

• Sử dụng nguồn phóng xạ

  Sử dụng nguồn phóng xạ là việc sử dụng nguồn phóng xạ hở, nguồn phóng xạ kín, nguồn phóng xạ gắn trong các thiết bị. (332/2025/NĐ-CP)

• Tai biến địa chất

  Tai biến địa chất là hiện tượng tự nhiên bất thường có thể gây thiệt hại về môi trường, con người, tài sản, điều kiện sống và các hoạt động kinh tế - xã hội, bao gồm: … (54/2024/QH15)

• Tái hóa khí

  Tái hóa khí là hoạt động chuyển đổi LNG ở trạng thái lỏng sang trạng thái khí. (56/2025/NĐ-CP)

• Tài nguyên địa chất

  Tài nguyên địa chất là các dạng vật chất hình thành từ các quá trình địa chất, tồn tại trong hoặc trên bề mặt trái đất mà con người có thể khai thác, sử dụng, bao gồm:… (54/2024/QH15)

• Tài nguyên địa nhiệt

  Tài nguyên địa nhiệt là nhiệt năng được sinh ra và tồn tại trong các thể địa chất, cấu trúc địa chất có thể khai thác, sử dụng. (54/2024/QH15)

• Tài nguyên khoáng sản

  Tài nguyên khoáng sản là lượng khoáng sản đã được điều tra địa chất về khoáng sản, thăm dò khoáng sản, đáp ứng yêu cầu tối thiểu để có thể khai thác, sử dụng toàn bộ h… (54/2024/QH15)

• Tài nguyên vị thế

  Tài nguyên vị thế là tài nguyên địa chất mà có vị trí địa lý đem lại lợi thế chiến lược về kinh tế, quốc phòng, an ninh hoặc môi trường. (54/2024/QH15)

• Tài sản nhà nước

  Tài sản nhà nước là tài sản hình thành từ ngân sách nhà nước hoặc do pháp luật quy định thuộc sở hữu, quản lý của Nhà nước, bao gồm: trụ sở làm việc, quyền sử dụng đất… (44/2013/QH13)

• Tập đoàn Dầu khí Việt Nam

  Tập đoàn Dầu khí Việt Nam là doanh nghiệp nhà nước có tên giao dịch quốc tế là VIETNAM OIL AND GAS GROUP, gọi tắt là PETROVIETNAM, viết tắt là PVN. (12/2022/QH15)

• Thăm dò khoáng sản có bài biên soạn

  Thăm dò khoáng sản là hoạt động nhằm xác định trữ lượng, chất lượng khoáng sản và thông tin khác phục vụ khai thác khoáng sản. (54/2024/QH15)

• Thanh sát hạt nhân

  Thanh sát hạt nhân là việc kiểm soát sử dụng vật liệu hạt nhân, vật liệu hạt nhân nguồn, vật liệu và thiết bị sử dụng trong chu trình nhiên liệu hạt nhân và hoạt động … (94/2025/QH15)

• Thay đổi quy mô và phạm vi hoạt động cơ sở bức xạ

  Thay đổi quy mô và phạm vi hoạt động cơ sở bức xạ là việc thay đổi giới hạn vận hành so với quy định trong Giấy phép, thay đổi thông số kỹ thuật của thiết bị bức xạ có… (332/2025/NĐ-CP)

• Thị trường điện cạnh tranh

  Thị trường điện cạnh tranh là nơi diễn ra các hoạt động cạnh tranh mua bán điện, cung cấp dịch vụ giữa các đối tượng tham gia thị trường điện cạnh tranh thông qua hệ t… (61/2024/QH15)

• Thị trường điện giao ngay

  Thị trường điện giao ngay là thị trường mua, bán điện trong các chu kỳ giao dịch do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện thực hiện theo quy định tại các cấp độ t… (61/2024/QH15)

• Thị trường điện kỳ hạn

  Thị trường điện kỳ hạn là thị trường giao dịch mua, bán sản lượng điện năng trong các hợp đồng kỳ hạn điện, hợp đồng quyền chọn mua điện hoặc bán điện, hợp đồng tương … (61/2024/QH15)

• Thiết bị bức xạ

  Thiết bị bức xạ là thiết bị phát ra bức xạ hoặc có khả năng phát ra bức xạ, được sử dụng cho mục đích nhất định. (94/2025/QH15)

• Thiết bị chiếu xạ

  Thiết bị chiếu xạ là máy gia tốc, thiết bị xạ trị hoặc thiết bị chiếu xạ khử trùng, đột biến, xử lý vật liệu, chiếu xạ máu. (332/2025/NĐ-CP)

• Thiết bị đo đếm điện

  Thiết bị đo đếm điện là thiết bị đo công suất, điện năng, dòng điện, điện áp, tần số, hệ số công suất, bao gồm các loại công tơ, các loại đồng hồ đo điện và các thiết … (61/2024/QH15)

• Thiết bị hạt nhân

  Thiết bị hạt nhân là lò phản ứng hạt nhân, thiết bị chuyển hóa, làm giàu urani, thiết bị chế tạo nhiên liệu hạt nhân hoặc thiết bị xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử … (94/2025/QH15)

• Thời hạn của Giấy phép khai thác khoáng sản

  Thời hạn của Giấy phép khai thác khoáng sản là thời gian khai thác khoáng sản xác định trong Dự án đầu tư khai thác khoáng sản quy định tại khoản 2 Điều này nhưng khôn… (158/2016/NĐ-CP)

• Thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế

  Thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế là các chuẩn mực, tiêu chuẩn, phương pháp, thủ tục đã được chấp nhận và sử dụng phổ biến bởi các nhà đầu tư dầu khí, các nước tiến… (12/2022/QH15)

• Thu dọn công trình dầu khí

  Thu dọn công trình dầu khí là hoạt động được tiến hành để phá bỏ, dỡ đi, phá hủy, hoán cải, bảo quản tạm thời, lâu dài hoặc các biện pháp kỹ thuật khác phù hợp với quy… (12/2022/QH15)

• Thu hồi chi phí

  Thu hồi chi phí là việc nhận lại các khoản chi phí đã thực hiện để triển khai hoạt động dầu khí từ sản lượng khai thác dầu khí tại diện tích hợp đồng dầu khí được phép… (12/2022/QH15)

• Thu hồi khoáng sản

  Thu hồi khoáng sản là hoạt động kết hợp nhằm lấy được khoáng sản trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình hoặc các hoạt động khác theo kế hoạch được … (54/2024/QH15)

• Thử nghiệm thiết bị bức xạ

  Thử nghiệm thiết bị bức xạ là việc kiểm tra, đánh giá đặc tính kỹ thuật của thiết bị so với thiết kế trước khi đưa thiết bị bức xạ hoặc bộ phận phát bức xạ sau khi lắp… (332/2025/NĐ-CP)

• Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản có bài biên soạn

  Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản là khoản tiền tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản phải trả cho Nhà nước để được thực hiện quyền khai thác, thu hồi khoáng sản. (54/2024/QH15)

• Tiết kiệm 2 định nghĩa

  Tiết kiệm là việc giảm bớt hao phí trong sử dụng vốn, tài sản, lao động, thời gian lao động và tài nguyên nhưng vẫn đạt được mục tiêu đã định. Đối với việc quản lý, sử… (44/2013/QH13)

• Tìm kiếm thăm dò dầu khí

  Tìm kiếm thăm dò dầu khí là hoạt động được tiến hành nhằm phát hiện các tích tụ dầu khí, thẩm lượng các tích tụ dầu khí đó. (12/2022/QH15)

• Tình trạng khẩn cấp về bức xạ và hạt nhân

  Tình trạng khẩn cấp về bức xạ và hạt nhân là tình huống đặc biệt nghiêm trọng gây ra từ các tình huống sau đây: a) Sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân gây ra rò rỉ phóng xạ, … (94/2025/QH15)

• Tổ chức dịch vụ năng lượng

  Tổ chức dịch vụ năng lượng là tổ chức cung cấp dịch vụ, giải pháp kỹ thuật và tài chính, thực hiện dự án đầu tư về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả dựa trên hợ… (50/2010/QH12)

• Tổ chức quốc tế trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử

  Tổ chức quốc tế trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là tổ chức được thành lập trên cơ sở thỏa thuận quốc tế hoặc hiệp định giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc các tổ… (331/2025/NĐ-CP)

• Tổ chức vận hành

  Tổ chức vận hành là một pháp nhân trực tiếp quản lý, vận hành và bảo đảm an toàn nhà máy điện hạt nhân, lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu; chịu trách nhiệm chính về an t… (316/2025/NĐ-CP)

• Tổ máy điện hạt nhân

  Tổ máy điện hạt nhân là tổ hợp bao gồm một lò phản ứng hạt nhân để tạo ra năng lượng phân hạch, tua bin, máy phát điện và các thiết bị phụ trợ khác nhằm chuyển năng lư… (94/2025/QH15)

• Trạm điện

  Trạm điện là trạm biến áp, trạm cắt, trạm bù, trạm chỉnh lưu. (62/2025/NĐ-CP)

• Trạng thái võng cực đại của dây dẫn điện

  Trạng thái võng cực đại của dây dẫn điện là trạng thái tính toán dây dẫn khi đồng thời chịu tác động khắc nghiệt nhất của các yếu tố ảnh hưởng như dòng điện qua dây dẫ… (62/2025/NĐ-CP)

• Trộm cắp điện

  Trộm cắp điện là hành vi lấy điện không qua công tơ điện, cố ý tác động làm sai lệch chỉ số đo đếm của công tơ điện và thiết bị điện khác có liên quan đến đo đếm điện,… (61/2024/QH15)

• Trữ lượng dầu khí

  Trữ lượng dầu khí là lượng dầu khí dự kiến có thể thu hồi thương mại từ dầu khí tại chỗ ban đầu của mỏ với điều kiện kinh tế, kỹ thuật nhất định. (12/2022/QH15)

• Trữ lượng khoáng sản có bài biên soạn

  Trữ lượng khoáng sản là phần tài nguyên khoáng sản đã được thăm dò, dự kiến có thể khai thác trong điều kiện kinh tế, kỹ thuật nhất định, mang lại hiệu quả kinh tế tại… (54/2024/QH15)

• Trữ lượng tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản

  Trữ lượng tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản là trữ lượng khoáng sản được phép đưa vào thiết kế khai thác, xác định trong dự án đầu tư hoặc báo cáo kinh tế kỹ th… (158/2016/NĐ-CP)

• Trung áp

  Trung áp là cấp điện áp danh định trên 01 kV đến 35 kV; (61/2024/QH15)

• Tuyên bố phát hiện thương mại

  Tuyên bố phát hiện thương mại là thông báo bằng văn bản của nhà thầu gửi Tập đoàn Dầu khí Việt Nam về việc phát hiện dầu khí có thể khai thác có hiệu quả kinh tế. (12/2022/QH15)

• Tuyến năng lượng

  Tuyến năng lượng là tổ hợp các hạng mục từ cửa nhận nước trên hồ chứa thủy điện qua cửa van vào tua bin phát điện đến hết kênh dẫn nước ra khỏi nhà máy thủy điện. (62/2025/NĐ-CP)

• Tỷ lệ chia dầu khí lãi

  Tỷ lệ chia dầu khí lãi là phần chia lợi nhuận giữa nước chủ nhà và nhà thầu được thỏa thuận trong hợp đồng dầu khí. (95/2015/NĐ-CP)

• Tỷ lệ chia dầu lãi, khí lãi

  Tỷ lệ chia dầu lãi, khí lãi là tỷ lệ xác định phần chia sản phẩm giữa các bên liên quan theo thang sản lượng, sau khi đã phân bổ sản phẩm để nộp thuế tài nguyên và thu… (45/2023/NĐ-CP)

• Văn hóa an ninh

  Văn hóa an ninh là hệ thống chuẩn mực, quy tắc và hành vi được hình thành và phát triển của tổ chức, cá nhân nhằm bảo vệ vật liệu phóng xạ, thiết bị hạt nhân, cơ sở hạ… (94/2025/QH15)

• Văn hóa an toàn

  Văn hóa an toàn là hệ thống chuẩn mực, quy tắc và hành vi được hình thành và phát triển của tổ chức, cá nhân nhằm bảo đảm an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân luôn được … (94/2025/QH15)

• Vật liệu hạt nhân

  Vật liệu hạt nhân là plutoni, trừ loại có hàm lượng đồng vị plutoni-238 trên 80%; urani-233; urani giàu đồng vị 235 hoặc 233; urani chứa hỗn hợp các đồng vị có tỷ lệ n… (94/2025/QH15)

• Vật liệu hạt nhân nguồn

  Vật liệu hạt nhân nguồn là một trong các vật liệu sau đây: urani, thori dưới dạng quặng hoặc đuôi quặng; urani chứa thành phần đồng vị urani-235 ít hơn urani tự nhiên;… (94/2025/QH15)

• Vật liệu phóng xạ

  Vật liệu phóng xạ là chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân, vật liệu hạt nhân nguồn, chất thải phóng xạ. (94/2025/QH15)

• Vật thể bị nhiễm bẩn phóng xạ

  Vật thể bị nhiễm bẩn phóng xạ là vật thể có chất phóng xạ bám trên bề mặt hoặc trong thành phần của nó một cách không mong muốn có nồng độ hoạt độ phóng xạ hoặc tổng h… (94/2025/QH15)

• Vùng hạ du đập thủy điện

  Vùng hạ du đập thủy điện là vùng bị ngập lụt khi hồ chứa thủy điện thực hiện xả nước theo quy trình, xả lũ trong tình huống khẩn cấp hoặc vỡ đập. (62/2025/NĐ-CP)

• Xây dựng cơ bản mỏ

  Xây dựng cơ bản mỏ là các công việc được xác định trong dự án đầu tư, thiết kế mỏ, gồm: Xây dựng các công trình (nhà cửa, kho tàng, bến bãi v.v...) phục vụ khai thác; … (158/2016/NĐ-CP)

Giải nghĩa dễ hiểu, ví dụ, phân biệt: xem các mục biên soạn lĩnh vực Năng lượng - Khoáng sản.